Eusko Jaurlaritzak dio ez dagoela "arrazoi juridikorik" hizkuntza-eskakizunen gaia Konstituzionalera eramateko

EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak Euskal Enplegu Publikoaren Legearen  187.5 artikuluaren legezkotasunari buruzko kontsulta egiteko Konstituzio Auzitegira jotzea "bereziki larria" da. Ez dago horretarako "arrazoi juridikorik". Hala esan dute Ibone Bengoetxea eta Maria Ubarretxena Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakariorde eta Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak eta bozeramaile eta Gobernantza, Administrazio Digital eta Autogobernuko sailburuak, hurrenez hurren, goizean elkarrekin egin duten agerraldian. 

"Kezkatuta" agertu dira bi arduradunak euskararen judizializazioaren eta istrumentalizazioaren aurrean. Esan dute "zalantzan" jarri dela "Euskadiko hizkuntza-normalizazioaren oinarrizko zutabea, berrogei urtez baino gehiagoz indarrean eta bermatuta dagoena". Bengoetxeak azpimarratu du gai hori Auzitegi Konstituzionalera eramateak "sektore publikoa euskalduntzeko sistema guztia zalantzan jartzea" lekarkeela. "Sistema horrek zerbitzu benetan elebidunerantz pixkanaka eta proportzioan aurrera egitea ahalbidetu du", erantsi du. 

Ubarretxenaren hitzetan, "ez dago arrazoi juridikorik konstituzioarekiko kontrakotasun-auzi hori planteatzeko". Nabarmendu duenez, orain zalantzan jartzen den edukia "ez da berria",  1982ko Euskararen Erabilera Normalizatzeko Legean eta 1989ko Funtzio Publikoaren Legean agertzen baita, eta "esparru hori guztia Konstituzio Auzitegiak berrikusi eta bermatu egin zuen". 

Bi sailburuek adierazi dute "euskara babestea, aniztasuna, bizikidetza eta euskara erabiltzen dutenen duintasuna babestea" direla Jaurlaritzaren helburuak.

Auziaren ibilbidea

PPk eta Voxek sektore publikoan euskararen erabilerari buruzko 19/2024 Dekretuaren aurka errekurtsoak jarri zituzten martxoan, eta, ordutik, Jaurlaritzaren iritzian, "zalantzagarriak" diren hainbat erabaki hartu ditu EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak. Are gehiago, "deigarriak" egiten zaizkie Administrazioarekiko Auzien Salak hartu dituen hainbat erabaki, tartean, epaimahaiaren kideak aldatu dituztela. 

"Azaroaren 14an bi errekurtsoak metatu zituen, edukia eta irismena oso desberdinak izan arren, eta egun horretan bertan ireki zuen konstituzioarekiko kontrakotasun-auzi baterako izapidea", azaldu dute sailburuek. 

187.5 artikulua Konstituzioaren aurkakotzat jotzen bada, "dekretuaren beste artikulu batzuk eta hizkuntza-eskakizunen sistemako elementuak" aldatzeko aukera dagoela nabarmendu dute.  

Jaurlaritzak gogorarazi duenez, "ez Enplegu Publikoaren Euskal Legea ez 19/2024 Dekretua ez daude etenda, eta biek indarrean eta indar betean jarraitzen dute". 

Hizkuntza-eskakizuna eta derrigortasuna

Bere agerraldian, Bengoetxeak "eztabaida juridikoko funtsezko bi kontzeptu" azaldu ditu, "nahasteak saihesteko": hizkuntza-eskakizunak eta derrigortasuna.

Zehaztu du hizkuntza-eskakizuna lanpostuaren ezaugarri bat dela, "maila, titulazioa eta funtzioak diren bezala". Enplegu Publikoaren Legeak ezartzen duenez, lanpostu guztiak eskakizun-maila batekin sailkatu behar dira, baina horrek ez du automatikoki eskakizun hori betekizun bihurtzen. "Profil bat esleitzeak ez du inor ezertara behartzen", azpimarratu du.

Aldiz, erantsi duenez, "derrigortasunak, hau da, eskakizun horri derrigortasun-data bat esleitzeak lanpostu jakin batean, hizkuntza-eskakizun hori betekizun bihurtzen du zehazten den datatik aurrera". "Derrigortasun-data hori iraungi ez den bitartean, ezin izango da euskara-eskakizuna eskatu. Eta, kasu horietan guztietan, euskararen ezagutza merezimendutzat hartzen da sarbide-probetan".

Akordiorako deia alderdiei

Egoera horren aurrean, Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak alderdiei dei egin die, Enplegu Publikoaren Legea moldatzeko aurkezteko ekimenen inguruan ados jar daitezen. EAJk eta EH Bilduk ekimen bana aurkeztu dute, euskararen legezkotasuna blindatzeko. Ahalik eta akordio zabalena lortzeko "ahalegina" egiteko eskatu die Bengoetxeak ordezkari politikoei.