Nolakoak dira familiak Euskadin, gaur egun?
Etxekoen unitateen herena pertsona bakarrekoa da, eta 100.000 baino gehiago guraso bakarrekoak dira.
Euskadi aldaketa betean dago, baita bertako familia-mapa ere. Guraso bakarreko familiei buruzko Estatuko eta EAEko araudia aurrera doan bitartean, Eustatek argitaratu dituen azken datuek (2023) EAEko etxekoen unitateak nolakoak diren eta nola bizi garen mahaigaineratu dute.
Familientzako laguntzak
Guraso bakarreko familien akreditazioa arautu eta laguntza ekonomikoa % 30 handituko du Jaurlaritzak
Eusko Jaurlaritzak onartutako dekretuari esker, familia horiek akreditazio digitala eskatu ahalko dute, administrazioetako laguntzak eskuratzen laguntzeko. Familia horien % 80 ama batek eta seme-alaba batek edo gehiagok osatuta daude, eta EAEn 21.000 familia inguru dira.
Guztira, 937.737 etxebizitza daude EAEn, eta 2.201.462 pertsona bizi dira. Euskadiko jaiotza-tasa 1,28 seme-alabakoa da emakume bakoitzeko.
Beraz, familia-mota arruntena pertsona bakarrekoa da (290.497); ondoren, "nuklearra, seme-alabekin" (289.361) eta "nuklearra, seme-alabarik gabe" (203.190) daude.
Etxekoen kopurua jaitsi egin da: 2015ean 2,48 pertsona bizi ziren etxe bakoitzean, eta 2023an, 2,35. Horrek erakusten du etxe txikiagoak eta zatikatuagoak izateko joera dagoela.
Noiz etorri da aldaketa?
Datuei begieratuta, ez dago une erabakigarririk; hau da, etxe nuklearrek ez zioten gehiengoa izateari utzi halako batean; aitzitik, prozesu graduala izan da.
- 80ko hamarkadaren amaieran eta 90eko hamarkadan, pertsona bakarreko familien kopurua asko hazi zen.
- 2001: pertsona bakarreko familiak kopuru osoaren % 20 ziren, gutxi gorabehera.
- 2023: pertsona bakarrekoak % 31 dira, eta, lehen aldiz, seme-alabak dituzten etxe nuklearrak baino gehiago dira.
Etxeen heren batean pertsona bakarra bizi da
Euskadin, erregistratutako 937.737 etxebizitzetatik 290.497tan pertsona bakarra bizi da. Etxebizitza guztien % 31 dira, eta unitate-mota ohikoena dira. Gizartea zahartu da, eta horrek dakar bizi-itxaropena handiagoak izatea, eta, hortaz, bizikidetza-ohituren aldaketek azaltzen dute hazkunde iraunkor hori.
Seme-alabak dituzten familiak giltzarri dira oraindik, baina ez dira nagusi
Seme-alabak dituzten etxe nuklearrak 289.361 dira (% 30,9), pertsona bakarreko etxeen kopuruaren oso antzekoa.
Horren eragile seme-alabarik gabeko etxe nuklearrak dira, 203.190 (% 21,7). Kategoria horretan sartzen dira seme-alabarik gabe bizi diren bikote guztiak, dela seme-alabarik ez dutelako, dela seme-alabarik ez izatea erabaki dutelako, dela seme-alabak etxean bizi ez direlako. Beraz, Euskadin eredu hori hedatzen ari da.
Guraso bakarreko 100.000 familia baino gehiago
Guraso bakarreko familiak 101.050 dira (% 10,8) honezkero, eta, hortaz, esan dezakegu talde handia dela gaur egun. Gehienen buru emakumeak dira, eta horrek azaltzen du izapidetzen ari den dekretuak ama buru duten guraso bakarreko familien terminoa erabiltzea, eskubideak eta laguntzak eskuratzeko kategoria espezifiko gisa.
Talde horrek ahultasun handienetako batzuk biltzen ditu: errenta erabilgarri txikiagoa, lana eta familia uztartzeko zailtasun gehiago eta pobrezia-arrisku handiagoa. Horregatik, aintzatespen administratiborako eta laguntza ekonomikorako neurriak eztabaida instituzionalaren puntu nagusietako bat dira.
Familia-eredu "ezohikoak", baina esanguratsuak
Proportzio txikiagoan bada ere, badira hain ugariak ez diren baina esanguratsuak diren errealitateak:
- Nukleo anitzekoak 18.002 (% 1,9) dira: Hainbat unitate, etxe batean.
- Ahaide ez diren hainbat lagun, 24.647 etxe (% 2,6): familiakoak ez direnen unitateak; ohikoa da alokairua banatzeko.
- Nukleorik gabeko familiak, 10.990 (% 1,2): gurasorik gabeko ahaideek osatutako etxekoen unitateak (anai-arrebak, osaba-izebak, etab.).
