Pobreziaren erradiografia Euskadin: Gora egin du arreta-zentroetan lo egiten duten pertsonen kopuruak

Euskadiko biztanleriaren % 15 inguru pobrezia-arriskuan edo gizarte-bazterketako egoeran dago. Hala ondorioztatu du Espainiako Estatistika Erakundearen azken inkestak. Eustatek, bere aldetik, ziurtatu du egunero 4.000 pertsonak baino gehiagok egiten dutela lo Euskal Autonomia Erkidegoan zehar dauden gizarte-zentroetan. Zifra hori 2024. urteari dagokio, eta % 24ko igoera da 2022an egindako inkestarekin alderatuz gero.

Pobreziaren Nazioarteko eguna den honetan, txosten horietan agertzen diren datuak sakonago aztertu nahi izan ditugu. 

Eustatek Euskadiko gizarte-zentroei buruz egindako azken inkestatik hasita, 4230 gizon eta emakumek egin zuten lo baliabide horietan  gauero Euskal Autonomia Erkidegoan, hau da, 2022an baino % 24 gehiago. Horien artean, 830 egoera larriagoan zeuden, "etxerik gabe", eta aterpetxeetan hartu behar zituzten. Hartutako pertsona horietatik 1455 emakumeak izan ziren, guztizkoaren % 34,4.

Argitu behar da estatistika honetan etxerik gabeko pertsonatzat hartzen dela ostaturik ez duen 18 urtetik gorako gizon edo emakumea. Hala, mendekotasunak dituzten pertsonak, migratzaileak eta nazioarteko eskaera dutenak, tutoretza izan duten gazte ohiak edo beren segurtasuna bermatzeko ohiko etxebizitzatik irten behar duten genero-indarkeriaren biktima diren emakumeak sartzen dira datu hauetan. 

Etxerik gabeko pertsona horien arreta 281 zentro eta zerbitzuz osatutako sareari esker egiten da.  Sare horretan 2703 pertsona daude, gehienak soldatapeko langileak ( % 73,8). Boluntarioak 539 dira (% 19,9).

Guztira, 5242 ostatu-plaza eskaintzen ditu Euskadik gizarte-zentro horietan, duela bi urte baino 929 gehiago. Okupazio-maila % 80,7koa izan zen 2024an. Plaza horietatik, 2293 harrera-zentroei dagozkie, eta 2913 pisuei edo etxebizitzei.

Horrela, iaz 103,5 milioi euroko kostua izan zuen pertsonentzako arreta-zentro horiek mantentzeak, 2022an baino % 36,1 gehiago, Eustaten azterlan honen arabera. Euskadik Estatu osoko ostatu-plazen % 13,3 eskaintzen ditu.

Pobrezia-tasa

Bestalde, Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, Euskadiko biztanleriaren % 15,5 pobrezia- edo gizarte-bazterketako arriskuan zegoen 2024an. Datu hori ia ez da ia aldatu azken urtearekin alderatuz gero ( % 0,4 gehiago).

Datu hori AROPE Europako adierazleari esker lortzen da. Adierazle horrek pobrezia-arriskua (EAEko biztanleen % 9,4 egoera horretan daude), gabezia material larria ( % 5,3) eta enpleguaren intentsitate txikia ( % 6,5) neurtzen ditu, eta familien ahalmenari buruzko bederatzi ezaugarrirekin gurutzatzen du, baita ustekabeei aurre egiteko edo neguan etxea berotzeko duten aukerekin ere, arriskuan dauden herritarren bolumena kalkulatzeko. 

Inkesta egiteko unean, EAEn dauden familien % 5,5ek adierazi zuten "zailtasun handiz" iritsi zirela hilaren amaierara.

Bestalde, etxebizitzen % 22,5ek ez zuen ustekabeko gastuei aurre egiteko ahalmenik, eta horrek 1,1 puntuko aldaketa dakar aurreko urtearekin alderatuta. Familien % 18,3k ezin zuen urtean gutxienez astebetez etxetik kanpo oporretara joan.