Gizarteratzeko eta Diru Sarrerak Bermatzeko Sistemaren Legearen aurreproiektua onartu du Jaurlaritzak

Diru-sarrerak Bermatzeko eta Gizarteratzeko Sistemaren etorkizuneko legearen aurreproiektua onartu du Eusko Jaurlaritzak, Idoia Mendia Lan eta Enpleguko sailburu eta lehendakariordeak iragarri duenez, eta laster hasiko da bere ibilbidea Eusko Legebiltzarrean, taldeen arteko eztabaidarako.

Lege berriak bizitzeko gutxieneko diru-sarrera euskal sisteman sartzen du, behin Euskal Autonomia Erkidegoari eskualdatuta; babestuta dauden kasuak zabaltzen ditu; laguntzen zenbatekoak hobetzen ditu, batez ere adingabeak dauden bizikidetza-unitateetan, eta kudeaketa "sinplifikatu eta arintzen du", eredu "arinago, modernoago eta argiago" baterantz.

Jaurlaritzak azaldu duenez, aurreproiektu honek prestazioen sistemaren hiru hamarkadako "arrakasta" du oinarri, eta horren kontrako "mehatxuei" aurre egitea du helburu. Mendiaren hitzetan, legea "suspertze-garai batean sortu zen, finantza-krisiaren ondoren", eta aurreproiektua "krisi pandemikoak sortutako ziurgabetasun guztien erdian" idatzi da, "eta Jaurlaritzan onartu dugu, gure ongizate-sistemarentzako mehatxu berrien erdian".

Babesa eta zenbatekoak, zabalduta

Sailburuak zehaztu duenez, legeak sistema hobetzen du emakumeentzat, banantzeak daudenean — "bereziki zigortzen zituen baldintza bat kentzen da, hala nola eskubide ekonomiko pribatuak baliatzea banantzeetan pentsioak ordaintzeagatik" —, kontziliazioan eta genero-indarkeria, salerosketa eta sexu-esplotazio kasuetan; adingabeentzat, ez baita osagarrien mugarik aurreikusten eta prestazioa mantentzen baita zenbait ez-betetze egon arren; desgaitasunen bat duten pertsonentzat, erroldatuta egoteko betebeharra murrizten delako % 33ko desgaitasuna dutenentzat; terrorismoaren biktimentzat, erroldatuta egotea ez zaielako eskatzen; pentsiodunentzat, eta errefuxiatuentzat.

Aurreproiektu honen arabera, zenbatekoak urtero eguneratuko dira EAEko Aurrekontuen bidez, baina oinarria bizitzeko gutxieneko diru-sarreran aitortutako bera izango da. "Erabaki honek koherentzia eman nahi dio prestazio honen integrazioari, batez ere prestazio hori jasotzeko eskubidea dutenentzat eta, lurzoru horretatik abiatuta, DSBEarekin osatzeko; gaur egun 17.000 pertsona inguruk jasotzen dute", esan du Mendiak.

Zenbatekoa hobetu egiten da "edozein egoera kalteberatan", sailburuaren hitzetan, % 40raino adingabeak badaude –"onuradunen gehieneko kopurua ezabatu egiten da, eta guztiak proportzio berean gehitzen dira" – eta % 17raino pentsiodun kasuan.

Aurten indarrean sartuko balitz, aurreproiektua idatzita dagoen bezala, Eusko Jaurlaritzak emandako datuen arabera, aldaketarik txikiena pertsona heldu bakar batentzat izango litzateke, 727 euro jasotzetik 737,45 jasotzera igaroko litzatekeelako, eta hobekuntzarik handiena bi heldu eta hiru adingabeko unitate baten kasuan izango litzateke, 1.033 eurotik (kopurua ez da aldatzen, adingabeen kopurua gorabehera) 1.425,72 eurora igaroko litzatekeelako.

Sailburuak azaldu duenez, egungo egoeran gero eta pertsona gutxiagok jasotzen dute diru-sarrerak bermatzeko errenta, baina, hala ere, EAEn gizarteratzeko gastua handitu egingo da, legean jasotzen diren "zenbateko berrien eta kasu berrien" ondorioz.

Beste berrikuntza batzuen artean, testuak ikuskapen-unitate bat sortzea ere aurreikusten du, baita urtero baldintzak betetzen direla kontrolatuko duen plan bat egitea ere. Era berean, legeak "indartu" egiten du gizarte-zerbitzuen eta gizarteratze-zerbitzuen arteko elkarrizketa, eta ziurtatzen du Lanbidek gutxienez enplegu-eskaintza edo prestakuntza-jarduera bat eskainiko diela onuradunei.

Bidea Legebiltzarrean

Aurreproiektuaren hainbat zirriborrotan, prozesu "luze" batean, alegazio asko sartu dituela azaldu du Mendiak, onuradunei, erakundeei, sindikatuei eta legebiltzar-taldeei entzun dietela esan du. Horregatik, sailburuak du Eusko Legebiltzarrean "azkar izapidetzea" eskatu du. "Ez gara atxikimenduak eskatzen ari, ezta eztabaidarik ezkutatzen ere. Baina hemen aurreko legealdian hainbat hilabetez egindako ekarpen asko daude", adierazi du.

Izan ere, Mendiak eskatuko du uztaila gaitzea Legebiltzarrean tramitazioan jarraitzeko, eta horrela, "udatik bueltan, legearen behin betiko testua idatziko duen batzordea eratzeko moduan egotea". Gabonetan legea behin betiko onartuta egotea espero du.

Jaurlaritza "buru-belarri ari da Lanbide erronka berri horri aurre egiteko prest izateko". "Eta une honetan, esparru guztietatik, gure gizarte-kohesioaren ereduan sakontzeko prest gaudenaren seinaleak eskainiko dizkiegu herritarrei", gehitu du Mendiak.