Osasuna ekintza klimatikoaren erdigunean jartzen duen adierazpena sinatu dute 123 herrialdek COP28 goi-bileran
Guztira 123 herrialdek sinatu dute larunbat honetan COP28 goi-bileraren Klimaren eta Osasunaren Adierazpena, osasuna ekintza klimatikoaren erdigunean kokatu duena. Adierazpenean jasotzen da emisioak eta kutsadura murriztu behar direla osasuna babesteko, baina ez du ezer aipatzen erregai fosilez, kutsadura handiena eragiten dutenak horiek izan arren.
COP28 Dubaiko klimaren goi-bilerako lehendakaritzak bultzatu du adierazpena, Munduko Osasun Erakundearekin (MOE) lankidetzan. Adierazpen horrekin bat egin dute AEBk, Europar Batasunak eta Japoniak, baina ez munduko bi nazio populatuenek, Txinak eta Indiak.
COP28 goi-bileraren lehendakaritzak azaldu du klima-aldaketak osasunean dituen eraginak murrizteko beharrezko izango direla gizarte osoaren ekintzak, "energia-sistemak deskarbonizatzeko ekintza azkarrak eta eskala handikoak barne, datozen 7 urteetan isurketak gutxienez % 43 murrizteko".
Iturri beraren arabera, kutsadurak ia 9 milioi heriotza eragiten ditu urtero, eta 189 milioi pertsona baino gehiago muturreko fenomenoen eraginpean daude.
Goi-bilera klimatiko baten Osasunaren lehen egunaren bezperan eman da argitara adierazpen hau, bultzatzaileek "historikotzat" jo dutena, bidenabar, lehen aldiz onartu delako gobernuek herritarrak babestu behar dituztela eta beren osasun-sistemak prestatu behar dituztela klima-aldaketarekin lotutako osasun-inpaktuei aurre egiteko, hala nola bero-boladei, airearen kutsadurari edo gaixotasun infekziosoei.
"Klima-aldaketaren inpaktuak XXI. mendeko giza osasunerako mehatxu handienetako bat dira. Gobernuek argi ikusi dute osasuna ekintza klimatikoaren funtsezko elementua dela", azaldu du COP28ko presidentea den Al Yaber sultanak, eta, testuak jasotzen duenaren ildotik, "kutsadura emisio globalak murriztu eta gure osasun-sistemak indartzeko elkarrekin lan egin behar dugu", gaineratu du.
"Krisi klimatikoa osasun-krisia da, baina denbora luzeegian orri bazterreko ohartxo bat baino ez da izan osasuna, klimari buruzko eztabaidetan", Tedros Adhanom MOEko zuzendari nagusiaren arabera. Horren hitzetan, "adierazpen honek azpimarratzen du beharrezkoa dela klimarekiko erresilienteak diren eta karbono-isuri txikiak dituzten osasun-sistemak eraikitzea, planetaren eta pertsonen osasuna babesteko".
Besteak beste, honako hauek jasotzen ditu adierazpenak: klimaren aurrean erresilienteak diren sistemak eraikitzea, emisioak murrizteko sektoreen arteko lankidetza indartzea, ekintza klimatikoaren osasunerako onurak maximizatzea eta irtenbide klimatikoetarako eta osasunerako finantzaketa handitzea.
Sinatzaileek konpromisoa hartu dute, halaber, beren plan klimatiko nazionaletan osasun-helburuak txertatzeko eta nazioarteko lankidetza hobetzeko, klima-aldaketaren osasunerako arriskuei aurre egiteko, baita etorkizuneko klimaren inguruko goi-bileretan ere.
Erregai fosilen amaiera eskatu dute medikuek
Adierazpena aurrerapauso bat bada ere, ez du jasotzen osasun-komunitatearen eskaera, gobernuek erregai fosilak "modu azkar, bidezko eta parekidean" ezabatzeko konpromisoa har dezaten, "airearen, uraren eta lurzoruaren kalitatea hobetzeko bide bakarra baita, osasun onaren oinarria".
46 milioi osasun-langile baino gehiago ordezkatzen dituzten erakundeek babestutako idazki baten arabera, ezin da pertsona guztien osasuna eta ongizatea bermatu "giro seguru eta egonkorrik gabe".
