Euskal presio fiskala, Espainiako eta EBko batez bestekoen azpitik

Zergez ari garenean, zerga-sistema desberdinak alderatzea komeni da. Presio fiskala, herrialde baten zergen zenbatekoa eta barne produktu gordinerako (BPG) kotizazioak erlazionatuz neur dezakeguna, gizarte bakoitzaren garapen sozio-ekonomikoaren araberakoa da, baina baita bere ideologiaren araberakoa ere. Bi osagaihoriek funtsezko zeregina dute zergetan zenbat kargatu erabakitzeko orduan.

EITB DATAk bildutako 2021eko datuen arabera, presio fiskal handiena Danimarkan dago: zergak bere BPGaren % 46,9 dira. Gertu daude Frantzia (% 45,1), Italia (% 43,3) eta Suedia (% 42,6).

Estatu horiek guztiak Europar Batasuneko batez bestekoaren (% 41) gainetik daude. Espainiako Estatua, ordea, batez besteko horren azpitik dago. Espainian presio fiskala % 38,4koa da. Australiako (% 28,5) eta Ameriketako Estatu Batuetako (% 26,6) kasuak nabarmentzen dira presio fiskal txikiagatik.

2020ari erreparatzen badiogu, erkidegoen arteko datuak aldera ditzakegu. Bai Euskal Autonomia Erkidegoa (% 36,4), bai Nafarroako Foru Erkidegoa (% 36,2), Espainiako batez bestekoaren azpitik daude (% 36,8 2020an).

Ez dago alde handirik autonomia-erkidegoen artean, eta errenten, langabezia-tasen eta lurralde bakoitzeko desberdintasunen artean dauden ezberdintasunen ondorio dira.

Adibidez, Kataluniak (% 38,8) eta Madrilek (% 38,5) presio fiskal handiagoa dute: Hego Euskal Herrian baino errenta handiagoak daude, baina baita langabezia-tasa handiagoa eta desberdintasun handiagoa ere. Galizian (% 34,9) eta Errioxan (% 34,2), ordea, presio fiskala txikiagoa da, desberdintasun handiagoa baitago, nahiz eta langabeziaren datua ona izan.

EITB DATAk islatzen duenez, garapen ekonomiko orekatuak errenta handiagoak eta desberdintasun sozial txikiagoa dakartza, eta, beraz, diru-bilketaren helburua pertsona gehiagoren artean banatzen da, eta horrek BPGean duen eragina murrizten du.