2015. urtea, azken 136 urteetako beroena
Duela 136 urte erregistroa hasi zenetik urterik beroena izan zen 2015a Lurrean, NASAk eta AEBetako Ozeano eta Atmosfera Administrazioak (NOAA) zabaldutako urteko txostenaren arabera.
XX. mendean zehar jazotako batez besteko tenperaturaren gainetik 0,9 gradu kokatu zen iaz, ikerketak argitu duenez. Iragan mendeko batez besteko tenperatura 13,9 gradukoa izan zen.
Hala, 2015a 2014a baino 0,13 gradu beroagoa izan zen, AEBetako Espazio Agentziak (NASA) jakitera eman duenez. 2014ak aurreko marka hautsi zuen tenperaturei dagokienez.
Datu berriak “esanguratsuak” dira; izan ere, 1880tik beroak errekor guztiak hautsi ditu bigarren urtez jarraian, Thomas R. Karl NOAAko zientzialariak eta Gavin Schmidt NASAko Goddard institutuaren zuzendariak goraipatu dutenez.
“Hala ere, ez da aurrekaririk ez duen fenomenoa. Tenperaturen markak jarraian 1940an eta 1041ean hautsi ziren, eta baita 1988an eta 1989an ere”, azaldu dute zientzialariek. “2016an tenperaturen errekor berri bat jarriz gero, orduan bai markatuko litzateke aurrekari garrantzitsu bat”, ohartarazi dute.
Duela hilabeteak, "El Niño" fenomenoaren ondorioz, tenperatura altuak aurreikusi zituzten nazioarteko zientzialariek. Fenomenoak 2015ean “kaosa” eragin zuen mundu guztian. Besteak beste, lehorteak eragin zituen Afrika hegoaldean, uholdeak Hego Amerikan eta beroaldiak Indian, NASAren arabera.
Klima aldaketa
Hala ere, tenperatura altuen arrazoi nagusia klima aldaketa dela azpimarratu du berriro azken ikerketa horrek. NASAren hitzetan, XIX. mendeko amaieratik Lurreko batez besteko tenperaturak gradu bat egin du gora.
Zentzu horretan, azken 35 urteetan tenperaturek nabarmen gora egin dute, AEBetako Espazio Agentziak goraipatu duenez. Gainera, 16 urte beroenetatik 15 XXI. mendean izan dira.
Bestalde, 2015ean ozeanoa sekula ez bezala berotu zen, tenperatura XX. mendeko batez bestekoa baino 0,74 gradu altuagoa izan zen, 2014an, 1988an eta 2003an ezarritako markak gaindituz.
2015ean, lurrazaleko batez besteko tenperaturak ere gora egin zuen. Horrela, XX. mendeko batez bestekoaren gainetik 1,33 gradu kokatu zen. 2007an eta 2010ean ezarritako errekorrak hautsi zituen. Orduan lurrazaleko tenperaturak 0,25 gradu gora egin zuen.
Ikerketaren esanetan, tenperaturen gorakadak Erdialdeko Amerikari, Hego Amerikako iparraldeari, Europako iparralde, hegoalde eta ekialdeari, Asiako mendebaldeari, Siberiako eremu zabalei, eta Afrikako ekialde eta hegoaldeari eragin zien batez ere.
Poloak urtzen ari dira
Izotzari dagokionez, Artikoan 4,25 milia karratu (11 milioi kilometro karratu) izozturik izan ziren batez beste, 1979tik bosgarren azalera txikiena, txostenak jakinarazi duenez.
Antartikak 4,92 milia karratu (12,74 kilometro karratu) izozturik izan zituen. Hirugarren urtez jarraian errekor negatiboa da.
