Boston, Kansas City edo Chicago: Munduko Txapelketa antolatzeak hirientzat dakartzan abantailak eta arriskuak

Munduko Futbol Txapelketaren antolaketa buruhauste bihurtu da Bostonen, AEBko hiririk europarrenean. Azken polemika izan da segurtasun gastuak nork ordainduko dituen. Antolakuntza batzordeak eta funts federalek ez zuten nahikoa diru segurtasun dispositiboa estaltzeko, eta, azkenean, Robert Kraft enpresaburu eta filantropoak hartu behar izan du bere gain kostua.

Kansas Cityn bestelako arazoak dituzte. Midwesteko hiri hau Boston baino apalagoa da, eta Munduko Txapelketa aukera estrategikotzat dute hiri nazioartekotzeko. Ikusmin handia piztu da han, baina arriskuak ere ikusten dituzte. Beldur dira txapelketak etxebizitza krisia larriagotuko ote duen eta bizi kostua garestituko ote duen. Turistifikazioaren beldur ere badira, eta aditu askoren ustez akatsa litzateke turismoaren moduko sektore prekario baten mendekotasuna handitzea.

Negozioa FIFArentzat

Agerikoa da Munduko Txapelketa negozio erraldoia dela FIFArentzat, baina askoz zalantzazkoagoa da hiri anfitrioientzat zer balantze uzten duen. Badira arrakasta kasuak, baina baita kolpe ekonomiko eta soziala pairatu duten hirien adibide ugari ere. Hori sakon aztertu dute hainbat ekonomialarik, tartean Andrew Zimbalistek.

Circus Maximus lanean, hainbat Munduko Txapelketa eta Olinpiar Joko aztertu ostean, ondorioztatu zuen Bartzelonako 1992ko Olinpiar Jokoak edo Los Angeleseko Olinpiar Jokoak “salbuespenezko” arrakasta kasuak izan zirela. “Gakoa izan zen kirol ekitaldiak hiri anfitrioira egokitu zirela kasu horietan, eta ez alderantziz”, dio Zimbalistek, oso kritiko ageri ohi dena Nazioarteko Olinpiar Batzordearekin eta FIFArekin.

Ukoak

Gurean ere piztu da eztabaida. Bilbok eta Donostiak zalantzak agertu dituzte 2030eko Espainia, Portugal eta Marokoko Munduko Txapelketako egoitza izatearen inguruan. Duda horiek Gijonek, Malagak eta A Coruñak txapelketako partidak hartzeari uko egin ostean etorri dira. Aldi berean, AEBetatik etengabe iristen ari dira antolakuntzarekin, gastuekin eta azpiegiturekin lotutako arazoen berri ematen duten albisteak.

Ekainaren 11n hasiko den Ipar Amerikako Munduko Txapelketa 16 hiritan jokatuko da: horietatik 11 AEBen izango dira, bi Kanadan eta hiru Mexikon.

Egoitza guztien artean, Kansas City da txikiena: 520.000 biztanle ditu, 2,2 milioi inguru metropoli eremuan —Bilbo Handiak baino bi aldiz gehiago—. Txapelketaren aurrean jarrera zatituena erakusten duen hirietako bat ere bada.

Alde batetik, tokiko agintariek eta antolakuntza batzordeak aukera historikotzat aurkezten dute txapelketa: hiria nazioartean proiektatzeko, inbertsioak erakartzeko eta kirol zein turismo helmuga handi gisa sendotzeko.

Bestetik, sektore sozial zabalek kezka agertu dute ekitaldiaren kostu publikoagatik, etxebizitzaren eta prezioen gaineko presioagatik, eta balio erantsi txikiko eta prekarioa den turismoaren gisako sektore baten menpekotasuna indartzeko arriskuagatik.

