Desinformazioaren hazkundeak munduan prentsa-askatasuna mehatxatzen duela ohartarazi dute

Desinformazioaren hazkundea gero eta arazo larriagoa da. Mugarik Gabeko Kazetariak (RSF, frantseseko izenagatik) erakundearen arabera, desinformazioa gero eta pisu handiagoa hartzen ari da propaganda-kanpaina ofizialen bidez, eta kanpaina horiek zaildu egiten dute egia eta gezurra bereiztea. Ondorioz, horrek markatzen du gaur egun munduan prentsa-askatasuna jasaten ari den egoera zaila.

Erakunde horrek 180 herrialdetako egoera ebaluatzen du urtero, eta gaur Prentsaren Askatasunaren Munduko Eguna dela-eta aurten zabaldutako sailkapenean, RSFk nabarmendu du eskubide horrek atzera egin duela oro har, hamar herrialdetik hiruk bakarrik baitute egoera "egokia".

Egoera ezegonkor horretan, Christophe Deloire RSFko idazkari nagusiak Brasilek 18 postu aurreratu dituela nabarmendu du, aurreko presidentea, Jair Bolsonaro ultraeskuindarra, boteretik irten denetik; orain gutxira arte Afrikako sailkapenaren buruan zegoen Senegalek, aitzitik, 31 postu egin ditu behera.

"Ezegonkortasuna botereak hainbat herrialdetan sare sozialetan eta mundu fisikoan kazetarien aurka duen gero eta agresibitate handiagoaren ondorioa da", gaineratu du Deloirek, eta Latinoamerikaren hauskortasuna azpimarratu du, bertan duten informatzaileen hilketa-indizea gerran dauden herrialdeen indizearen parekoa baita.

"Indarkeria horri aurre egiteko, lege-esparru sendoak behar dira, eta askotan ez dira martxan jarri", adierazi du Deloirek.

RSFko arduradunak desinformazio-kanpainak ere aipatu ditu, "simulakroaren industria" gisa definitu dituenak.

Adimen Artifizialaren eta Twitterren eragin negatiboa

Testuinguru horretan, Adimen Artifizial Sortzailearen garapenak "hedabideen unibertso jada hauskorra astindu du", Elon Muskek Twitterren duen jarrerarekin batera, "logika arbitrario eta zentsurazkoa muturrera eraman baitu", eta horrek agerian utzi ditu kazetaritzaren "harea mugikorrak", erakundearen arabera.

Halaber, desinformazioa Ukrainako gerratik elikatu dela salatu dute; izan ere, Errusiak "denbora errekor batean armategi mediatiko bat martxan jarri zuen" diskurtso ofiziala zabaltzeko, eta horrek RSFren sailkapenean bederatzi postu galtzea eragin du, 164. posturaino.

Gatazka horren ondorioz ere, Ukrainak behera egin du sailkapenean, inoiz ez delako hain zaila izan inguru hartan kazetari gisa jardutea.

Egoera "oso larria" da 31 herrialdetan, "zaila" 42tan, "problematikoa" 55etan eta soilik 52tan da "ona" edo "oso ona", ia guztiak Europan.

Norvegia da zerrendaburu zazpigarren urtez jarraian, eta Irlandak eskuratu du bigarren postua, Finlandiak atzera egin baitu bi kazetari kondenatu ondoren estatu-sekretuak ezagutarazteagatik. Halaber, Suediak ere postuak galdu ditu, iturrien konfidentzialtasuna zailtzen duen lege berri baten ondorioz.

Egonkorragoa da zerrendaren beheko aldea; Ipar Koreak ixten du sailkapena, Txina, "munduko kazetarientzako espetxe handiena eta propaganda-edukien faktoria nagusietako bat", aurretik duela. Vietnam azken-hirugarrena da, kazetari eta esatari independenteen jazarpena indartu baitu.

Erorikoen artean, AEB nabarmentzen da; izan ere, Joe Biden presidentearen Administrazioaren borondate ona gorabehera, bi kazetariren hilketak eragin negatiboa izan du estatu horren sailkapenean.

Indiako oligarken esku dauden hedabideen kontzentrazioak eta Turkiako hauteskundeen bezperan kazetarien errepresio gero eta handiagoak bi herrialde horiek egoera "oso larrian" kokatu dituzte, eta Iranek behera egiten jarraitu du erregimenak Mahsa Amini gaztearen heriotzari emandako erantzunaren eraginez.

Txostenak, halaber, Alemaniaren egoeraz ohartarazten du, indarkeriazko ekintzetan eta kazetarien atxiloketetan "errekorra" izan den urtean bost plaza galdu baititu.