Eta sirenek kantu ez bazuten egin?!

Homero irakurrita eta belaunaldiz belaunaldi, ahoz aho, belarriz belarri, marrazkiz marrazki, ipuinez ipuin edo gizakiok elkarri helarazi, pasa, dizkiogun kondairei kasu eginez, kontu jakina ematen du. Jakina eta frogatua.

Margoak ere nahi adina ikusi izan ditugu. Horra hor, adibide askotan zoragarrienetakoa, oraintxe, bukatzear den uztail honetan, Lumen argitaletxeak kaleratu duen Milo Manara handiaren Odisea artelana.

Inork dudatan jarriko ez lukeen gertakaria dirudi, gure iruditegian iltzaturik dagoena, Brontzezko Aroaren aurretik kontatu izan dena, Apokalipsia eta gero bizirik iraungo dutenek sutondoan (sutondorik bada mundu distopiko horretan) xuxurlatuko dutena: Baziren behin itsas izakiak, emakumearena bezalako burua eta gorputz-enborra eta gainerakoa arrain- edo hegazti-formakoa zutena. Hain ziren sorgingarriak euren kantak, ezen nabigatzaileak itsasertzera erakartzen baitzituzten.

Ertzera, hondamendira ere, marinelek barkuak abandonatzen zituztelako eta uretako jainko eta jainkosen mende, kostalde harritsuan suertatzen ziren naufrago.

Bai, ez da kontu berria hori. Antzinakoa baizik. Christopher Nolanek ere parekorik, mugarik ez duen bere The Odyssey balentrian, usadiozko erara kontatzen digu. Era klasikoan kontatu, bai. Ulisesen eskifaiako gizonek argizariz tapatzen dituzte belarriak kantua ez entzutearren. Peneloperen senarra, berriz, mastara soka gogorrez lotu zuten, tentazioan erori ere, Thelxiepeia, Molpe, Aglaophonos, Peisinoë, Ligeia edo Teles izena zuten izaki fantastikoengana joaterik izan ez zezan.

Baina Ulises markako heroiak, harroxko, arrisku guztiei aurre egiteko beti prestuak, kantu horiek entzun nahi zituen. Pelikulan, txikitan ikusitako hainbat eta hainbat binetatan nola, Uilisesen sufrikario ikaragarriaren lekukoak gara. Sufrikarioa ala azaldu ezinezko plazera? Nork daki?

Alta, Franz Kafkak fabula-parabola-kondaira milaka urtekoari buelta eman zion, gure sinesmen finko hura azpikoz gora jarriz. Metamorfosiaren autoreak zera proposatzen digu desafiatzaile Das Schweigen der Sirenen ("Uhandreen isiltasuna") kontakizun motzean: Odiseok imajinatu ezin izan zuen arma ikaragarria zuten itsaslaminek, bere urguiluaren kontra erabili zutena: Isiltasuna! Troia birrindu zuen hark euren kantua nahi zuen ospil. Ez zioten, baina, eskura (belarrietara) eman. Isilik geratu ziren. Ez zuten kanturik egin. Ulisesek ez zuen ezer aditu, ezer entzun. Horrexegatik antzematen dugu minez, min handiz, inoiz baretuko ez den minez. Ez baitzuen ezagutzerik izan sirenen ahotsa…

Isiltasun horren kontra ere (edo alde) egin behar izan zuten borroka filmaren musikaz arduratu zirenek, Suedian jaiotako Ludwig Göransson musikari hiru Oscar sariduna buru zela. Erabaki sendoak, ezin utzizkoak hartu zituzten. Lehengo eta kasik garrantzi handienetakoa: orkestrarik ez zen izango. Brontzezko Aroan gaude, eta garai hartan orkestrarik ez zegoen, beraz…

Bigarren, hirugarren, laugarren hautu noraezekoak. Orduko eta tokiko anfora, ontziterietan ikusten diren musika tresnak berpiztuko ziren, berpiztuko zituzten luthier bikainek. Esaterako? Lirak. Auloak. Auloak?! Bai, haize-instrumentua, kanabera edo egurrezko bi tutu eta mihi bikoa zituena…

Nahi izan zuen Ludwig Göranssonek gong pila. Aroa Brontzezkoa zenez, brontzea erabiltzen zuten agora eta jauregietan jendeari dei egiteko.

Erabaki zuten musika sailean aritzen zirenek mota askotako metalak joz sortuko zela ikuslea ahoa bete hortz eta belarriak bete durundi utziko zuen soinua….

36 artista, artisau teknikarik osatu zuten gero filmaren soinu saila. Alta, Ulisesek bezala, guk ere ez dugu itsaslaminen kanta entzuten zinema aretoko ilunbe izugarrian, horixe baita Kafkak kontatutakoa, horixe Ludwigek egindako hautua.