Elikagaien kontserbazioa neandertalek garatu zutela ondorioztatu dute zientzialariek
Iberiar penintsulan bizi zen neandertalak elikagaien kontserbatzekon teknika garatu zuen, Jarama VI Guadalajarako aztarnategian EHUren laguntzarekin egindako ikerketa baten arabera. Ikerketaren ondorioak Archaeological and Anthropological Sciences aldizkarian argitaratu dituzte.
Duela 50.000 urte Jarama VI aztarnategian bizi ziren neandertalak aztertu dituzte lan horretan. Antonio J. Romero Gasteizko EHUko campuseko Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia Saileko Historiaurrea alorreko ikertzailearen arabera, hiru fase daude elikagaiak kontserbatzeko prozesuan.
Lehenengoan, ehiztariek oreinen haragia jaten zuten. EHUko ikertzaileak adierazi du haragi hori animaliaren hanketatik ateratzen zutela tira moduan, gero eguzkitan lehortu edo janaria ketu egiten zuten, kontserbatzeko. Horrez gain, oreinen larrua aprobetxatzen zuten arropa, estalkiak eta kanpamentuetarako osagarriak egiteko.
Bigarrenean, animalia belarjaleak ehizatzen zituzten udan eta udazkenean. Aro horretan klima oso hezea zenez gero, ibaiaren ur-goraldiak sarriagoak ziren, eta hori dela eta, “neandertalek interes handiagoa zuten baliabide begetalak ustiatzen ehizan baino”, ikertzaileen esanetan. Seguruenik ihiak eta ibai-bazterreko beste landare batzuk lantzeko erabili zituzten harriak topatu dituzte ikertzaileek hori ondorioztatzeko.
Horiez gain, neandertalek besteak beste zaldiak ehizatzeko erabili zuten leku bat topatu dute. Animaliak hil eta haien gorpuak zatitzen zituzten bertan. Ikertzailearen esanetan, zati batzuk jaten zituzten, saiheskiak eta bizkarrezurra, esaterako, baina zati gozoenak kanpamentura eramaten zituzten.
Horrela, Romerok azaldu duenez, neandertalek elikagaiak kontserbatzeko teknika garatu zuten eta ingurua eta urtaro bakoitzak ematen zizkien baliabideak ustiatzen jakin zuten.
Zure interesekoa izan daiteke
Europako Batzordeak espedientea ireki dio X sare sozialari, Groken bitartez egiten diren irudi sexualizatuengatik
Elon Musken enpresak Grok adimen artifizialari lotutako arriskuak aztertu eta arindu ote dituen argitu nahi du Bruselak.
Pradales, Chivite eta beste erkidego batzuetako presidenteen datu pertsonalen filtrazioa ikertzen ari dira
Eurogosth izeneko hackerrak agintari autonomikoen NANa, helbideak edo telefonoak zabaldu ditu, eta Vindex ezizeneko hackerrak, berriz, Puente ministroaren eta Garraioetako beste goi-kargudun batzuen informazio pertsonala zabaldu du bi fasetan.
TikTokek AEBren kontrolpean dagoen enpresa bat sortu du AEBn app-aren betoa saihesteko
Donald Trump AEBko presidenteak, akordioaren bultzatzaile nagusiak, sare sozialetan ospatu du duela hilabete prentsak aurreratu zuen albistea baieztatu izana, eta nabarmendu du aplikazioa oso garrantzitsua izan zela 2024ko hauteskundeetan berak lortutako garaipenean, TikTokeko erabiltzaile gazteei esker.
?fmt=webp-alpha&qlt=80)
X mundu mailan erori da, aste honetan bigarrenez
Sare soziala eta Grok adimen artifiziala ez dira kargatzen, eta ezin dira erabili.
Xk galarazi egingo du erabiltzaileek Grok bidez irudi sexualizatuak sortzea
Adimen artifizialaren inguruko murrizketa gehiago ezarri ditu sare sozialak, arropa intimoa duten benetako pertsonen irudiak sortzeko polemikaren ondoren, adingabeak barne. Neurria ordainpeko harpidedunei ere aplikatzen zaie.
Grok, Xren adimen artifiziala, indarkeria matxistarako erraminta berria
Milaka pertsona Elon Musken AA erabiltzen ari dira emakumeen irudi sexualizatuak sortzeko, haien baimenik gabe. Horrek eztabaida handia sortu du munduan. Horregatik, Colectiva Femiaseko bi kiderekin hitz egin dugu, artea, feminismoa eta AA lantzen dutenak.
Mundu osoko gobernuak Musken Grok estutzen ari dira, horrek sortu ditzakeen “deepfake” sexualengatik
Europan, hainbat gobernuk ikerketak abiatu dituzte horrelako edukiak legez kanpokoak diren ebaluatzeko.
ChatGPTk eta Copilotek WhatsAppen funtzionatzeari utziko diote eta Meta AIk bakarrik jarraituko du eskuragarri
Mezularitza-plataformaren politika berriengatik, beste enpresen chatbotak itxiko dituzte, eta, ondorioz, OpenAI eta Microsoftenak erretiratuko dituzte bihartik aurrera.
Wikipediak 25 urte bete ditu, eta euskarazko edizioa hizkuntza gutxituen erreferente bihurtu da
Munduko entziklopedia aske eta kolaboratiborik handiena, 60 milioi artikulu baino gehiago dituela, 25. urteurrena ospatzen ari da. Era berean, euskarazko Wikipedia nabarmendu da, hazkunde iraunkorragatik, komunitate aktiboagatik eta euskara Interneten zaintzen eta zabaltzen laguntzeagatik.
Datuak Babesteko Agentziak inoren irudiak zabaltzeak dakartzan ondorioez ohartarazi du, penalak ere izan daitezke eta, egiazkoak zein AArekin sortutakoan izan
Datuak Babesteko Espainiako Agentziak ohartarazi du tresna horiek zuhurtziarik gabe erabiltzeak oinarrizko eskubideak urra ditzakeela eta legezko erantzukizunak ekar ditzakeela, batez ere eduki intimoa, sexualizatua edo adingabeei buruzkoa den kasuetan.