Elikagaien kontserbazioa neandertalek garatu zutela ondorioztatu dute zientzialariek
Iberiar penintsulan bizi zen neandertalak elikagaien kontserbatzekon teknika garatu zuen, Jarama VI Guadalajarako aztarnategian EHUren laguntzarekin egindako ikerketa baten arabera. Ikerketaren ondorioak Archaeological and Anthropological Sciences aldizkarian argitaratu dituzte.
Duela 50.000 urte Jarama VI aztarnategian bizi ziren neandertalak aztertu dituzte lan horretan. Antonio J. Romero Gasteizko EHUko campuseko Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia Saileko Historiaurrea alorreko ikertzailearen arabera, hiru fase daude elikagaiak kontserbatzeko prozesuan.
Lehenengoan, ehiztariek oreinen haragia jaten zuten. EHUko ikertzaileak adierazi du haragi hori animaliaren hanketatik ateratzen zutela tira moduan, gero eguzkitan lehortu edo janaria ketu egiten zuten, kontserbatzeko. Horrez gain, oreinen larrua aprobetxatzen zuten arropa, estalkiak eta kanpamentuetarako osagarriak egiteko.
Bigarrenean, animalia belarjaleak ehizatzen zituzten udan eta udazkenean. Aro horretan klima oso hezea zenez gero, ibaiaren ur-goraldiak sarriagoak ziren, eta hori dela eta, “neandertalek interes handiagoa zuten baliabide begetalak ustiatzen ehizan baino”, ikertzaileen esanetan. Seguruenik ihiak eta ibai-bazterreko beste landare batzuk lantzeko erabili zituzten harriak topatu dituzte ikertzaileek hori ondorioztatzeko.
Horiez gain, neandertalek besteak beste zaldiak ehizatzeko erabili zuten leku bat topatu dute. Animaliak hil eta haien gorpuak zatitzen zituzten bertan. Ikertzailearen esanetan, zati batzuk jaten zituzten, saiheskiak eta bizkarrezurra, esaterako, baina zati gozoenak kanpamentura eramaten zituzten.
Horrela, Romerok azaldu duenez, neandertalek elikagaiak kontserbatzeko teknika garatu zuten eta ingurua eta urtaro bakoitzak ematen zizkien baliabideak ustiatzen jakin zuten.
Zure interesekoa izan daiteke
Ez dute ChatGPTren funtzio erotikoa kaleratuko OpenAIk laguntzailea hobetzen duen arte
Konpainia teknologikoak funtzio hori data zehaztu gabe atzeratzea erabaki du, erabiltzaile heldu egiaztatuek eduki erotikoan sartzeko aukera izan dezaten. Sistemaren adimenean eta pertsonalizatzeko gaitasunean hobekuntzak egitea lehenetsi nahi dute.
AA "erabat kaltegarria" izan daiteke mentalki kalteberak diren pertsonengan, psikiatra batek ohartarazi duenez
Adimen Artifizialak "ez du kontzientziarik, ez du errukirik eta ez du maite" erabiltzailea, hortaz, "berdin zaio zer gertatzen zaion". Gainera, normalean "atsegina" izaten da, eta "erabiltzailari entzun nahi duen erantzuna ematen dio".
X, Meta eta TikTokek delituak egin dituzten ikertzeko eskatuko dio Espainiako Gobernuak Fiskaltzari
"Plataforma horiek gure seme-alaben osasun mentalaren, duintasunaren eta eskubideen aurka egiten ari dira. Estatuak ezin du horrelakorik onartu", azpimarratu du Pedro Sanchezek X sare sozialean.
Sare sozialak gehiegi erabiltzeak gazteak isolatzea eragiten du, ikerketa baten arabera
AEBko 120 unibertsitatetan 18 eta 24 urte bitarteko 64.988 gazteri egindako galdeketaren emaitzak argitaratu ditu gaur Journal of American College Health aldizkariak.
15 urtez azpikoei sare sozialak debekatzearen alde agertu da Txekiako Gobernua
X-en zabaldutako bideo batean, Txekiako gobernuburuak ziurtatu du espainiar edota frantziar estatuetan bultzatutako debekuarekin bat egiten duela.
TikToken diseinu "adiktiboak" Europar Batasuneko legea urratzen duela ondorioztatu du Bruselak
Europako Batzordeak zehaztu duenez, erabiltzaileak etengabe eduki berriekin "saritzen" dituenez, TikToken diseinuaren zenbait ezaugarrik pantailan mugitzen jarraitzeko beharra elikatzen dute, eta erabiltzaileen garuna "pilotu automatiko moduan" sartzea eragiten dute. Horrek portaera konpultsiboa izatea eta erabiltzaileen autokontrola murriztea ekar dezake. TikTokek esan du "erabat faltsua" dela bere diseinuak mendekotasuna sortzen duenik.
Dorre kuantikoa barrutik: konputagailu kuantikoa garatzeko txipak egingo dituzte bertan
Donostian, CIC Nanoguneri erantsita, dorre kuantikoa eraiki dute. Bertan, besteak beste, diluzio hozkailua ezarri dute eta han daude ordenagailu kuantikoak beharrezko dituen txipak sortuko dituzten laborategiak.
Australia eta Frantzia, aitzindari: adingabeek sare sozialak nola erabiltzen duten arautzeko bidea ezarri dute
Australia eta Frantzia izan ziren nerabeei sare sozialetarako sarbidea mugatu zieten lehen herrialdeak, eta Espainiako Gobernua antzeko neurri bat hartzera bultzatu dituen aurrekariak ezarri zituzten.
Europako Batzordeak espedientea ireki dio X sare sozialari, Groken bitartez egiten diren irudi sexualizatuengatik
Elon Musken enpresak Grok adimen artifizialari lotutako arriskuak aztertu eta arindu ote dituen argitu nahi du Bruselak.
Pradales, Chivite eta beste erkidego batzuetako presidenteen datu pertsonalen filtrazioa ikertzen ari dira
Eurogosth izeneko hackerrak agintari autonomikoen NANa, helbideak edo telefonoak zabaldu ditu, eta Vindex ezizeneko hackerrak, berriz, Puente ministroaren eta Garraioetako beste goi-kargudun batzuen informazio pertsonala zabaldu du bi fasetan.