Martin McGuinness: IRAko buruzagi aurrena, lehen ministro orde gero
Martin McGuinness Irlandako nazionalismoak egindako bidearen isla da; izan ere, IRAko buruzagi izan zen lehendabizi eta Ipar Irlandako lehen ministro ordea gero. McGuinnessek urtarrilaren 9an utzi zuen Ipar Irlandako lehen ministro orde kargua, dimisioa aurkeztuta, eta, hamar egun geroago, politika uzteko erabakia jakinarazi zuen, osasun arazoak tarteko.
McGuinness 1952. urtean jaio zen Derry hiriko (Ipar Irlanda) Bogside auzune katolikoan, eta 1969an sartu zen IRAn. 1972. urtean, Erresuma Batuarekin hasitako negoziazio ezkutuetan parte hartzen hasi zen. IRAk 1997. urtean iragarri zuen behin betiko su-etena.
Gerry Adams Sinn Feineko presidentea ez bezala, ez zen familia errepublikano batean jaio. Hala ere, eskubide zibilen aldeko taldeek Erresuma Batuko segurtasun indarren aldetik izandako erantzun bortitza ikusita, IRAn sartzea erabaki zuen.
Politikarako zuen trebetasunagatik eta karismagatik ezaguna zen, eta, hori dela eta, IRAko erreferente izatera heldu zen denbora gutxian. Gainera, estrategian aditua eta buruzagi militar trebea zen.
Zenbait begiraleren esanetan, horren ekimenei esker egin zuen IRA taldeak bide demokratiko eta baketsuen aldeko hautua.
1997an, Komunen Ganberako diputatu aukeratu zuten, eta 2001ean, 2004an eta 2010ean berriro hautatu zuten kargurako. 1998. urtean, Ipar Irlandako Asanblean eserlekua lortu zuen, eta iragan maiatzeko hauteskunde autonomikoak izan arte eutsi zion aulkiari.
Ipar Irlandan autonomia berrezarri zen garaian, 1999tik 2002ra, McGuinness Hezkuntza ministro izan zen katolikoek eta protestanteek partekatu zuten gobernuan.
2007an, berriz, Ian Pasley betiereko etsaiarekin gobernatzeko unea iritsi zitzaion. Are gehiago, biak ala biak harreman profesional eta pertsonala izatera heldu ziren.
McGuinnessek lehen ministro orde karguari uko egin zion urtarrilean, Arlene Foster lehen ministroarekin zituen desadostasunak zirela medio, energia-programa polemiko bat dela eta. Ondorioz, hauteskundeak aurreratu behar izan zituzten.
uzten.
Zure interesekoa izan daiteke
Arma nuklearren START III tratatua iraungi den egunean, eustearen aldeko jarrera agertu dute Errusiak eta AEBk
START III itunak arma nuklear estrategikoen kopurua mugatzen zuen, gehienez 1.550 buru nuklearretara eta 700 sistema balistikotara, bi potentzietako bakoitzerako, izan lurrean, itsasoan edo airean. Start III 2010eko apirilaren 8an sinatu zuten, Pragan, Dmitri Medvedev Errusiako eta Barack Obama AEBetako orduko presidenteek, eta 2021eko otsailean berritu zuten beste bost urterako eta gaur iraungi da.
Trumpek ez du bere ondorengoaz hitz egin nahi izan, eta nabarmendu du Vance eta Rubio "zoragarriak" direla
Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak Etxe Zurian bere ordezkoari buruz ez du iritzirik eman nahi izan, eta JD Vancen eta Marco Rubioren lana goraipatu ditu.
AEBk eta Ukrainak produktibotzat jo dituzte Errusiarekin izan dituzten negoziazioak
Ukraina eta Errusiako ordezkariak Arabiar Emirerri Batuetako hiriburuan bildu dira, Estatu Batuetako ordezkariekin batera, gerrari amaiera ematea duen bigarren bilera sorta batean. Elkarrizketek ostegunean jarraituko dute.
21 palestinar hil ditu Israelek Gazan, tartean sei haur, gauez egindako erasoetan
Erasoen biktimetako bat Hussein Hassan Hussein Al Samiri da, Palestinako Ilargi Gorriko paramediko bat. Israelek atzo gauetik jaurtitako bonbardaketa ugarietako batetik zaurituak zeramatzala eraso diote. Su-etenaz geroztik Israelek egindako erasoen ondorioz hildako gazatarren kopurua 556ra igo da, horien artean 115 adingabe baino gehiago.
Trumpek eta Petrok bakeak egin dituzte, urtebetez irainka aritu ostean
Donald Trump AEBko presidenteak eta Gustavo Petro kolonbiar homologoak astearte honetan bakeak egin dituzte, tonu atsegineko bilera batekin, Etxe Zurian, desadostasunek eta irain gurutzatuek markatutako urte baten ondoren.
Elon Muskek eduki esplizitua sustatu zuen Grok AArekin, Xn erabiltzaileak irabazteko
Aktibo egon zen hamaika egunetan, Groken irudi sortzaileak hiru milioi irudi sexualizatu baino gehiago sortu zituen; horietatik 23.000k haurrak irudikatzen zituzten eta 1,8 milioik inguru, emakumeak. Elon Muskek xAIko langileei eskatu zien eduki esplizituarekin lan egiteko trebatzeko, sexuala barne, eta langileei ohartarazi zien "eduki sentikorra, bortitza, sexuala eta/edo beste eduki iraingarri edo asaldatzaileak" ikusteko prestatu zitezela, "estres psikologikoa" eragin ziezaiekeen eta.
Nobel Institutuak adierazi du Machadoren sariaren berri filtratu zela, baina ez du zehaztu nola
"Iragarpena egin baino ordu batzuk lehenago hainbat pertsonak dirutza jokatu zuten apustu-webguneetan, eta, hortaz, ziur esan dezakegu batzuk gai izan zirela iazko erabakiari buruzko informazioa legez kanpo eskuratzeko", adierazi du Institutuak ohar batean.
X sare sozialak Frantzian dituen lokalak miatu dituzte eta Elon Musk deitu dute galdeketa egiteko
Frantziako Fiskaltza X sare soziala (lehen, Twitter) ikertzen ari da, bere bulegoetan egindako miaketa baten ondoren, eta enpresaren jabea deklaratzera deitu du, duela urtebete irekitako ikerketaren ondorioz.
Ilargirako misio tripulatua martxora arte atzeratu da, gaurko probetan erregai-ihesa izan eta bertan behera utzi behar izan dutelako
"Misio historiko honi ekiteko prest gaudela uste dugunean egingo dugu jaurtiketa", esan du Jared Isaacman NASAren buruak, eta gaineratu du taldeak datuak "sakon" berrikusiko dituela, "atzemandako arazo guzti-guztiak konponduko" dituela, beharrezko konponketak egingo dituela eta berriz egingo dituela saiakerak.
Mikel Reparazek egungo egoera geopolitikoari buruz egindako dokumentala proiektatuko dute gaur Bilbon
EITBren nazioarteko arduradunak lehia geopolitikoaren eremu liskartsuenetan grabatutako bideoak ikusentzunezko lan batean bildu dituzte. Dokumentala BBK Aretoan izango da ikusgai, eta ondoren, solasaldia antolatu dute.