Ez da egia 100 urtetik behin pandemia bat dagoela munduko populazioa murrizteko
Azken egunetan, koronabirusaren krisiaren harira, hainbat gezur zabaldu dira sare sozialetan eta Whatsapp bidez, hala nola, 100 urtetik behin pandemia bat ematen dela munduko populazioa murrizteko.
"Lagunok, ezin dugu hain inuzenteak izan benetan gertatzen ari denaren aurrean. Munduan ordena berri bat dago. Populazioa murrizten ari dira. 100 urtetik behin gertatzen da", dio aipatutako mezuak. Bertsio diferenteak zabaldu dira Whatsapp, Facebook eta Twitter bidez, eta guztietan duela bi hilabete argitaratutako artikulu batek jasotzen zuen hipotesiari egiten diote erreferentzia. Informazio hori martxoaren amaieran jaso zuen webgune batek.
Biralizatutako mezuak eta webguneetan agertutako informazioek osasun krisi berak hartzen dituzte oinarri, eta 100 urteko epeetan banatuta aurkezten dituzte: 1720, 1820, 1920, 2020.
Datuen arabera, oinarririk gabeko informazioa da, ez baitago historian, osasungintzan edo demografian informazio hori babesten duen daturik. Aipatzen dituzten datak ez dira zuzenak, pandemia izan ez ziren krisi batzuei erreferentzia egiten diete eta 1920 eta 2020 artean izan ziren beste pandemia batzuk ez dituzte aipatu ere egiten. Gainera, osasun krisi horiek ez dute munduko populazioaren murrizketa eragin, Medikuntzaren Historian adituak direnek azpimarratu duten moduan.
Marseillako izurritea ez zen pandemia izan
Mezuan jartzen duten lehen adibidea Marseillan 1720. urtean izandako izurritea da. Hasteko, ez zen pandemia bat izan, "Marseillatik kanpo oso eragin txikia" izan zuelako, Luis Montiel Madrileko Complutense Unibertsitateko Medikuntzaren Historiako katedratikoak azaldu duenez.
Koleraren kasua
Mezu faltsuak aipatzen duen bigarren kasua kolera pandemiarena da. Mezuaren arabera, 1820an gertatu zen. Hala ere, kolerak olatu pandemiko ugari izan ditu, 1829, 1852, 1860, 1881 eta 1899. urteetan, baita XX. mendean ere; 1960. urtetik, aurrena Espainian eta ondoren Hegoamerikan, Maria Isabel Porras Gaztela Mantxako Unibertsitateko Zientziaren Historiako katedratikoak zehaztutakoaren arabera.
"Gripe espainiarra"ren ostean, pandemia gehiago izan dira
Mezuan jartzen duten hirugarren adibidea "Gripe espainiarra" da. Mezuak 1920an gertatu zela esaten du, baina urte bat edo bi arinago hasi zen.
Hura pandemia izan zen, eta milioika pertsona hil zituen. Munduko Osasun Erakundeak zehaztu bezala, "Gripe espainiarra" izenaz ezagutzen da Espainian eman zelako haren berri. Espainia herrialde neutrala zen Lehen Mundu Gerran, eta, ondorioz, zentsuratik libre zegoen.
Hala ere, "Gripe espainiarra" ez da COVID-19aren aurretik izandako azken pandemia. 1918 eta 2020 artean munduan gripe pandemikoaren agerraldi ezberdinak izan dira: Txinan 1957an izandakoa, txerri-gripea (A1H1) 2009an, hegazti-gripea 1997an edo SARSa 2002an, besteak beste. Guztietan, heriotza-tasa altuak izan ziren.
Munduko populazioa etengabe hazi da
Pandemia horiek guztiak gertatu arren, munduko populazioak gora egin du etengabe. 1950. urtean 2.600 milioi pertsona bizi ziren, 1987an 5.000 milioi, eta 2019an 7.700 milioi pertsona zenbatu dira, Munduko Nazio Batuen arabera. 2050. urterako, munduan 2.000 milioi pertsona gehiago egotea aurreikusita dago.
Zure interesekoa izan daiteke
Guardia zibil batek bikotekide ohia hil du Llanesen, hura ere agentea
Hilketaren ondoren, ihes egiten saiatu da erasotzailea, eta ahalegin horretan, inguruan zeuden beste agente batzuk tiroka erantzun diote. Bertan zendu da.
Lizarran hildako gizonaren bikotekide ohiak azaldu du indarkeria fisikoa eta psikologikoko pairatu zituela hainbat urtez
Gizona balkoi batetik erorita hil zen, Poliziarengandik ihesi zihoala, azken horiek indarkeria matxistagatik abisua jaso ondoren.
Donostiako Udalak eraso sexisten aurkako Aste Nagusirako kanpaina aktibatu du: puntu morea Boulevardean egongo da
Ane Oyarbide Berdintasun zinegotziak adierazi duenez, "elkarbizitza, errespetu eta askatasun gunea izan behar du Aste Nagusiak, pertsona guztientzat".
Uharteko parrokoak barkamena eskatu eta sareak utzi ditu
Ohar baten bidez argitu duenez, Iruñeko eta Tuterako elizbarrutia ez dago ados Javier Aizpunek zabaldutako mezuekin, eta aita santuaren hitzak aipatuta, "giza duintasunak pasaporterik ez" duela esan du.
Zuzenean: Abordatze Pirata
Donostiako Piraten esku izaten da hiriaren abordaia, Gipuzkoako hiriburuko kaitik irten eta Kontxako hondartzan lehorreratuz. Ekitaldiaren emanaldia 16:25ean hasiko da.
Zuzenean: Artillerok hasiera emango dio 2026ko Donostiako Aste Nagusiari
Kanoikadak Donostiako Aste Nagusiari hasiera emango dio. "Artillero 2026", zuzenean 18:00etatik aurrera.
Trumpek presioa egin dio Irani; Teheran eta Oman, ordea, Ormuzko itsasartea irekitzeko negoziatzen ari dira
Iranek ziurtatu duenez, Omanekin itsas pasabide estrategikoan nabigazio mekanismo berri bat ezartzeko elkarrizketak modu positiboan ari dira aurrera egiten. AEBk berriro irekitzea eskatu du, eta Donald Trumpek mehatxu egin du akordorik lortu ezean Teheranen aurka eraso egingo duela.
Bi ibilgailuren arteko talkak auto-ilarak sortu ditu Galdakaon AP-8 autobidean, Donostiarako noranzkoan
Ibilgailuetako bat errepidetik atera da, eta bestea bidean iraulita geratu da. Istripuaren ondorioz, bi errei itxita egon dira.
Donostiako hiru hondartzetan bainatzea debekatu dute, karabela portugesak agertu direlako
Donostiako hiru hondartzetan bainatzea debekatu dute, eta Getarian eta Zarautzen ere ale handiak iritsi direla ohartarazi dute. Saturraranen, Mutrikun, bainuzale bat anbulantizan eraman dute, karabela portugesek ziztatu egin dutelako.
Gasteizko jaietako egun handia, blusa eta nesken kalejira berriarekin, teknikarien grebak baldintzatuta
Goizean, blusen eta nesken kuadrillek lore eskaintza egin diote Andre Maria Zuriari eta haren aldeko aurreskua dantzatu dute, eta arratsaldean kalejira egin dute, ibilbide berria estreinatuta. Ikuskizunetako teknikarien grebak La pasión infinita lanaren funtzioa bertan behera uztera behartu du.