Amaia Apalauza: 'Kapuscinskiren obran, bere begirada da bereziena'
Enrique Meneses espainiar kazetari eta argazkilariak esan zuenez, “joan, ikusi, entzun, jaso, grabatu, itzuli eta kontatzean” datza kazetaritza, baina hori hamaika modutara egin daiteke, eta, zalantzarik gabe, XX. mendean lantegi hori modurik pertsonal eta garrantzitsuenean egin zuenetako bat Ryszard Kapuscinski (1932-2007) poloniarra izan zen.
Kazetaritza literarioaren erakusgarri honen (gauzak zehatz azalduagatik, borondate estetikoa darie bere idatziei) lanik ez zegoen orain arte euskaraz irakurtzeko moduan, baina aurrerantzean, “Kristo fusilarekin” (Katakrak, 2019) honi esker, Kapuscinskik Ekialde Erdikoaz, Latinoamerikaz (Bolivia, Guatemala, El Salvador eta Haiti) eta Mozambikez idatzitakoak irakurri ahalko ditugu, Amaia Apalauza itzultzailearen lana tarteko.
Hain zuzen ere, Apalauzarekin hitz egin dugu, Ane Irazabal EiTBren korrespontsalaren hitzaurrea ere baduela Durangoko Azokan aurkeztuko den liburuaz.
Euskaratu den Kapuscinskiren lehen lana da Kristo fusilarekin. Zergatik aukeratu zenuten poloniarraren lana eta zergatik, hain zuzen, liburu hau?
Nazioarteko kazetaritzan izenik garrantzitsuenetako bat da Kapuscinski, erreferente bat alde askotatik. Kristo fusilarekin liburuan, argi eta garbi islatzen da Kapuscinskik munduko gertaerei begiratzeko eta gauzak kontatzeko zeukan modu berezia.
Jatorriz polonieraz idatzita dago Kristo fusilarekin. Zein bertsiotara jo duzu lana euskarara ekartzeko?
Gaztelaniazko bertsioa baliatu dut, eta, horretaz gainera, Sonia Kolakzec poloniar adiskide euskaldunduak lagundu dit jatorrizkoa euskarazkoarekin alderatzen eta zalantzak argitzen.
Nolakoa da Kapuscinskiren estiloa?
Esaten da berak kazetaritza literarioa jorratu zuela, edo polonieraz literatura faktu esaten diotena, hau da, gertaerei buruzko literatura. Estilo zehatza eta argia erabiltzen zuen, kazetaritzan ohi den bezala, baina ukitu literario handiarekin. Bereziena haren begirada zen, dena den.
Zer zailtasun izan dituzu euskaratzeko orduan?
Ez da lan bereziki zaila izan. Lehen esan dudan bezala, oso lagungarria egin zait Sonia Kolakzecen laguntza, euskarazkoa jatorrizkoarekiko ahalik eta leialen izatea lortzeko.
Zer iritzi duzu euskarazko egungo itzulpengintzaren inguruan?
Gero eta literatura eta saiakera gehiago itzultzen da, eta gero eta hobeki, baina, hala ere, gutxi izaten segitzen du. Argitaletxeentzat sekulako ahalegina da itzulpen bat argitaratzea, eta erakundeek laguntza handiagoa eman behar lukete, bai diru aldetik, bai sustapen aldetik.
Zure interesekoa izan daiteke
Literatura plazara aterako dute Oiartzunen ostera ere
Martxoaren 9tik 28ra, Literatura Plazara egingo dute Oiartzunen, laugarrenez, eta euskal literaturaren inguruko zortzi hitzordu jarri dituzte antolatzaileek, 1545 argitaletxeak.
Emakume idazleek presentzia irabazi dute: ahots, gorputz eta gai berriak ekarri ditu feminismoak
Feminismoak aldaketa sakonak ekarri ditu azken urteotan, baita literaturan ere, eta gai, begirada, ahots, gorputz eta narratiba berriak ekarri ditu. Duela mende erdi emakumezko idazle gutxi zeuden, eta bigarren maila batera baztertuta zeuden, gainera. Orain, berriz, oso garrantzitsua da horien presentzia, eta, besteak beste, sariak eta bekak irabazten ikusten ditugu.
António Lobo Antunes portugaldar idazlea zendu da
Portugalgo literaturaren izen erraldoiak, inkontzientearen eta memoriaren biltzaile eta idazkariak, 83 urte zituen. Euskaraz, “Gauzen ordena naturala” irakur daiteke.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles sarituko ditu
Gaur, asteartearekin, hasiko da Bilboko literatur jaialdia, eta hilaren 28ra arte iraungo du. Aurten, Gerediaga Elkarteari, Durangoko Azoka antolatzaileari, eta Valerie Miles idazle eta editore estatubatuarrari eskainiko dizkie ohorezko sariak.
Euskaltzaindiak eta EIEk hitzarmena sinatu dute, idazle gazteei laguntzeko
Euskaltzaindiak eta Euskal Idazleen Elkarteak (EIE) lau urterako akordioa adostu dute. Euskaltzaindiak urtean bi ikastaro emango dizkie EIEren bazkideei, bekak deituko ditu eta mentoretza programa abiatuko du. Andres Urrutia euskaltzainburuak, Mikel Ayllon EIEko zuzendaritza batzordeko kideak eta Miren Agur Meabe idazle eta Euskaltzaindiaren idazkariak hartu dute parte ituna sinatzeko ekitaldian.
Hitza erdigunean jarriko du Gutun Zuriak berriz, 19. edizioan
Bernardo Atxagak, Alana S. Porterok, Karmele Jaiok, Layla Martinezek, Harkaitz Canok, Mario Obrerok, Miren Agur Meabek eta beste hainbat idazlek parte hartuko dute letren Bilboko nazioarteko jaialdian.
Xabier Montoiak "Bakea, bakea" eleberria aurkeztu du
Inazio Osa 43 urteko donostiarrak hondamendia biziko du ama hiltzean, "baina laster ikasiko du oker dagoela oso, deskalabrurik handienean ere beti baita posible zuloan beherago erortzea, are eta zoritxar handiagoak etortzea".
'Lauaxeta, ametsen egilea' erakusketa Euskal Abertzaletasunaren Museora iritsi da, Bilbora
Sabino Arana Fundazioaren Euskal Abertzaletasunaren Museoak Lauaxeta, ametsen egilea erakusketa ibiltaria izango du ikusgai Sabin Etxean, Bilbon, martxoaren 12ra arte. Bizkaiko Foru Aldundiak antolatu du erakusketa, museoarekin lankidetzan, Esteban Urkiaga Lauaxeta euskal olerkari eta idazlearen jaiotzaren 120. urteurrena gogoratzeko.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles idazlea sarituko ditu
Gutun Zuria Bilboko Letren Nazioarteko Jaialdiaren 19. edizioa otsailaren 24tik 28ra egingo dute. Literatura eta argitalpen esparruko hogeita hamar bat sortzailek parte hartuko dute, eta “datozen egunetan” iragarriko dute programazioa.
Doinuelek 2026ko hitzorduak aurkeztu ditu
Euskarazko Plazen Sareak aurten egingo dituzten euskarazko literatura azokak aurkeztu ditu, Iruñean: Baztango (H)ilbeltza, Oiartzungo Literatura Plazara, Azokitiko Gure Gelatik, Zarauzko Literaturia, Ziburuko Euskal Liburu eta Disko Azoka, Hernaniko Liburu eta Disko Azoka, Sarako Ikusi Mikusi, Oiartzungo Hitzen Lihoa eta Lazkaoko Liburu eta Disko Azoka.