Bostonen zalantzak

Bostonen, berriz, Munduko Txapelketaren antolakuntza polemikaz inguratuta dago. Robert Kraften esku hartzeari esker segurtasun gastuen auzia bideratu ostean, kezka nagusia da orain zaleen joan-etorria nola antolatu Gillette Stadium estadioraino; izan ere, hiritik 40 kilometrora dago. Garraio txartelen prezioek gora egin dute nabarmen, eta gero eta zalantza handiagoak daude azpiegiturek zaleen etorrera masiboa behar bezala kudeatzeko gaitasunik izango ote duten.

Kansas Cityn bezala, kezka dago 2026ko Munduko Txapelketak alokairuen prezioak puztuko ote dituen, jada oso larria den etxebizitza krisia areagotuz. Turismo alokairuen gorakadak eta bisitari uholdeak gentrifikazioa bizkortu eta bertakoentzat etxebizitza eskuratzea are gehiago zailduko ote duen ere kezka iturri da. Ez alferrik, Boston AEBko hiririk garestienetako bat da, eta higiezinen presioa jasanezina bihur daiteke.

Chicagoren kasua

Testuinguru horretan, zenbait ahotsek txalotu egin dute Chicagok hartu duen erabakia. AEBko barnealdeko metropoli handia 1994ko Munduko Txapelketako egoitza izan zen, baina oraingoan albo batera egitea erabaki du.

Rahm Emanuel alkateak argi azaldu ditu arrazoiak: “Zergen aldetik txeke zuri bat nahi zuten, eta esan nien ez genuela emango. Ekitaldia osorik guk finantzatzea nahi zuten, eta horregatik esan nuen ezetz”.

Arrakasta kasuak

Kirol ekitaldi handiek, hala ere, arrakasta kasuak ere utzi dituzte. Horietako bat izan zen 2010eko Hego Afrikako Munduko Txapelketa.

Mega-events and mega-ambitions lanaren arabera, txapelketak nabarmen hobetu zuen herrialdearen nazioarteko irudia, eta azpiegituretan zein garraio sarean egindako inbertsioak bizkortzeko balio izan zuen. Ikusgarritasunari eta nazioarteko ospeari dagokienez, adituek arrakastatzat jo zuten ekitaldia.

Inpaktu ekonomiko eta sozial zuzena, ordea, aurreikusitakoa baino txikiagoa izan zen, ikerketa gehienen arabera, batez ere estadio batzuen kostu handiarengatik eta turismo etekinak espero baino apalagoak izan zirelako.

2006ko Alemaniako Munduko Txapelketa ere maiz aipatzen da arrakasta kasu gisa. Herrialde anfitrioiak irudi positiboa eman zuen nazioartean, antolakuntzan ez zen hutsune nabarmenik izan, eta hiri askok egindako azpiegitura inbertsioak errentagarri bihurtu dituzte gerora.

Hala ere, kirol ekonomiako aditu gehienek uste dute arrakasta kasu horiek salbuespena direla. Stefan Szymanski ekonomialariak, Soccernomics liburuaren egileetako batek, behin eta berriz zalantzan jarri du Munduko Txapelketek inpaktu ekonomiko handia sortzen dutelako ideia, eta ohartarazi izan du aurreikuspenak ia beti puztuta egoten direla.

Michigango Unibertsitateako Ekonomia irakasle horren esanetan, baina, zenbait herrialdetan balio izaten dute herrialde irudia hobetzeko. Horrela, onura sinbolikoa izango litzateke ekonomikoa baino gehiago.

Egiturazko arazoa

Adituek egiturazko arazo bat azpimarratu dute behin eta berriz: FIFAk eraikitako eredua erabat desorekatu dago erakundearen mesedetan.

Hiri anfitrioiek bere gain hartu behar dituzte segurtasun, azpiegitura eta logistika gastuak. Gainera, zerga onurei uko egin behar izaten diete, eta FIFAk bestelako kultur edo kirol ekitaldiak betatzeko aukera du. Aldi berean, FIFAk bereganatzen ditu diru iturri oparoenak: sarreren salmenta, babesletzak, emisio eskubideak eta merchandisinga.