Greta Thunbergek eta Aminetu Haidarrek irabazi dute Nobel Alternatiboa
Greta Thunberg 16 urteko ingurumen-ekintzaile suediarrak eta "Gandhi sahararra" ezizenaz ezagutzen duten Aminetu Haidarrek irabazi dute aurten Nobel Alternatiboa, Right Livelihood Award fundazioak asteazken honetan zabaldu duenez.
Epaimahaiaren arabera, Thunbergek "faktu zientifikoak islatzen dituen ekintza klimatiko baten aldeko eskakizun politikoak inspiratu eta anplifikatu ditu"; Haidarrek, bere aldetik, hiru hamarkada daramatza indarkeriazkoa ez den borroka batean, justiziaren eta bere herriaren autodeterminazioaren alde.
Nobel Alternatiboaren berri Stockholmen ematen dute jakitera, eta sarituek milioi bat koroa suediar jasotzen dute (hau da, 103.000 dolar). Aurten, aipatutakoez gain, Davi Kopenawa lider indigena yanomamia (brasildarra da) eta Guo Jianmei abokatu txinatarra ere saritu dituzte.
Thunberg, gazteen belaunaldi baten ahots "indartsua"; Haidarrek, "indarkeriazkoa ez den ekintza sendoa"
Epaimahaiak gogora ekarri duenez, Thunberg gazteen belaunaldi baten ahots "indartsua" da, eta "Fridays For Future" (Etorkizunaren aldeko Ostiralak) mugimendua sustatu du. Mugimendu horren oinarria Thunbergek berak duela urtebete Suediako Parlamentuaren aurrean abiatutako eskola-greba da.
Nerabe suediarra munduko hainbat liderrekin bildu da, eta zenbait goi-bileratan hartu du parte. Astelehenean, esate baterako, Nazio Batuen Erakundearen egoitzan izan zen, Ekintza Klimatikoaren Goi Bileran, eta, bertan, krisi klimatikoaren aurka borrokatzeko ez direla nahikoa egiten ari esan zien estatuburu eta gobernuburuei.
"Gandhi sahararra" ezizenaz ezagutzen den ekintzaileari dagokionez, "indarkeriazkoa ez den haren ekintza sendoa, espetxea eta tortura pairatuta ere, justiziaren eta haren herriaren autodeterminazioaren alde" egin duela azaldu du epaimahaiak, eta Haidarren duintasuna eta borondatea azpimarratu ditu.
CODESA Giza Eskubideen Defendatzaile Sahararren Kolektiboaren sortzaile eta presidentea da Haidar. 2009an egin zen ezagun, hilabete bateko gose-greba egin zuenean Lanzaroten, Aaiundik (Mendebaldeko Sahara) kanporatu zutelako eta Marokok pasaportea kendu ziolako.
Kopenawa eta Guo Jianmei ere saritu dituzte
Kopenawa eta Hutara Yanomami elkarteari emandako golardoaren bidez, Amazonasko basoak eta biodibertsitatea eta herri indigenen lurrak eta kultura babesteko egin duen borroka "ausarta" nabarmendu nahi izan dute.
Guo Jianmei abokatua Txinako entzutetsuena da giza eskubideen arloan, eta herrialde horretako emakumeen alde egin duen lan "aitzindari eta etengabeagatik" saritu dute.
Right Livelihhod Award izeneko golardoa, bizimodu zuzena saritzen duena, 1980an hasi ziren ematen. Jakob von Uexkull suediar-alemaniar idazle eta eurodiputatu ohiak sortu zuen, mundu osoko pertsona eta erakundeek gizartearen alde egindako lana aitortzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
Landa ingurua vs hirigune handiak: hirietako bi autoko hiru daude landaguneetan
Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) azken erregistro ofizialen arabera, Hego Euskal Herriko landa-ingurunean metropoli-eremuetan baino % 55 auto gehiago daude biztanleko, eta kasu batzuetan herriko bizilagunen kopurua gainditzen dute.
Gero eta emakume gidari gehiago dago Hego Euskal Herrian: gizonena halako bi baino gehiago hazi da kopurua azken hamarkadan
2014tik 2024ra, gidabaimena duten emakumeen kopurua % 14raino igo da Nafarroan, gizonen % 6,6ren aurretik; EAEn, aldea hirukoiztu ere egin da ia. Genero-arrakala estutzen ari da horretan, nahiz eta oraindik gizonak gehiago diren errepideetan.
Saretzen txostenaren bitxikeriak: bizilagun baino auto gehiago dituzten herriak eta emakumezko gidaririk gabeko udalerriak
Hegoaldeko mugikortasunaren berezitasunak azaleratu ditu Saretzen txostenak, besteak beste, Bizkaia motorren kopuruaren hazkundean nagusi dela, eta Nafarroak Hegoaldeko autorik zaharrenak dituela.
Genero-arrakala, Euskadiko mugikortasunean: Gizonezkoen joan-etorrien % 46k autoa erabiltzen dute eta emakumezkoen % 50 oinez
Eguneroko joan-etorrien % 40 autoz egiten dira. 19 urtetik beherakoak mugikortasun jasangarriaren buru dira, haiek baitira bizikleta eta garraio publikoa gehien erabiltzen dituztenak.
Autoa, Hegoaldean: gero eta zaharragoa, dieselak nagusi jarraitzen du eta elektrikoen presentzia oso txikia da
Euskadiko eta Nafarroako turismoen batez besteko adinak bi urte baino gehiago egin du gora (ibilgailuek 12 urte dituzte, batez beste). Errekuntzakoak (diesela eta gasolina) nagusitzen dira, eta ibilgailu elektrikoen kopurua oso txikia da (% 2tik beherakoa).
Sokamuturra berriro egiteak zatiketa eragin du Eibarren
Eibarren, bigantxak kalera aterako dituzte datorren astean, azken urteetan desagertua zen sokamuturrari berriro helduz. Udalerrian eztabaida erabatekoa da, aldekoen eta kontrakoen artean, eta zatiketa eragin du. Zatiketa horren erantzule egiten dute oposizioko alderdiek alkatea bera.
Sei adingabe artatu dituzte bero-kolpeen ondorioz, AP-68an, Kuartango parean, autobusak matxura izan ondoren
Arazo mekanikoa 13:10 aldera jazo da, ibilgailua Zaragozarantz zihoala, trenbidearen bazterbidean geldirik geratu denean matxura baten ondorioz. Autobusean 60 pertsona inguru zihoazen, gehienak 15 urte inguruko nerabeak.
GIB diagnostiko berantiarren kopurua % 60ra igo da Euskadin
Osasun Sailak uste du HIESaren eta STIen inguruko estigmak diagnostikoa atzeratzen duela eta kutsatzeko arriskua handitzen duela. Osakidetzarekin batera, "Parktikatu sex-carea" kanpaina abiarazi du.
1.778 ikaslek eskatu dute USaPeko euskara azterketa berrikustea
Behin betiko emaitzak datorren astelehenean argitaratuko dira. EHUko errektoreak zehaztu duenez, "ez dute baloraziorik egingo probaren emaitzari buruz"; izan ere, kalifikazioak, une honetan, "behin-behinekoak dira eta berrikuspen prozesuan daude".
Noiz jakingo ditugu USaPeko notak?
Datorren astelehenean, ekainaren 22an, unibertsitatera sartzeko probetako behin betiko notak argitaratuko dira, baina ikasleek azken aukera bat izango dute: azterketak ikustea.