Eraldaketa soziala eta erronka berriak
Euskal familia-mapak eraldaketa-prozesu sakona islatzen du: Pertsona gehiago bakarrik bizi dira, bizikidetza-ereduetan aniztasun handiagoa dago eta politika publikoak errealitate konplexuetara egokitzeko beharra gero eta handiagoa da.
Zure interesekoa izan daiteke
ETB ON aurkeztu dute, EITBren telebista plataforma digital berria
ETB ON plataforman zuzenekoen eskaintza handia eta EITB Taldearen edukirik onenak klik bakar batean topatuko ditu erabiltzaileak, nahi duen unean eta moduan ikusteko. Teknologia berri bat ardatz hartuta, Nahieran plataforma historikoa birformulatu eta etorkizunera begira jarri du EITBk.
Gernika, Bermeo eta Mundakako herri plataformek Busturialdea-Urdaibairako plan estrategikoa kritikatu dute
Ez daude ados Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Foru Aldundiak eskualderako egin duten inbertsio planarekin. Eskualdea zahartzen ari dela diote, gazteak kanpora joaten ari direlako ez dutelako bertan lan egin eta bizitzeko aukerarik. Beraz, lehendabizi enplegua eta etxebizitza planak behar direla diote.
Urdaibaiko Guggenheim museoa baztertu dute, proiektua iragarri eta 17 urtera
Bi urteko azterketa eta hamaika eztabaidaren ondoren, Urdaibaiko Guggenheim proiektua baztertzearen erabakia hartu du Patronatuak. Orain hilabete, Elixabete Etxanobe Bizkaiko ahaldun nagusiak azaldu zuen luze joko zuela museoa eraikitzeko lurrak garbitzea, bai eta egitasmoaren aurkako salaketak epaitegietan argitzea ere. Eta kalean proiektuak kritika andana jaso izan du talde ekologisten eta herritarren aldetik.
Guggenheim Urdaibai egitasmoa behin betiko baztertu du museoko Patronatuak
Arratsaldean egindako bileran aho batez hartu dute azken erabakia, proiektuaren bideragarritasun faltagatik. Egitasmoa aurrera eramateko zailtasun handiena Murueta ontziola dagoen lur zatiaren egoera juridikoa dela jakinarazi du Elixabete Etxanobe diputatu nagusiak.
163 postuk eta hogei bat jarduerak girotuko dute Donostiako San Tomas azoka
Datorren igandean, Gipuzkoako hiriburuan izango den azokara hurbilduko direnek, salmenta postuez gozatzeaz gain, gustu eta adin guztietarako jardueretan parte hartu ahal izango dute.
Entzute prozesuak Guggenheim Museoa Urdaibain zabaltzeko 'ezetza' islatzen du, baina 'baietza' eskualdeko garapenari
Herritarren artean entzute prozesua gidatu duen Agirre Lehendakaria Centerrek azaldu duenez, "hasierako narratiba" horien zati esanguratsu bat "beste joera batera" mugitu da hilabeteetan zehar. Izan ere, Urdaibaiko Guggenheimaren aurkako iritziak jaso dira, baina baita eskualdearen garapenaren aldeko jarrerak.
Korrika egitea, osasuntsu zahartzeko: Fernando eta Leopoldo, 81 eta 76 urterekin korrika egiten jarraitzen duten beteranoak
Fernandok 31 Behodia daramatza, azken bi urteetan beteranoena izanik, eta Leopoldo erretiroa hartu baino pixka bat lehenago hasi zen kilometroak egiten. Korrika egitea botikarik onena da bientzat, ez bakarrik bere ongizate fisikoagatik, gaixotasunak prebenitzen eta zahartzea atzeratzen ere laguntzen baitie.
Ziberindarkeria matxistak ezagutzen laguntzeko gida argitaratu du Emakundek
"Jarri izena" gira gazteei zuzenduta dago, eta bere helburua da ingurune digitaleko indarkeria matxistak identifikatzea, askotan oharkabean pasatzen dira eta, eta alfabetatze digitala eskaintzea, sareetan gertatzen diren indarkeria matxista mota guztiak hautemateko eta horiei izena jartzeko.
Espainiako Gobernuak iragarritako garraio-abonu bateratua urtarrilaren 19tik aurrera erabili ahal izango da
Oscar Puente Garraioetako eta Mugikortasun Iraunkorreko ministroak adierazi duenez, Gobernuaren asmoa gainerako administrazioekin lan egitea da, hala nola autonomia-erkidegoekin eta udalekin, etorkizunean hiri barruko eta hiriarteko abonuak bateratu zein integratzeko eta garraio-txartel bakarrarekin funtzionatu ahal izateko, Europako beste herrialde batzuetan gertatzen den bezala.
Etxegabe bat hil da Donostiako Easo plazan
Hasierako zantzuen arabera, autopsiaren zain, berez hil da. Plazako kioskoan lurrera erori da, antza denez, gaua bertan igaro ostean.