Apirileko itzalaldi elektrikoa "hainbat faktorek" eragin zuten, Europako adituen arabera

2025eko apirilaren 28ko itzalaldi elektrikoa "elkarri eragin zioten hainbat faktorek" eragin zuten. Elektrizitatea Garraiatzeko Sareen Kudeatzaileen Europako Sareak (Entso-E) egindako azken txostenaren arabera, "oso azkar hedatu zen" Espainiako hegoaldean izandako "arazo lokal bat". Horrek gaintentsioagatiko deskonexio orokorrak eragin zituen, eta, azkenik, sistema iberikoa eta Europako gainerako lurraldeetakoa bereiztea ekarri zuen.

Europako ikerketa horrek ez du gertakariaren erantzule bakar bat seinalatu nahi izan, eta "zero elektrikoa", horren arabera, "faktore ugariren elkarketaren ondorio izan zen", ez kausa nagusi bakar baten emaitza, ikerketako zuzendari Klaus Kaschnitzek azaldu duenez.

Horrela, txostenak ondorioztatu duenez, penintsulako sistema elektrikoaren blackout historikoa gertakari kate baten bidez iritsi zen: tentsio-gorabeheren eta fenomeno oszilatorioen konbinazio batek eraginda, Espainian sorkuntza-iturri askoren deskonexio orokortuak izan ziren, bereziki inbertsoreetan oinarritutako baliabideetan; ondoren, gaintentsioek eragindako deskonexio kate bat etorri zen, eta, azkenik, sistema iberikoaren eta Europako gainerako sistemaren arteko sinkronismoa galdu zen.

Ildo horretatik, Damian Cortinas Entso-E Batzordeko presidenteak azpimarratu du inoiz ikusi gabeko neurriko itzalaldia izan zela, azken bi hamarkadetan aurrekaririk gabea. "Halako zero elektrikorik ez zen ezagutzen, baina orain badakigu gerta daitekeela, eta etorkizunean saihesteko hainbat ikasgai atera ditzakegu gertatutakotik", gaineratu du.

Horrela, ezin zaio gertakaria kausa bakar bati egotzi; aitzitik, "faktore anitzen elkarreragina izan zen, eta guztiek eragin zuten zero elektrikoa".

Arazoa "oso arazo lokal bat" izan zen hasieran: Espainiako hegoaldean sortu, eta "oso azkar hedatu zen", Portugalera ere zabalduz. "Pirinioetan gelditu zen, Europako gainerako lurraldeetara hedatu aurretik. Baina tokiko arazo mugatua izan zen hasieran. Itzalaldia eragin zuten faktore guztiak aztertzean, tokikoa ez zen bakarra eskualdeen arteko oszilazioak izan ziren", nabarmendu du, itzalaldiaren aurreko ordu erdian behatutako bi oszilazioei erreferentzia eginez. Egun hartako 12:32an jazo zen itzalaldia.

Halaber, txostenak dioenez, sistemaren defentsa-planak behar bezala aktibatu baziren ere, "gertaera ugariren izaerak eta neurriek segundo gutxitan eragin zuten Espainiako eta Portugalgo sistemen erabateko kolapsoa".

Itzalaldiaren ondorengo sistema berrezartzeko prozesuari dagokionez, berehala hasi zela azpimarratu du, eta 12 orduan berrezarri zela Portugalen eta 16an Espainian, "berrezartzeko prozedura zorrotzei, kontingentziarako estrategiei eta eragile, operadore, ekoizle eta gainerako guztien konpromiso osoari esker".

Ondorio horiekin batera, txostenak, batez ere, "gomendio argi eta praktikoak" bildu ditu, zero elektrikoak utzitako ikasgaietan oinarrituta, antzeko gertaeren probabilitatea murrizteko eta Europako sarearen segurtasuna eta erresilientzia orokorra indartzeko.

Ildo horretatik, sistema elektrikoko eragileen arteko koordinazioa indartzea proposatu du (garraio- eta banaketa-operadoreak, ekoizle eta kontsumitzaile handiak), egoera konplexuak modu eraginkorrean kudeatzeko eta arau-esparruak hobetzeko funtsezko elementu gisa. Gainera, jardunbide operatiboak optimizatzea, sistemaren monitorizazioa handitzea eta datuen trukea sustatzea gomendatzen da.