Zer da 'brexit'a?
Erresuma Batua Europar Batasunetik irteteko abian den prozesu politikoari brexit deritzo, EBko kide izateari utzi nahi baitio Erresuma Batuak.
2016ko ekainaren 23ko erreferendumaren emaitzen arabera, herritarren % 51,9k Europar Batasunetik irtetea erabaki zuten. Orduan, Gobernuak EBko Ituneko 50. artikuluari hel egin zion eta bi urteko epea eman zitzaion Europar Batasunetik ateratzeko, 2019ko martxoaren 29ra arte hain zuzen.
Epe hori baina, 2019ko apirilaren 12ra arte luzatu behar izan zuten hasiera batean, eta gerora luzapen berri bat eman zion Bruselak, 2019ko urriaren 31era arte. Eta horretan gabiltza, brexitarekin zer gertatuko ote den ondo jakin gabe.
Horra, brexitaren gakoak:
ZERGATIK DEITU ZUTEN ERREFEREDUMA?
David Cameron Erresuma Batuko lehen ministroak, 2015eko hauteskunde orokorrak irabazi zituenean, erreferenduma deituko zuela agindu zien, hori aldarrikatzen zuten herritarrei. Erresuma Batuko Independentziaren aldeko Alderdiak eta kontserbadoreen jarraitzaile askok eskatu zuten Europar Batasunarekin izan beharreko harremanari buruzko galdeketa.
AURREKARIAK
Orain arte, herrialde bakar batek ere ez du Europar Batasunetik alde egitea erabaki. Aurrekari bakarra, prozedurari dagokionez, Groenlandiarena da. Administratiboki, Danimarkaren esku dagoen lurralde autonomoa da Groenlandia, eta 1982an, erreferendum bidez, Europar Batasunetik irtetea erabaki zuen, Danimarkak kontrako agindua eman zion arren.
ZER ESAN NAHI DU BREXIT HITZAK?
'Britain' (Erresuma Batua) eta 'exit' (irteera) uztartuta sortutako hitza da brexit, Europar Batasunetik irtetea adierazteko.
NORK NAHI DU EUROPAR BATASUNEAN GERATZEA?
Espektro-politiko zabalak babestu du EBn jarraitzea eta muga-zergen zein merkatuaren batasuna mantentzea. Hala ere, ez da britainiarrek horren harira egiten duten lehen erreferenduma; 1975ean Europako Ekonomia Erkidegoan (aitzineko Europar Batasuna) jarraitzeko erreferenduma egin baitzuten, baina orduko hartan jarraitzearen alde egin zuten.
NORK NAHI DU EUROPAKO BATASUNETIK ALDE EGITEA?
Ezkerreko zein eskuineko euroeszeptikoek babestu dute aukera hori. 1990eko hamarkadatik eskuina ibili da integrazioaren aurka, batez ere Maastrichteko (1992) Itunaz geroztik, Alderdi Kontserbadorean desadostasun handiak sortu baitzituen.
EUROPAKO BATASUNEAN JARRAITZEKO ARRAZOIAK
EBko kide izateak Erresuma Batuko ekonomiari egiten dion ekarpena da jarraitzearen aldekoen argudio nagusia. Mehatxu terroristaren aurrean, EBn egoteak segurtasuna indartzen duela ere nabarmendu dute.
ALDE EGITEKO ARRAZOIAK
EBk ezartzen dituen arau ekonomikoak zorrotzegiak direla uste dute alde egitea nahi dutenek. Erresuma Batuko negozioak, EBtik kanpo, askoz errentagarriagoak liratekeela uste dute, EBko kide izatea oso garesti ateratzen omen zaiolako herrialdeari. Mugen kontrola berreskuratzea ere aldarrikatzen dute EBtik atera nahi dutenek, besteak beste, Erresuma Batura heltzen den etorkin kopurua murrizteko.
ZERGATIK DA HORREN GATAZKATSUA IRLANDAKO MUGA?
Irlandaren eta Ipar Irlandaren (Erresuma Batuko lau nazioetako bat) arteko muga fisikoen desagerpena, urteetako indarkeria independentistari amaiera jarri zion bake prozesuaren oinarrietako bat izan zen.
Erresuma Batua Europar Batasunetik ateraz gero, baliteke hesi horiek berriro ezarri behar izatea, baina Brusela eta Londres aukera horren aurka agertu dira eta hori saihesteko konpromisoa hartu dute.
Horretarako, "zaintza" berezia ezarri dute, beste irtenbideren bat aurkitzen ez duten bitartean, Erresuma Batua EBren aduanen batasunean mantentzeko. Horrenbestez, Ipar Irlandak EBko merkatuaren zenbait arau bete beharko lituzke.
