Nerabeen % 10ak ziber-jazarpena jasan du eta hirutik batek indarkeria digitala bikote harremanetan

Hiperkonektatutako belaunaldi baten argazki garbia eskaintzen du UNICEFEk Haurtzaroa, nerabezaroa eta ongizate digitala. Osasunaren, bizikidetzaren eta gizarte-erantzukizunaren ikuspegitik  izeneko ikerketak: sare sozialetan murgilduta, ordu askotako kontsumoarekin, interneteko arriskuez jabeago baina emozio eta bizikidetza erronka handiei aurre egin beharrean.

Mundu mailan egindako ikerketa zabalena izan da. Estatu espainiarreko ia 100.000 haur eta neraberen ahotsa jaso da, milaka EAEn zein Nafarroan ere. 10 urtetatik hasi (LH 5) eta 18 urtera arte (Batxilergoa). red.es erakundeak, UNICEF Espainiak, Santiago de Compostelako Unibertsitateak eta Ingeniaritza Informatikoko Elkargo Profesionalen Kontseilu Nagusiak hartu dute parte ikerketan.

Duela lau urteko txostenak 10’96 urtetan jartzen zuen lehen mugikorra eskuratzeko adina. 2025eko ikerketan, 10,8koa da batez besteko adina. Antzekoa, beraz. 

Telefono mugikorraren presentzia Lehen Hezkuntzako azken urteetan hasten da nabarmentzen: 10 urterekin, haurren % 41ek mugikor propioa du eta 12 urterekin, berriz, % 76ak. DBHko ikasle ia denek –% 92,8ak– dute telefono propioa. 

Nerabeak modu masiboan daude erregistratuta sare sozialetan: % 92,5ak gutxienez sare sozial batean parte hartzen du eta % 75,8k hirutan edo gehiagotan. Lehen Hezkuntzako azken mailetan ere, % 78,3k dagoeneko badu presentzia sareren batean.

Sareen erabilera problematikoak ondorioak ditu

10 eta 20 urte bitarteko neska-mutilen ia % 9ak egunero bost ordu baino gehiago ematen ditu sare sozialetan astegunetan, eta kopuru hori ia % 20ra iristen da asteburuetan. Gainera, % 5,7k sare sozialen erabilera problematikoa egin dezake eta portzentaje hori % 7,7ra heltzen da Batxilergoa egiten dutenen artean –etaparik ahulena–, nesken artean datu hori bikoiztu egiten delarik.

Erabilera intentsibo hori antsietatea handiagoarekin, bizi-kalitate txarragoarekin eta bitarteko digitalen bidez, jazarpena edota bikote harremanetan kontrol handiagoarekin lotuta dago. “Nerabeen % 25ak adierazten du eskola-jazarpena jaso duela, % 10 inguruk ziberjazarpena, eta bikotekidea duten hiru gaztetik batek aitortzen du mugikorraren edo sareen bidez kontrola edo xantaia bizi izan duela”, adierazi du Antonio Rialek, Santiago de Compostelako Unibertsitateko ordezkariak, “indarkeria digitalaren forma horiek gero eta agerikoagoak dira nerabeen eguneroko bizitzan”, gehitu du. 

Helduen erabilerak eragina du haur eta gaztetxoen erabileran

Helduek mugikorra erabiltzen duten moduak eta teknologiaren erabileran arauak jartzeak edo ez, eragina du nerabeek online arrisku-jokabideekin, ikerketaren arabera. Adibidez, bazkalorduan mugikorra erabiltzen duten gurasoen seme-alabak dira asteburuetan 5 ordu baino gehiagoz sare sozialetan ibiltzen diren nerabeak (%24,6). Aldiz, bazkalondoan mugikorrik erabiltzen ez duten gurasoen seme alaben kopurua % 17,9koa da.

Gauza bera gertatzen da pornografia konsumoarekin (% 27,5 vs % 34,3) edo sareetan ezezagunak onartzearekin (% 31,6- % 40,3ren aurrean), gurasoek zenbat eta erabilera desegokiagoa izan, seme-alabek gehiago eta desegokiago erabiltzen dituzte sareak.

Sexu jazarpena eta pornografia

Teknologiak Haur eta Nerabeengan duen eragina txostenaren arabera, erabilera arduratsuan aurrerapausoak eman dira azken txostenarekin alderatuta, eta online arrisku batzuk murriztu diren arren – hala nola “sexting”aren beherakada, ezezagunekiko kontaktuta edo mugikorraren erabilera ikasgelan–  oraindik ere arriskuek hor jarraitzen dute:

Inkestatuen % 58,4k sarean ezezagunak diren pertsonekin hitz egin dute, % 25,1ek izaera sexualeko mezuak jaso dituzte eta ia % 9ak izaera erotiko edo sexualeko argazki edo bideoak bidaltzeko presioak jaso dituzte.