Abiy Ahmed Etiopiako lehen ministroak irabazi du Bakearen Nobel saria
Bakearen Nobel saria jasotzeko kinieletan ageri zen bere izena: Abiy Ahmed Etiopiako lehen ministroak irabazi du aurten saria, bakearen eta nazioarteko lankidetzaren alde egindako lanagatik eta, "batez ere, Eritrearekin mugaren inguruan sortutako gatazka konpontzeko egindako adiskidetze-itunagatik".
Etiopia eta Eritrea bi urtez (1998tik 2000.era) egon ziren gerran, eta 70.000 pertsona hil ziren gatazkaren ondorioz. Ahmed 2018ko apirilean heldu zen boterera, eta haren iritsiera erabakigarria izan zen bi herrialdeak berradiskidetzeko. Alde biek 2018ko irailean sinatu zuten ituna.
Nobelaren batzordeak aitortu duenez, "bakea ez da ekintza aldebakarrekoen bidez lortzen" eta Isaias Afwerki Eritreako presidentearen rola txalotu du, baina Ahmedek aparteko aintzatespena merezi duela uste du. Izan ere, gogorarazi duenez, Ahmed hainbat herrialdeen arteko harremanak hobetzen saiatu da, besteak beste, Eritrea eta Djibuti, Kenya eta Somalia, eta Sudango Gobernuaren eta oposizioaren artean.
Ahmedek Etiopian egin dituen erreformak ere goraipatu ditu Nobelaren epaimahaiak. "Bizitza eta etorkizun hobe baten itxaropena eman die herritar askori", nabarmendu dute. Agintaldiaren lehen 100 egunetan, larrialdi egoera bertan behera utzi zuen, milaka preso politikori amnistia eman zien, zentsura neurri batzuk kendu zituen, oposizioko alderdiak legeztatu zituen, ustelkeriagatik susmagarriak zirenak boteretik kendu zituen, eta emakumeen presentzia "areagotu" zuen aginte postuetan.
Dena dela, Nobelaren epaimahaiak ohartarazi du oraindik badirela "hainbat erronka". Hala nola, gatazka etnikoak —"adibide kezkagarriak ikusi ditugu azken hilabete eta asteetan"—. Horren harira, aitortu du errokak ikusita, baten batentzat goizegi izatea Ahmedi Nobela ematea, baina uste du lehen ministroaren "eginahalek aitortza eta babesa" merezi dutela.
"Etiopia Afrikako bigarren herrialde populatuena da, eta Afrika ekialdeko lehen ekonomia. Etiopia baketsu, egonkor eta arrakastatsu batek inguruko herrialde eta nazioen arteko anaitasuna indartuko du", adierazi dute Nobelaren batzordeko kideek.
Aurtengo 11 saridunak, gizonezkoak
Iaz Denis Mukwege Kongoko medikuak eta Nadia Murad ekintzaile irakiarrak jaso zuten Bakearen Nobel saria.
Aurten Greta Thunberg ingurumen-ekintzaile gazte eta Nobel Alternatiboaren aurtengo sariduna zegoen faboritoen artean, baina azkenean Ahmedek eramango du golardoa.
11 gizonezko saritu dituzte orain arte jakinarazitako bost Nobeletan —Ekonomiakoa falta da—. Emakumezkorik, beraz, ez dago zerrendan (salbuespen bakarra aurten iragarri duten 2018ko Nobel Literatura sariduna da: Olga Tokarczuk).
Zure interesekoa izan daiteke
Islamabadeko xiiten gurtza leku batean izandako atentatu suizida batek dozenaka hildako eta zauritu utzi ditu
Pakistango Defentsa ministroak jakinarazi duenez, bertan zeuden segurtasun zaindariek aurre egin diote erasotzaileari, baina "tiro eginez eta immolatuz erantzun du". Pakistango agintariek Afganistango talibanei eta Indiari egotzi diete erasoa.
Txinak adierazi du ez duela negoziazio nuklearretan parte hartuko, START III ituna iraungi ostean
Asiako erraldoiak dio bere gaitasun nuklearrak ez daudela Estatu Batuen edo Errusiaren parean. Etxe Zuriak salatu du Txinak nabarmen handitu duela bere ahalmen nuklearra.
