Segurtasun Saila salatuko dute 14 erakundek, Falangeren Gasteizko ekitaldia baimenduta Memoria Legea urratu duelakoan

Memoria historikoa berreskuratzeko 14 erakundek salaketa aurkeztuko dute Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubideen eta Biktimei Laguntzeko Zuzendaritzaren aurrean, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren aurka. Salaketaren arabera, sail horrek urratu egin zuen Euskadiko Memoria Historiko eta Demokratikoari buruzko Legea, urriaren 12an Falangeak Gasteizko kaleetan ekitaldi bat egitea baimendu zuelako. Gainera, Falangea “legez kanpo uzteko eta desegiteko espediente juridikoa irekitzeko” eskatuko diote Jaurlaritzari.

Ohar baten bidez jakinarazi dutenez, “elkarretaratzea baimentzea eta faxistei babesa eskaintzeak frankismoaren apologia egin ahal izatea ahalbidetzen du, eta polizia-arduradunek memoriari buruzko legeak urratzen ditu”.

Kolektibo horien iritziz, ekitaldiarekin Falangeak “Francoren diktaduraren biktimengan mespretxua eta umiliazioa adierazteko asmo nabarmena zuen, liskar bat bilatuz, eta nahita erabili zuen errepresio frankistaren izugarrikeria bere haragian bizi izan zuen hiri bat; bai kolpearen lehen konpasetan, bai frankismoaren berantaldian, 1976ko martxoaren 3an langileei egindako sarraski ezagunarekin”.

Erakunde horien ustez, gertakari horiek Euskadiko Memoria Historiko eta Demokratikoari buruzko irailaren 28ko 9/2023 Legearen XII. kapituluan (zehapen-araubidea) eta Espainiako Memoria Demokratikoari buruzko 20/2022 Legean jasotako arau-hauste administratiboak dira.

Era berean, “autonomia-erkidegoko eta Udaleko polizia-arduradunen gelditasuna” gaitzetsi dute, “beren esku baitzuten gertakari horiek eragozteko aukera administratiboa, dela manifestazioaren baimena baliogabetuz, dela bertan egiten ari ziren jarduketak egiaztatu ondoren elkarretaratzea galaraziz eta/edo kontzentrazioa deseginez”. Aitzitik, diotenez, “babestu” egin zituzten.

Elkarretaratzea eragozteko neurririk eza

Haien ustez, “bertan zeuden poliziek memoria-legeen aurkako jokabideak egitea eragozteko edo horiei amaiera emateko beharrezko neurriak ez hartzeak egitateen egile bihurtzen ditu, eta, beraz, erantzukizunaren subjektu”.

Hori dela eta, honako hau eskatzen dute: “Ekitaldiaren antolatzaileei eta polizia-operatiboen arduradunei (Udalekoak zein autonomikoak), eta halakorik ezean, azken arduradunei —Gasteizko Udaleko Segurtasun zinegotzi delegatuari eta Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuari— dagozkien zehapenak ikertzea eta, hala badagokio, aplikatzea”.

Era berean, salatzaileek “arau-haustearen biktimatzat” hartzea eskatu dute, “prozeduraren egoeraren berri izateko eskubidea baliatu ahal izateko, jarraipena egin eta pertsonatu ahal izateko”.

Halaber, Eusko Jaurlaritzari eskatu diote Espainiako Gobernuari eska diezaiola “Falange Española alderdia legez kanpo uzteko eta desegiteko espediente juridikoa irekitzea, Euskadiko eta Espainiako legeak behin eta berriz ez betetzeagatik”.