Gaur espero da pertseiden izar-jasa handiena
Pertseiden izar-jasa urtero abuztuaren 12aren inguruan gertatzen den meteoro-jasa da ("izar iheskor" edo "izar uxo" izenaz ere dira ezagunak). "Done Laurendiren malkoak" izen herrikoia ere hartzen dute, meteoro-jasaren aktibitate goreneko unea abuztuaren 10era gerturatzen delako, izen bereko martiri espainiarraren jai-egunean.
Pertseidak ipar hemisferiotik ikus daitezke udan. Meteoro horien abiadura segundoko 50 kilometrotik gorakoa izan daiteke, eta horien jarduera-tasa orduko 200 meteorokoa ere izan daiteke. Aktibitate goreneko unea abuztuaren 11tik 13rako gauetan izaten bada ere, pertseidak normalean uztailaren 17an hasi eta abuztuaren 24an amaitzen dira. Horien aktibitate altuak, uda borealean behaketarako baldintza atmosferiko mesedegarriekin batera, urtean zehar gertatzen den meteoro-jasarik ospetsuena eta ikusteko errazena bihurtzen du.
Zer espero da 2020an?
2020a pertseidak behatzeko urte ona izango da, Ilargia beheranzko fasean dagoenean izango baitira ikusgai.
Izar-jasaren aktibitate goreneko unea abuztuaren 12rako dago aurreikusita, 15:00etatik 18:00etara bitartean (Iberiar penintsulako ordu ofizialak). Beraz, pertseidak behatzeko unerik onena abuztuaren 11tik 13rako gauak izango dira. Ilargia saihestu nahi bada, hobe da gauaren lehen zatian behatzea, behin zerua ilun dagoela eta gure satelitetik irten aurretik.
Zergatik gertatzen dira?
Urtero, abuztu hasieran, gure planetak 109P/Swift-Tuttle kometaren orbita zeharkatzen du; 133 urteko periodoa du eta 1992an pasatu zen azken aldiz Eguzkitik gertu. Orbita hau partikula txikiz beteta dago, harea aleak edo txikiagoak kasu, kometak aurreko urratsetan askatu dituenak. Partikula horietako bakoitza, kometaren buztanaren parte izandakoa, Lurreko atmosferan abiadura handian sartzen denean, marruskadurak berotu egiten du, altuera handian lurrundu arte.
Meteoro-jasak, dirudienez, jatorrizko gune bakarra du, izar uxo guztiak sortzen diren puntu bat. Puntu horri "erradiatzaile" deitzen zaio, eta horren kokapena izar-jasa izendatzeko erabiltzen da. Beraz, pertseidak Pertseo konstelazioan daude.
Nora jo pertseidak ikusteko?
Oro har, egokiena leku ilun bat aukeratzea da, ahal den argi-kutsadura txikiena duena eta inguruetan eraikinik eta zuhaitzik ez dituena. Gida bat eskaintzen dizugu, gau horretan ikuskizuna ahalik eta modurik onenean gozatu ahal izateko.
Zure interesekoa izan daiteke
ONCEren Gabonetako sari bereziak 2 milioi euro banatu ditu Euskadin
Bost kupoi saritu dituzte lehen sariarekin. Horietako lau Bilbon saldu ditu Elvis Samuel Cruceta Piña saltzaileak, eta 1,6 milioi euroko saria izan dute. Irunen, Yon Viega Rodriguezek 400.000 euroko sari bat eman du.
Urteberriko desioak, beteko ote dira?
Urte berria hastearekin batera, bakea, osasuna, lana, maitasuna eta horrelako eskaerekin batera, kasu askotan beteko ez ditugun promesekin betetzen zaigu ahoa. Hori bai, denok aurreko urtea baino hobea izatea nahiko genuke.
77 urteko gizon bat erreskatatu dute Aralar mendilerroan
Gizona arin zauritu da, erorikoa izan ostean, eta osasun-zentro batera eraman dute.
68 urteko gizon bat desagertu da Erriberrin, adinekoen egoitza batetik paseatzera atera ostean
Foruzaingoak abenduaren 31ko arratsaldean ekin zion bilaketari, eta gaur hainbat talde operatibo batu zaizkio.
Gizonezko mendizale bat hil da Huescan, elur-jausi batek harrapatuta
Guardia Zibilak Zaragozako 54 urteko gizonezkoaren gorpua erreskatatu du, Huescako Pirinioetako Urdiceto inguruan.
Gizon bat atxilotu dute Bergarako taberna bateko arduradunari labanaz eraso egitea leporatuta
Antza denez, biktimak kontsumizio bat zerbitzatzeari uko egin dio eta lokalera sartzeko debekua zuela ohartarazi dionean gertatu da erasoa.
V-16 baliza gaurtik aurrera derrigorrezkoa da: nola erabili eta nola saihestu isunak
Ibilgailu guztiek baliza homologatua eraman behar dute gaurtik aurrera; baliza horrek triangeluak ordezkatzen ditu, eta ibilgailuaren kokapena DGTri bidaltzen dio.
Indarrean sartu da guraso bakarreko familien ziurtagiri digitala EAEn
Ziurtagiri horri esker, guraso bakarreko familiek euskal erakundeen dirulaguntzak eskuratu ahal izango dituzte. Jaurlaritzaren arabera, 21.000 familia inguruk jaso ahal izango dute akreditazio hori, horietatik % 80k emakumeek.
Asko izan dira urtea mendira joanez hasi dutenak hotzari aurre eginez
Ohitura denez, jende askok hasi du urtea mendira igotzen, eta gailurrean salda bero bat edo xanpain kopa bat zuten zain.
Ertzaintzak operazio batean konfiskatutako materiala eman dio Gambiako GKE bati
Egoera onean eta inork erreklamatu ez dituen arropak, oinetakoak eta txorrotak dira. 2020an egindako polizia-operazioan, sei pertsona atxilotu zituzten, Arabatik igarotzen ziren kamioien atoietan lapurtzea egotzita.