Zergatik egiten dituzte hauteskundeak beti azaroan eta asteartez Estatu Batuetan?

Estatu Batuek asteartean egin dituzte agintaldi erdiko hauteskundeak (midterm elections). Ordezkarien Ganberako eta Senatuko gehiengo errepublikanoa dago jokoan, Donald Trump presidentearen egitasmo politikoari babesa ematen diona, baita estatuko eta tokiko hainbat karguri ere. Baina zergatik bozkatzen dute estatubatuarrek beti azaroan eta asteartez?

Beste herrialde askotan ez bezala, hauteskundeak igandean egiten baitituzte gehienetan, Estatu Batuek ia bi mendeko ohiturari eusten diote: hauteskunde federalak azaroko lehen astelehenaren ondorengo asteartean egiten dituzte.

Hala egin zituzten 2024ko azaroaren 5eko presidentetzarako hauteskundeak ere. Donald Trump nagusitu zitzaion orduan Kamala Harrisi. Hurrengo presidentetzarako hauteskundeak 2028ko azaroaren 7an izango dira. Agintaldi erdiko aurreko hauteskunde legegileak, berriz, 2022ko azaroaren 8an egin zituzten, eta hurrengoak 2030eko azaroaren 5ean egingo dituzte.

1845eko lege batek ezarri zuen hauteskunde-egutegia

Egun berezi horren jatorria 1845ean dago. Urte hartan, AEBetako Kongresuak lege bat onartu zuen, presidentetzarako hauteskundeak egun berean egiteko. Gerora, araua Kongresurako hauteskundeetara ere zabaldu zuten.

Ordura arte, lurralde bakoitzak bere kabuz erabakitzen zuen noiz egin bozak, presidentea aukeratzeko hautesle-konpromisarioak bildu aurreko 34 eguneko epearen barruan.

Hainbat datatan bozkatzeak arriskua zekarren: lehenengo bozkatzen zuten estatuetako emaitzek ondoren botoa ematera zihoazenen erabakian eragitea. Egutegia bateratzeak eragin hori saihestea zuen helburu.

Zergatik aukeratu zuten azaroa?

Azaroa aukeratzea ere ez zen kasualitatea izan. XIX. mendeko AEBetako gizartea nekazaritzan oinarrituta zegoen gehienbat, eta, beraz, nekazaritza-lanei oztoporik egingo ez zien eta neguko eguraldi txarrak iritsi aurretik mugitzeko aukera emango zuen data bilatu zuten.

Udaberria eta uda ereiteko eta lantzeko garaiak ziren; udazkenaren hasieran, berriz, uzta biltzen ari ziren oraindik. Azaroa, hortaz, uzta-bilketaren amaieraren eta neguko hilabete hotzen hasieraren arteko tarte egokia zen.

Zergatik bozkatzen dute asteartez?

Asteartea aukeratzeko arrazoiak ere praktikoak izan ziren. Garai hartan, herritar asko urrun bizi ziren hauteslekuetatik, eta oinez edo zaldiz joan behar izaten zuten botoa ematera. Horretarako, joan-etorria egiteko behar adina denbora izan behar zuten.

Igandea baztertu zuten, elizara joateko eta atseden hartzeko eguna zelako. Asteazkena ere ez zen egokia, nekazariek egun horretan egiten baitzuten merkatu.

Gainera, "azaroko lehen astelehenaren ondorengo asteartea" formula aukeratzeko beste arrazoi bat ere bazegoen: hauteskundeak azaroaren 1ean ez egitea. Egun hori berezia zen merkatari eta kontularientzat, hilaren lehen eguna zelako eta kontuak ixteko garaia zelako.

Ia bi mende geroago, ohitura berari eusten diote

Lege hura onartu eta ia 200 urtera, Estatu Batuek hauteskunde-egutegi berari eusten diote, nahiz eta gizartearen eta lan-munduaren baldintzak erabat aldatu diren.

AEBetako hauteskunde-sistemaren berezitasunetako bat da bozketa-eguna ez dela jaieguna. Milioika herritarrek lana eta botoa emateko eskubidea uztartu behar dituzte.

Horrek, besteak beste, aurretiazko botoa eta posta bidezko botoa erabiltzea bultzatu du. Bi modalitate horiei esker, herritarrek hauteskunde-egun ofiziala iritsi aurretik eman dezaket