Zure interesekoa izan daiteke
Lau pertsona atxilotu eta 10.000 botox-dosi atzeman dituzte Bizkaian, legez kanpoko klinika estetikoen aurkako operazio batean
Miaketak egin dituzte Bilbon, Basaurin, Galdakaon eta Barakaldon. Ikerketa Forondan hasi zen, baimendu gabeko osasun-produktuak eta sendagaiak atzeman zituztenean, eta polizia-operazioa Bartzelona, Asturias eta Las Palmas aldera ere zabaldu da.
Euskararen arnasgune bihurtuko da gaur Bilbo Kirikiño Ikastolak antolatutako Ibilaldiarekin
Igande honetan ospatuko dute Bizkaiko ikastolen jai handia Txurdinaga inguruan. Hiru gunetan banatuta, egun osoko egitarau zabala eta bizia egongo da gozagai.
Getxotik Sevillaraino bizikletaz, Jaime Lafitak erronka berria hasi du ELAri ikusgarritasuna emateko
Jaime Lafitak erronka berri bat hasi du gaur Getxon. "DalecandELA" elkarteak lagunduta, eta Tandem batean igota, Sevillaraino joango dira zortzi lagun bizikletaz, ELA Legea lehenbailehen aplikatzea eskatzeko. Bidean, Madrilen eta Sevillan, Death Valley. El valle de la muerte dokumentala aurkeztuko dute.
Mugimendu antimilitaristak protesta egin du Basaurin Sidenorren aurka, Gazako genozidioa salatzeko
Mugimendu antimilitaristako kideek protesta egin dute larunbatean Sidenorrek Basaurin duen egoitzaren aurrean, "herri palestinarraren aurkako genozidioan izan duen papera" salatzeko; izan ere, aktibisten esanetan, bertan ekoizten den altzairua “funtsezkoa” da Israelen arma-industria asetzeko. Ertzaintzak dozena bat ekintzaile identifikatu ditu.
Ehunka lagun bildu dira Errenterian, “Inpunitateari Stop, erasoen aurrean autodefentsa feminista” lelopean
Errenteriako eta Oiartzungo herritarrek bat egin dute Mugimendu Feministak egindako deiarekin, eta irmo salatu dute Xenpelar Bertso Eskolako irakasle batek, "ardi larruz jantzitako erasotzaile" gisa definitu dutenak, ustez hainbat urtez egindako erasoak.
Gizon bat atxilotu dute Gasteizen, pertsonen legez kanpoko trafikoa leporatuta
Horrek zeraman ibilgailuan 24 eta 48 urte bitarteko 12 pertsona zihoazen. Ertzain-etxera eraman dituzte identifikatzeko, eta laster egingo dituzte atzerritarrekin egin beharreko kudeaketak. Furgoneta miatuta, hainbat pasaporte aurkitu dituzte.
Emakume batek bortxaketa salatu du Baionan
Asteazkenean jazo zen erasoa, Cam de Prats auzotik gertu dagoen taberna batean. Epaileak behin-behinean espetxera bidali du 42 urteko akusatua.
Mikel Erentxunek Duncan Dhuren 40. urteurrena ospatu du Miramar Gauak jaialdian
Miramar Jauregian, Kontxako badiara begira dauden lorategietan, Mikel Erentxun buru duen taldeak emanaldia eman du ostiral honetan, Duncan Dhuren 40 urteak ospatzeko.
Etxebizitzetako sarrailetan plastilinazko edo paperezko markatzaileak aurkitu dituztela ohartarazi du Ertzaintzak
Azken asteotan, Ertzaintzak delitugileek erabilitako markatzaileak atzeman ditu Bizkaian: sarrailetan plastilina zati txiki batzuk eta paperezko zapi baten zatiak.
Aldaketak Iruñeko sanferminetako entzierroetan
Zezenak zezen-plazara iritsi aurretik plazan sartzen diren korrikalariak ezin izango dira han zain egon, espazioa libre uzteko eta gainerakoak ez oztopatzeko. Gainera, ibilbidera sartzeko ordua 07:15etik 07:30era aldatu da, 15 minutuz atzeratu ondoren.