Amaia Apalauza: 'Kapuscinskiren obran, bere begirada da bereziena'
Enrique Meneses espainiar kazetari eta argazkilariak esan zuenez, “joan, ikusi, entzun, jaso, grabatu, itzuli eta kontatzean” datza kazetaritza, baina hori hamaika modutara egin daiteke, eta, zalantzarik gabe, XX. mendean lantegi hori modurik pertsonal eta garrantzitsuenean egin zuenetako bat Ryszard Kapuscinski (1932-2007) poloniarra izan zen.
Kazetaritza literarioaren erakusgarri honen (gauzak zehatz azalduagatik, borondate estetikoa darie bere idatziei) lanik ez zegoen orain arte euskaraz irakurtzeko moduan, baina aurrerantzean, “Kristo fusilarekin” (Katakrak, 2019) honi esker, Kapuscinskik Ekialde Erdikoaz, Latinoamerikaz (Bolivia, Guatemala, El Salvador eta Haiti) eta Mozambikez idatzitakoak irakurri ahalko ditugu, Amaia Apalauza itzultzailearen lana tarteko.
Hain zuzen ere, Apalauzarekin hitz egin dugu, Ane Irazabal EiTBren korrespontsalaren hitzaurrea ere baduela Durangoko Azokan aurkeztuko den liburuaz.
Euskaratu den Kapuscinskiren lehen lana da Kristo fusilarekin. Zergatik aukeratu zenuten poloniarraren lana eta zergatik, hain zuzen, liburu hau?
Nazioarteko kazetaritzan izenik garrantzitsuenetako bat da Kapuscinski, erreferente bat alde askotatik. Kristo fusilarekin liburuan, argi eta garbi islatzen da Kapuscinskik munduko gertaerei begiratzeko eta gauzak kontatzeko zeukan modu berezia.
Jatorriz polonieraz idatzita dago Kristo fusilarekin. Zein bertsiotara jo duzu lana euskarara ekartzeko?
Gaztelaniazko bertsioa baliatu dut, eta, horretaz gainera, Sonia Kolakzec poloniar adiskide euskaldunduak lagundu dit jatorrizkoa euskarazkoarekin alderatzen eta zalantzak argitzen.
Nolakoa da Kapuscinskiren estiloa?
Esaten da berak kazetaritza literarioa jorratu zuela, edo polonieraz literatura faktu esaten diotena, hau da, gertaerei buruzko literatura. Estilo zehatza eta argia erabiltzen zuen, kazetaritzan ohi den bezala, baina ukitu literario handiarekin. Bereziena haren begirada zen, dena den.
Zer zailtasun izan dituzu euskaratzeko orduan?
Ez da lan bereziki zaila izan. Lehen esan dudan bezala, oso lagungarria egin zait Sonia Kolakzecen laguntza, euskarazkoa jatorrizkoarekiko ahalik eta leialen izatea lortzeko.
Zer iritzi duzu euskarazko egungo itzulpengintzaren inguruan?
Gero eta literatura eta saiakera gehiago itzultzen da, eta gero eta hobeki, baina, hala ere, gutxi izaten segitzen du. Argitaletxeentzat sekulako ahalegina da itzulpen bat argitaratzea, eta erakundeek laguntza handiagoa eman behar lukete, bai diru aldetik, bai sustapen aldetik.
Zure interesekoa izan daiteke
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles idazlea sarituko ditu
Gutun Zuria Bilboko Letren Nazioarteko Jaialdiaren 19. edizioa otsailaren 24tik 28ra egingo dute. Literatura eta argitalpen esparruko hogeita hamar bat sortzailek parte hartuko dute, eta “datozen egunetan” iragarriko dute programazioa.
Doinuelek 2026ko hitzorduak aurkeztu ditu
Euskarazko Plazen Sareak aurten egingo dituzten euskarazko literatura azokak aurkeztu ditu, Iruñean: Baztango (H)ilbeltza, Oiartzungo Literatura Plazara, Azokitiko Gure Gelatik, Zarauzko Literaturia, Ziburuko Euskal Liburu eta Disko Azoka, Hernaniko Liburu eta Disko Azoka, Sarako Ikusi Mikusi, Oiartzungo Hitzen Lihoa eta Lazkaoko Liburu eta Disko Azoka.
Nobela beltzaren hila
Gaur, astelehenarekin, (H)ilbeltza Euskal Nobela Beltzaren Baztango Astea eta Pamplona Negra Literatura eta Zinema Beltzaren Iruñeko jaialdia hasiko dira.
EHU eta Salamancako Unibertsitatea Miguel de Unamunoren heriotza aztertzen ari dira
Nola hil zen Miguel de Unamuno idazlea? Berez hil zen edo hil egin zuten? Idazle bilbotarraren heriotzaren inguruko eztabaida zabaldu da berriz ere, eta Euskal Herriko Unibertsitatearen eta Salamancako Unibertsitatearen ikerketa batek gertaera argitu nahi du.
EHUko adituek Unamunoren heriotza ikertzeko lantaldean parte hartuko dute
Salamancako Unibertsitatean diziplinarteko ikerketa sustatzeko ekimen bat bultzatzea erabaki du EHUko hainbat sailetako irakasle talde batek. “Unamunoren etxean kriminalitate-zantzu desberdinak agertu izanak EHU interpelatu egiten du USALek abiatu duen ikerketan parte hartzera”, adierazi dute.
Joxe Azurmendiri aitortza ekitaldia egin diote Durangoko Azokaren azken egunean
Jakin Fundazioko eta Gerediagako kideek aitortza omenaldia egin diote gaur Joxe Azurmendiri. Pentsalari, idazle eta euskaltzaleari eskainitako Jakin aldizkariren azken zenbakia izan du abiapuntu ekitaldiak. Horrekin batera, Azurmendiren Manifestu atzeratua errezitatu dute hainbat poetak Durangoko Azokako azken egunean.
Euskadi Literatura sariak banatu dituzte, Donostian
Irabazleen izenak iragarrita zeuden arren, gaur banatu dituzte, Donostiako San Telmo museoan, Euskadi Literatura sariak. Zazpi aitortza banatu dituzte, horrenbesteko ataletan. Euskarazko Literaturan, Unai Elorriaga saritu dute; gaztelaniazkoan, Garazi Albizua. Karmele Mitxelena, Maite Rosende, Koldo Biguri , Markos Zapiain eta Itxaso del Castillo izan dira beste arloetako sarituak.
Jon Arretxe: "Aldatzeko beharra sumatzen nuen"
Jon Arretxe idazleak Toureren istorioak alboratu, eta Txerriak eta loreak eleberri beltza argitaratu du. Durangoko Azokan izango da salgai.
Karmele Jaio: "Errealitatearen definizio intimo bat egin dut"
Gasteiztar idazleak Harrizko bihotza liburua aurkeztu du, denetariko testuak (hausnarketak, oroitzapenak, aforismoak, poemak...) Atik Zra sailkatuta biltzen dituen lana edo "taupaden alfabeto bat".
Jon Kortazarrek "Gabriel Aresti. Poesia eta gizartea" liburua idatzi du
Irakasle eta ikertzaileak Bilboko poetari eskaini dio bere lan berria (Pamiela, 2025), aurten bertan Lauaxetari buruzko beste liburu bat argitaratu eta gero.