Zer da 'brexit'a?
Erresuma Batua Europar Batasunetik irteteko abian den prozesu politikoari brexit deritzo, EBko kide izateari utzi nahi baitio Erresuma Batuak.
2016ko ekainaren 23ko erreferendumaren emaitzen arabera, herritarren % 51,9k Europar Batasunetik irtetea erabaki zuten. Orduan, Gobernuak EBko Ituneko 50. artikuluari hel egin zion eta bi urteko epea eman zitzaion Europar Batasunetik ateratzeko, 2019ko martxoaren 29ra arte hain zuzen.
Epe hori baina, 2019ko apirilaren 12ra arte luzatu behar izan zuten hasiera batean, eta gerora luzapen berri bat eman zion Bruselak, 2019ko urriaren 31era arte. Eta horretan gabiltza, brexitarekin zer gertatuko ote den ondo jakin gabe.
Horra, brexitaren gakoak:
ZERGATIK DEITU ZUTEN ERREFEREDUMA?
David Cameron Erresuma Batuko lehen ministroak, 2015eko hauteskunde orokorrak irabazi zituenean, erreferenduma deituko zuela agindu zien, hori aldarrikatzen zuten herritarrei. Erresuma Batuko Independentziaren aldeko Alderdiak eta kontserbadoreen jarraitzaile askok eskatu zuten Europar Batasunarekin izan beharreko harremanari buruzko galdeketa.
AURREKARIAK
Orain arte, herrialde bakar batek ere ez du Europar Batasunetik alde egitea erabaki. Aurrekari bakarra, prozedurari dagokionez, Groenlandiarena da. Administratiboki, Danimarkaren esku dagoen lurralde autonomoa da Groenlandia, eta 1982an, erreferendum bidez, Europar Batasunetik irtetea erabaki zuen, Danimarkak kontrako agindua eman zion arren.
ZER ESAN NAHI DU BREXIT HITZAK?
'Britain' (Erresuma Batua) eta 'exit' (irteera) uztartuta sortutako hitza da brexit, Europar Batasunetik irtetea adierazteko.
NORK NAHI DU EUROPAR BATASUNEAN GERATZEA?
Espektro-politiko zabalak babestu du EBn jarraitzea eta muga-zergen zein merkatuaren batasuna mantentzea. Hala ere, ez da britainiarrek horren harira egiten duten lehen erreferenduma; 1975ean Europako Ekonomia Erkidegoan (aitzineko Europar Batasuna) jarraitzeko erreferenduma egin baitzuten, baina orduko hartan jarraitzearen alde egin zuten.
NORK NAHI DU EUROPAKO BATASUNETIK ALDE EGITEA?
Ezkerreko zein eskuineko euroeszeptikoek babestu dute aukera hori. 1990eko hamarkadatik eskuina ibili da integrazioaren aurka, batez ere Maastrichteko (1992) Itunaz geroztik, Alderdi Kontserbadorean desadostasun handiak sortu baitzituen.
EUROPAKO BATASUNEAN JARRAITZEKO ARRAZOIAK
EBko kide izateak Erresuma Batuko ekonomiari egiten dion ekarpena da jarraitzearen aldekoen argudio nagusia. Mehatxu terroristaren aurrean, EBn egoteak segurtasuna indartzen duela ere nabarmendu dute.
ALDE EGITEKO ARRAZOIAK
EBk ezartzen dituen arau ekonomikoak zorrotzegiak direla uste dute alde egitea nahi dutenek. Erresuma Batuko negozioak, EBtik kanpo, askoz errentagarriagoak liratekeela uste dute, EBko kide izatea oso garesti ateratzen omen zaiolako herrialdeari. Mugen kontrola berreskuratzea ere aldarrikatzen dute EBtik atera nahi dutenek, besteak beste, Erresuma Batura heltzen den etorkin kopurua murrizteko.
ZERGATIK DA HORREN GATAZKATSUA IRLANDAKO MUGA?
Irlandaren eta Ipar Irlandaren (Erresuma Batuko lau nazioetako bat) arteko muga fisikoen desagerpena, urteetako indarkeria independentistari amaiera jarri zion bake prozesuaren oinarrietako bat izan zen.
Erresuma Batua Europar Batasunetik ateraz gero, baliteke hesi horiek berriro ezarri behar izatea, baina Brusela eta Londres aukera horren aurka agertu dira eta hori saihesteko konpromisoa hartu dute.