Hori horrela, Ipar Irlanda Erresuma Batuaren barne gelditzen da legez, baina praktikan, aduanen batasuneko arauak bete beharko ditu, baita barne merkatuaren beste asko ere; esaterako, lehiaren arauketa, BEZa eta muga zabalik izateko nondik norakoak.
Bruselaren arabera, adostutako sistema hori nahikoa izango litzateke Europar Batasuneko barne komertzioa babesteko.
ETA ORAIN ZER?
Azken akordioa Londresen bozkatuko dute, baina litekeena da aurrera ez ateratzea, lehen ministroak babes nahikorik ez duelako. Komunen Ganberak onartuko balu, berriz, EBk akordioa berresteko prozesua abian jarriko luke urriaren 31 baino lehen irteera gauzatzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
Iranek AEBren azken bake proposamenari erantzun dio
Bertako hedabideen arabera, Irango Islamiar Errepublikak eskatu du negoziazioen lehen fasean gatazkaren amaiera bideratzeko, xehetasun gehiagorik eman ez badu ere.
Abukeshek eta Avila deportatu dituztela baieztatu du Flotillak, Israelen atxilotuta "sei egun gogor" igaro ostean
Israelgo Atzerri Gaietarako Ministerioak iragarri du Abukeshek eta Avila deportatu dituztela, eta "probokatzaile profesional" deitu die.
Israelek Thiago Avila eta Saif Abukeshek aktibistak gaur bertan askatu, eta deportatu egingo dituzte
Israelgo inteligentzia zerbitzuak Adalah giza eskubideen aldeko erakunde eta laguntza legala ematen duen taldeari jakinarazi dionez, bi ekintzaileak "gaur bertan" askatuko dituzte, eta zaintzapean jarraituko dute, deportatuak izan arte. Adalahk egoera gertutik jarraitzen ari dela esan du, "askatzea gauzatzen dela, eta datozen egunetan deportazioa gertatzen dela ziurtatzeko".
Laboristen gainbehera Ingalaterran, Eskozian eta Galesen; populistak eta independentistak nagusi
Ingalaterran, Nigel Farageren Reform UK alderdia nagusitu da iparraldean eta erdialdean; Eskozian, SNP bosgarren agintaldia lortzeko moduan geratu da, eta Galesen, Plaid Cymruk aurrekaririk gabeko garaipena lortu du.
Europar Batasuna, nazioartean ahots bakarraren bila
Gerra hain gertu dauden eta aliantzak aldatzen ari diren honetan, Europak bere ingurura begiratzen du baina baita bere barrura ere. Izan ere, munduan izango duen lekua besteen baitan baino gehiago, bere esku dagoelako.
Putinek eta Zelenskik su-etena adostu dute maiatzaren 9tik 11rako
Era berean, herrialde bakoitzak 1.000 preso askatuko ditu.
EBren berrarmatzea: Alemaniak Europako armadarik handiena izan nahi du
Europar Batasuna berrarmatzeko moduaz eztabaidatzen ari da, AEBk kontinentean duen presentzia militarra murrizteko mehatxua egin ostean. Ane Irazabal EITBk Berlinen duen korrespontsalak egoeraren gakoak aztertu ditu EITBk ekoitzitako “Europa norabide bila” erreportaje sortako atal honetan.
AEBk eta Iranek elkarri eraso egin dioten arren, su-etenak indarrean jarraitzen duela ziurtatu du Trumpek
AEBko presidentearen arabera, bere Administrazioak Iranekin "negoziatzen" jarraitzen du Ekialde Hurbileko gatazkari amaiera emango dion akordioa lortzeko. Iranek, bere aldetik, "garaipena laster" ospatuko duela iragarri du, eta, aldi berean, Ormuzko itsasartearen "jabetza" aldarrikatu du.
Su-etena urratuta, Israelek Libano bonbardatu eta gutxienez hiru pertsona hil ditu
Israelgo eta Libanoko ordezkariek bake elkarrizketen hirugarren txanda egingo dute Washingtonen (AEB) maiatzaren 14an eta 15ean, AEBko Estatu Departamentuko funtzionario batek ostegun honetan jakitera eman duenez.
Energia nuklearra, berriztagarriak… Europa norabide bila ari da, energia-mendekotasunari aurre egiteko
Energia-mendekotasuna da Europar Batasunak aurrean duen erronka nagusietako bat. Kontsumitzen duen energiaren % 57 kanpotik dator, eta % 43 baino ez da Europan ekoizten. Frantzian, energia nuklearraren auzia eztabaida handia sortzen ari da, eta iritzi kontrajarriak eragin ditu. EITB ekoitzitako "Europa norabide bila" erreportaje-sortak aztertu duen gaietako bat da.