Brexitak irabazi eta 10 urtera, "rejoin": dimisioak, ekonomia ahula eta independentismoaren gorakada Erresuma Batuan

Brexitak utzitako zauria zabalik dago oraindik ere, erreferenduma egin eta 10 urtera. 2016ko ekainaren 23an, Europar Batasunetik ateratzearen aldekoek botoen % 51,9 eskuratu zituzten, eta geratzearen aldekoek, berriz, % 48,1. Erresuma Batuak bere bidea hartu zuen, baina aurreikuspenak ez ziren bete, eta hartutako erabakiaren inguruko galderak pilatzen dira.

Hamarkada bat geroago, Brexitak utzitako arrastoak agerikoak dira oraindik. Keir Starmerren dimisioa hamar urtean lehen ministro batek aurkeztutako seigarrena izango da; ekonomiak ez du espero zen bultzadarik hartu, eta independentismoak indarra irabazi du Eskozian, Galesen eta Ipar Irlandan.

Brexitaren aldekoek agindutako onurak urrun daude gauzatzetik, eta gero eta indar handiagoa hartzen ari da ‘rejoin’-aren aukera: Europar Batasunera itzultzearena, alegia.

Starmer, dimisio bat gehiago

Keir Starmerrek astelehenean iragarri zuen Alderdi Laboristaren buruzagitza eta lehen ministro kargua utziko dituela. Brexitetik hamar urte betetzen diren honetan etorri da albistea, eta Erresuma Batuak bizi duen krisi politikoaren adibide argia bihurtu da.

Laboristen lidergo krisiak lotura estua du eskuin muturraren gorakadarekin. Reform UK alderdiaren hazkundeak alarma guztiak piztu ditu laboristen artean, eta askok uste dute Starmerren ondorengoak aukera gehiago izango dituela Nigel Farageren gorakada geldiarazteko eta galdutako hautesleak erakartzeko.

Lehen ministroen segida

David Cameronek deitu zuen erreferenduma, 2015eko hauteskundeetan gehiengo osoa lortu ostean. Apustua galdu zuen, eta kontsultaren biharamunean dimisioa aurkeztu zuen. Theresa Mayk hartu zuen haren lekua. Hark, «Brexit means Brexit» lelopean, Europar Batasuneko Itunaren 50. artikulua aktibatu zuen 2017ko martxoan, baina hiru urte inguruko negoziazio antzuen ondoren kargua utzi behar izan zuen.

Boris Johnsonek blokeoa hautsi zuen. Irlandarako babes klausula kendu, eta aduana kontrolen sistema berri bat adostu zuen. Horrela gauzatu zen dibortzioa, 2020ko urtarrilaren 31n. Ondoren etorri ziren Liz Trussen 44 eguneko agintaldiak Downing Streeten, Rishi Sunaken agintaldia eta, azkenik, Starmerrena.

Bruselarekiko negoziazioetan Ipar Irlandaren auzia izan zen korapilorik handiena. Urteetako tirabiren ostean, Londresek eta Europar Batasunak merkataritza akordioa adostu zuten 2020ko abenduaren 24an, trantsizio epea amaitu baino astebete lehenago.

Ekonomiaren zama

Ekonomiari dagokionez, balantzea ez da positiboa. Aurrekontu Erantzukizunerako Bulegoaren (OBR) arabera, Brexitak % 4 txikituko du epe luzera Erresuma Batuko ekonomiaren tamaina, Europar Batasunean jarraitu izan balu izango lukeenarekin alderatuta. Beste zenbait ikerketak are handiagoa dela diote, eta BPGaren % 6 eta % 8 arteko galera kalkulatu dute.

Era berean, esportazioek eta inportazioek % 15eko beherakada izango dutela aurreikusten du OBRk. Londresen esanetan, Australiarekin, Zeelanda Berriarekin edo Japoniarekin sinatutako merkataritza akordioek aukera berriak ireki dituzte, baina gobernu britainiarrak berak onartu du haien eragina mugatua izan dela.

Horrek guztiak Europarekiko harremanaren inguruko eztabaida berpiztu du. Ipsosek, Londresko King's Collegek eta UK in a Changing Europe erakundeak egindako inkesta baten arabera, britainiarren % 43k baino ez dute uste gaur egun Cameronek erreferenduma deitzeko erabakia zuzena izan zela; 2016an, berriz, % 66 ziren.

Gainera, inkestatuen % 48k uste dute Brexitak espero zutena baino ondorio txarragoak izan dituela, eta % 9k baino ez dute kontrakoa pentsatzen. Hala ere, bigarren erreferendum baten aukerak herrialdea zatitzen jarraitzen du: % 48 alde agertu dira, eta % 27 kontra.

Independentismoaren gorakada

Paradoxikoki, Brexitak Erresuma Batuaren baitako nazioen identitateen indartzea ekarri du. Eskoziako nazionalismoaren gorakada espero zitekeen, baina fenomenoa Galesera ere hedatu da. Igor Calzada ikerlariaren arabera, galestar hizkuntzak ikusgarritasun handiagoa lortu du, eta gero eta presentzia handiagoa du. Eta indartze hori maila politikoan ere igartzen da.

Azken urteetako tokiko eta eskualdeetako hauteskundeek joera hori berretsi dute: independentismoak indarra hartu du Eskozian, Galesen eta Ipar Irlandan.

Hamar urte igaro dira, baina Erresuma Batuak oraindik ez du erantzunik aurkitu 2016an itxitzat eman zuen galdera horietarako. Europar Batasunetik ateratzea duela hamarkada bat gauzatu zen; ondorioak, ordea, oraindik ere idazten ari dira.