Andaluziako hauteskundeen gakoak: PSOEren hondoratzea, PPren garaipen gazi-gozoa eta Voxen “lehentasun nazionala”

Estatu mailako hauteskunde ziklo berri baten atarian, Andaluziako hauteskundeek ondorio politiko esanguratsuak utzi dituzte. PSOE zein Pedro Sanchezen Gobernua oso higatuta atera dira azken hilabeteetan izandako bozen ziklotik (Extremadura, Aragoi, Gaztela eta Leon eta Andaluzian), baina emaitzek ez dute, oraingoz behintzat, legegintzaldiaren amaiera ekarriko.

PPk, berriz, duela hamarkada bat pentsaezina zen nagusitasuna finkatu du Andaluzian, baina Juan Manuel Moreno Bonillak ez du gehiengo osorik lortu. Voxen sostengua beharko du gobernatzeko, eta ultraeskuindarrek “lehentasun nazionalaren” ildoan sakontzea eskatuko dute, aurrekariek erakutsi bezala.

PSOEren ezkerrean, berriz, Adelante Andalucia izan da irabazle argia. Andaluzismo politikoak jauzi nabarmena egin du, eta Aragoiko Chuntarekin antzemandako joera berretsi du. Sumarrek eta Podemosek ordezkatzen duten espazio zatituan antzematen den zarataren aurrean, hautesleak tokian tokiko ezkerra ari dira saritzen.

Laugarren porrota erreskadan Pedro Sanchezentzat eta PSOEren hondoratzea

PSOEk inoizko emaitzarik okerrena lortu du Andaluziako Parlamenturako hauteskundeetan. Beren gotorleku historikoa guztiz eraitsi da. 2008ra arte 60 eserlekutik gora lortzen zituzten sozialistek, eta duela 10 urtera arte, 50 inguru. Oraingoan, ordea, 28 eserlekutan geratu dira sozialistak. Probintzia eta hiriburu guztietan galdu dute, kolpe latza.

Azken bost hilabeteetan autonomia erkidegoetan izandako laugarren porrota da sozialistentzat. PPk hauteskunde ziklo hau baliatu nahi zuen sozialistak higatzeko, PSOEren gainbeheraren eta lurraldeetako babes galeraren irudia sendotzeko. Bete-betean lortu dute, nahiz eta legegintzaldia amaitutzat eman ez. Eta sozialistek ez dute lortu bloke kontserbadorearen gorakada geldiaraztea.

PPk nagusi eutsi dio, baina gehiengoa galdu du

PPk Andaluzian lortutako garaipena ukaezina da. Juanma Moreno Bonillak inoizko emaitzarik onena lortu du botoetan: 1.735.819 boto (azken zenbaketaren faltan), 2022an baino 140.000 gehiago. Andaluziako popularren buruak milioi bat boto gehiago lortu ditu, 2018ko hauteskundeen ostean boterea eskuratu zuenean baino. Hala ere, Voxen gorakadaren eta Adelante Andaluciaren emaitza bikainen ondorioz, 5 eserleku galdu ditu.

Orain, kanpainan zehar "moderazioa" eta "lasaitasuna" eskatu dituen Juanma Morenok Voxen babesa beharko du, eta horrek ekarriko duen higadura arazo bat da Alberto Nuñez Feijoorentzat, datorren urtean Moncloara iristeko asmoan.

Voxek giltza izango du, nahiz eta ez hazi

Andaluzian, Extremaduran, Aragoin eta Gaztela eta Leonen bizitako historia errepikatu egin da: PPk Voxen babesa behar du. Santiago Abascalen alderdiak ozta-ozta handitu ditu bere babesak (15 eserleku; bat gehiago, eta 80.000 boto gehiago), baina gobernagarritasunerako giltza du.

Hauteskunde egunaren ostean, Voxen jarraitzaileek eta buruzagiek "lehentasun nazionala" oihukatu zuten. Gavirak ziurtatu zuen ez zutela "besaulkirik" eskatuko, "lehentasun nazionala errealitate izatea" baizik.

Ezker subiranistak gora egin du

Igandeko hauteskundeetako ezusteko nagusia Adelante Andalucia izan da. Bere burua “andaluzista, feminista, ekosozialista, antineoliberala eta konpromiso demokratiko sakonekoa” dela dioen indarrak bere ordezkaritza laukoiztu du: bi eserlekutik zortzira pasa da.

Emaitzen berri izan ostean, Jose Ignacio Garcia hautagaiak “subiranismoaz” ere hitz egin zuen: “Ezker subiranista batek faxistak gainditu ditu bi probintziatan, eta guztietan gaindituko ditu”.

PSOEren ezkerreko alderdien arteko indar-korrelazioari begiratuta, deigarria da Andaluzian ere lurralde mailako indar batek nagusitasuna hartzea, Sumarri lotutako formula plurinazionalen gainetik.

“Andaluzismoa geratzeko heldu da, Andaluzia behetik gora eraldatzeko, eta gaur egun ezkerreko indar nagusia da Andaluzian”, nabarmendu zuen Garciak.

Eta, orain, zer?

Ez dirudi Andaluziako hauteskundeek datozen hilabeteetako Estatuko politikaren norabidea erabat aldatuko dutenik, baina alderdi nagusien mugimenduak zeharo baldintzatuko dituzte.

PSOE berriz ere oso kaltetuta atera da autonomia hauteskunde batzuetatik, eta ikusteko dago emaitza hauek alderdi barruan mugimendurik eragingo duten.

PP, emaitza onak lortu arren, Voxen menpe izango da beste behin, eta horrek kolokan jar dezake Moreno Bonillak kanpainan defendatutako “moderazioaren” estrategia.

Sozialisten higadura agerikoa da, eta ez dago argi noraino helduko den beherakada. Popularrek, aldiz, ziklo aldaketaren kontakizuna ezartzea lortu dute, baina Voxekin izan beharreko negoziazioek higadura ekar diezaiokete.

Autonomia hauteskundeen zikloa itxita, Estatuko politikak beste fase bati ekingo dio, eta alderdiak dagoeneko datorren urteko udal, autonomia eta Espainiako hauteskunde orokorretan dituzte begiak jarrita.