Horretarako, "zaintza" berezia ezarri dute, beste irtenbideren bat aurkitzen ez duten bitartean, Erresuma Batua EBren aduanen batasunean mantentzeko. Horrenbestez, Ipar Irlandak EBko merkatuaren zenbait arau bete beharko lituzke.
Hori horrela, Ipar Irlanda Erresuma Batuaren barne gelditzen da legez, baina praktikan, aduanen batasuneko arauak bete beharko ditu, baita barne merkatuaren beste asko ere; esaterako, lehiaren arauketa, BEZa eta muga zabalik izateko nondik norakoak.
Bruselaren arabera, adostutako sistema hori nahikoa izango litzateke Europar Batasuneko barne komertzioa babesteko.
ETA ORAIN ZER?
Azken akordioa Londresen bozkatuko dute, baina litekeena da aurrera ez ateratzea, lehen ministroak babes nahikorik ez duelako. Komunen Ganberak onartuko balu, berriz, EBk akordioa berresteko prozesua abian jarriko luke urriaren 31 baino lehen irteera gauzatzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
7,8 graduko lurrikara bat izan da Filipinetan, eta higei bat hildako eragin ditu
Agintariek kostaldeko hainbat eremu zaintzen jarraitzen dute, eta bitartean bilaketa lanak eta kalteen ebaluazioak egiten dihardute.
Israelek eta Iranek elkarri eraso egin diote berriro
Israelgo Armadak Irango "helburu militarrei" eraso egin die, Trumpek Netanyahuri horrelakorik ez egiteko eskatu arren. Iranek misilak jaurti ditu Israelen kontra eta sirena hotsak entzun dira berriro Tel Aviven eta Jerusalemen.
Kurti lehen ministroaren alderdiak irabazi ditu berriz ere hauteskundeak Kosovon
Albin Kurti jarduneko lehen ministro nazionalistaren Autodeterminazioa alderdiak argi eta garbi irabazi ditu hauteskundeak, baina ez du bakarrik gobernatzeko gehiengorik lortu.
Israelek Beiruti eraso dio berriro, Trumpek ez egiteko exijitu zion arren, eta Iranek Israelen aurka misilak jaurtiz erantzun du
Gutxienez bi pertsona hil eta 20 zauritu dira Israelen erasoan. Erantzun gisa, Iranek misilak jaurti ditu gaur gauean Israelen aurka. Irango Armadak dio Israelek erasoei erantzuten badie "erantzun suntsitzailea" emango dutela. Trumpek iragarri du Netanyahuri deituko diola erantzun ez dezan.
Paxinianek irabazi ditu Armeniako hauteskundeak, inkesten arabera
Galdeketa batzuek gehiengo osoa eman diote egungo lehen ministroari; beste batzuek, berriz, garaipen estuagoa aurreikusi dute, eta oposizioko alderdi nagusitik puntu gutxira kokatu dute.
Israelgo Armadak ikerketa abiatu du Zisjordanian soldadu batek haurtxo bat tiroz hil ostean
Hain zuzen ere, Sam Fahd Abu Haikal zazpi hilabeteko haurtxoaren hilketa ikertuko dute. Tel Rumeida inguruan, Hebronen, egin zioten eraso, gurasoekin autoan zihoala.
Fujimori eskuindarra eta Sanchez ezkertiarra, Peruko Presidentetza lortzeko lehian
27,3 milioi perutar baino gehiago daude botoa ematera deituta. Mende laurden gobernutik urrun eman ostean, fujimorismoa boterera itzuliko den ala ez erabakiko dute hauteskunde hauetan.
Gutxienez hamabi pertsona zauritu dira Ohion izan den tiroketa batean
Gutxienez hamabi pertsona zauritu dira (horietako bi larri daude) Ohioko Toledo hirian izan den tiroketa batean. Aire zabaleko jaialdi batean izan da tiroketa, eta Polizia erasotzaileen bila ari da. Ikerketa hasi dute gertatutakoa argitzeko.
Errusiak 12 pertsona hil ditu Donetsken eta Khersonen, eta 272 drone jaurti ditu Ukrainaren aurka
Azpiegitura energetikoei ere eraso die, eta, ondorioz, etenak izan dira hornidura elektrikoan.
Raul Castro jendaurrean agertu da berriro
Raul Castro Kubako presidente ohia jendaurrean agertu da berriro, 95 urte bete dituela-eta egin dioten omenaldian. AEBk maiatzaren 20an inputatu zuenetik egin duen lehen agerraldia izan da. 1996an nazioarteko uretan bi hegazkin zibil eraisteagatik inputatu dute.