Zure interesekoa izan daiteke
Melenchon ezkertiarra 2027ko Frantziako presidentetzarako hautagai izango da
"Pribilegioek eta arrazakeriak egiten diote min gehien gure herrialdeari", salatu du politikari ezkertiarrak, eta Frantziako presidentetza lortzen badu, Espainiarekin eta "Latinoamerikako herrialde batzuekin" aliatuko dela ziurtatu du, Donald Trumpen eta Israelen AEBei aurre egiteko.
Flotillako bi aktibisten atxiloaldia bi egunez luzatu dute
Thiago Avila brasildarra eta Saif Abukeshek palestinar-espainiarra dira Global Sumud Flotillan parte hartzeagatik Israelgo indarrek atxilotuta dituztenak. Tratu txarrak jaso diuztela salatu dute euren abokatuek. Ekintzaileak "segurtasunez eta duintasunez" tratatzeko eskatu du Anitta Hipper Europar Batasuneko (EB) Kanpo Arazoetako bozeramaileak.
Estatu Batuetako bi soldadu desagertu dira Marokon, maniobra militarretan ari zirela
"African Lion 2026" izeneko ariketa militarretan parte hartzen ari ziren bi militar estatubatuar desagertu ziren larunbat gauean Cap Draa-ko entrenamendu-gune batean, Tan-Tan hiritik gertu, Maroko hegoaldean. Indar estatubatuarrak, marokoarrak eta African Lioni lotutako beste militar batzuk buru-belarri ari dira bilaketa-lanetan, lurreko zein aireko baliabideak erabiliz.
33 intoxikatu, 600 isun eta bi obus desaktibatuta, hiru egun iraun dituen 'rave' jendetsu batean, Frantzian
Le teknival izeneko ravean, 40.000 lagun elkartzera iritsi ziren larunbatean. Legez kanpoko musika topaketa hauek debekatzeko prozesu legegilea martxan da Frantzian, eta hain zuzen ere, horren kontra protesta egiteko antolatu zuten jaia, Barne ministroaren jaioterrian, eremu militar batean.
Iran aztertzen ari da bere 14 puntuko bake planari AEBk emandako erantzuna
Besteak beste, hauxe da Iranek proposatu diona: eraso militarrik egongo ez dela bermatzea, AEBren tropak Irandik ateratzea, itsas blokeoa altxatzea, izoztutako Iranen aktiboak libratzea, konpentsazioak ordaintzea, zigorrak kentzea eta gerra fronte guztietan bukatzea (Libanon ere bai).
Adur Ramirez de Alda, Global Summud Flotillako kidea: “Denboralea igarotakoan, Turkiara abiatzea da asmoa”
Israelek bidaia geldiarazi ondoren, Kreta Greziako uhartean daude une honetan lau euskal herritar. Ondorengo orduetan erabakiko dute ontzidian jarraitu ala Euskal Herrira itzuli.
830 pertsona hil ditu Israelek Gazan, 2025eko urrian su-etena indarrean jarri zenetik
Guztira, 72.608 gazatar hil eta 172.445 zauritu ditu Israelgo Armadak 2023ko urriaren 7an erasoaldia hasi zuenetik.
Euskal Herrian dira jada Gazara zihoan Global Sumud flotillako bi euskal ekintzaile eta aske geratutako besteek aurrera jarraituko dute
21:00ak aldera iritsi dira bi ekintzaileak Loiuko aireportura. 175 ekintzaile atxilotu zituzten asteazkenean eta horietatik 36 ospitaleetan artatu behar izan dituzte. Guztiak aske utzi dituzte bi izan ezik, Thiago Avila brasildarra eta Saif Abukeshe, palestinar espainiarra.
Ukrainar soldaduek emakume bat erreskatatu dute urrutiko agintearekin kontrolatutako robot bati esker
77 urteko emakumea onik ateratzea lortu dute robot baten laguntzarekin. Etxeraino eraman dute, eta onik iritsi da bertara.
Kubako Gobernuaren erantzuna, Trumpek "berehala" esku-hartzeko mehatxua egin ostean: "Ez gaitu kikilduko"
"Iranekin amaitu eta ia berehala", Kubaren "kontrola" hartzeko mehatxua egin zuen ostiralean AEBetako buruak. Era berean, Kubaren zein haren laguntzaileen kontrako zigor berriak iragarri zituen.