Preso politikoentzako amnistia legea onartzeko lehen pausoa eman du Venezuelako Parlamentuak
Delcy Rodriguez presidente arduradunak bultzatutako eta ostegunean lehen bozketan onartutako proiektuak 1999tik (chavismoa boterera iritsi zenetik) gaur egunera arte atxilotutako preso politikoak hartzen ditu barne, eta kanpoan uzten ditu giza eskubideen urraketa larriengatik auzipetuak edo zigortuak. Kontsulta prozesua zabalduko da orain, eta bigarren eztabaida batean onartu beharko da gero.
Arma nuklearren START III tratatua iraungi den egunean, eustearen aldeko jarrera agertu dute Errusiak eta AEBk
START III itunak arma nuklear estrategikoen kopurua mugatzen zuen, gehienez 1.550 buru nuklearretara eta 700 sistema balistikotara, bi potentzietako bakoitzerako, izan lurrean, itsasoan edo airean. Start III 2010eko apirilaren 8an sinatu zuten, Pragan, Dmitri Medvedev Errusiako eta Barack Obama AEBetako orduko presidenteek, eta 2021eko otsailean berritu zuten beste bost urterako eta gaur iraungi da.
Trumpek ez du bere ondorengoaz hitz egin nahi izan, eta nabarmendu du Vance eta Rubio "zoragarriak" direla
Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak Etxe Zurian bere ordezkoari buruz ez du iritzirik eman nahi izan, eta JD Vancen eta Marco Rubioren lana goraipatu ditu.
AEBk eta Ukrainak produktibotzat jo dituzte Errusiarekin izan dituzten negoziazioak
Ukraina eta Errusiako ordezkariak Arabiar Emirerri Batuetako hiriburuan bildu dira, Estatu Batuetako ordezkariekin batera, gerrari amaiera ematea duen bigarren bilera sorta batean. Elkarrizketek ostegunean jarraituko dute.
21 palestinar hil ditu Israelek Gazan, tartean sei haur, gauez egindako erasoetan
Erasoen biktimetako bat Hussein Hassan Hussein Al Samiri da, Palestinako Ilargi Gorriko paramediko bat. Israelek atzo gauetik jaurtitako bonbardaketa ugarietako batetik zaurituak zeramatzala eraso diote. Su-etenaz geroztik Israelek egindako erasoen ondorioz hildako gazatarren kopurua 556ra igo da, horien artean 115 adingabe baino gehiago.
Trumpek eta Petrok bakeak egin dituzte, urtebetez irainka aritu ostean
Donald Trump AEBko presidenteak eta Gustavo Petro kolonbiar homologoak astearte honetan bakeak egin dituzte, tonu atsegineko bilera batekin, Etxe Zurian, desadostasunek eta irain gurutzatuek markatutako urte baten ondoren.
Elon Muskek eduki esplizitua sustatu zuen Grok AArekin, Xn erabiltzaileak irabazteko
Aktibo egon zen hamaika egunetan, Groken irudi sortzaileak hiru milioi irudi sexualizatu baino gehiago sortu zituen; horietatik 23.000k haurrak irudikatzen zituzten eta 1,8 milioik inguru, emakumeak. Elon Muskek xAIko langileei eskatu zien eduki esplizituarekin lan egiteko trebatzeko, sexuala barne, eta langileei ohartarazi zien "eduki sentikorra, bortitza, sexuala eta/edo beste eduki iraingarri edo asaldatzaileak" ikusteko prestatu zitezela, "estres psikologikoa" eragin ziezaiekeen eta.
Nobel Institutuak adierazi du Machadoren sariaren berri filtratu zela, baina ez du zehaztu nola
"Iragarpena egin baino ordu batzuk lehenago hainbat pertsonak dirutza jokatu zuten apustu-webguneetan, eta, hortaz, ziur esan dezakegu batzuk gai izan zirela iazko erabakiari buruzko informazioa legez kanpo eskuratzeko", adierazi du Institutuak ohar batean.