Gizakien eboluzio-ahaideek kanibalismoa praktikatzen zuten duela 1,45 milioi urte
Duela 1,45 milioi urte gizakiengandik gertu zeuden ahaideek elkarren aurka borrokatzen ziren eta ziurrenik kanibalismoa praktikatzen zuten, Smithsoniango Historia Naturaleko Museo Nazionalak astelehen honetan Scientific Reports aldizkarian argitaratutako ikerketa baten arabera.
Briana Pobiner paleoantropologoak gidatu du ikerketa, eta gizakien garai hartako ahaideen hezur fosiletan aurkitutako koskak aztertuta ondorioztatu dute hori.
Ikerketak Kenyako iparraldean aurkitutako Homo sapiens familiako kide baten 1,45 milioi urteko ezkerreko berna-hezurrean aurkitutako ebaketa markak deskribatzen ditu, kanibalismoaren frogarik zaharrena izan daitezkeenak.
Paleoantropologoak fosildutako berna-hezur bat aurkitu zuen Kenyako Museo Nazionalen Nairobiko Museo Nazionalean, gizakien antzinako ahaideen harrapariei buruzko aztarnak bilatzen ari zela.
Analisiaren arabera, fosilean aurkitutako hamaika marketako bederatzi harrizko tresnez eragindakoak izan daitezke, argi eta garbi, eta beste bi felino handiren batek hozka eginez egindakoak dira, tigre sable-hortzek egindakoak ziurrenik.
Nahiz eta ebaketa markek berez ez duten frogatzen gizakien ahaide horrek jan zuenik, Pobinerrek uste du hori dela balizkoena, markak zangetako muskulua hezurrarekin lotzen den tokian daudelako, haragi zati bat atera nahi izanez gero ebakitzeko leku egokia.
"Ebaketa marka horiek kontsumorako prozesatutako animalien fosiletan ikusi ditudanen oso antzekoak dira. Litekeena da hanka honen haragia elikatzeko jatea, ez erritual baterako", azaldu du Pobinerrek.
Hala ere, kanibalismo kasu bat izan litekeen arren, Pobinerrek uste du ez dagoela froga nahikorik baieztapen hori egiteko, kanibalismoak jaten duena eta jandakoa espezie berekoak izatea eskatzen duelako.
Aztertutako hezur fosila, hasiera batean, Australopithecus boisei gisa identifikatu zuten, eta, ondoren, 1990ean, Homo erectus gisa birsailkatu. Gaur egun, adituak bat datoz esaten ez dagoela informazio nahikorik hominido espezie jakin bati espeziea esleitzeko.
Harrizko erremintak erabili izanak ere ez du argitzen ebakiak zein espeziek egin zituen.
Rick Potts Natura Historiaren Museo Nazionaleko katedradunak berriki egindako ikerketek zalantzan jarri dute genero bakar batek, Homoak, harrizko tresnak egin eta erabiltzen zituela dioen hipotesia, eta, beraz, fosil hori kanibalismo kasua edo espezieen arteko eraso soila izan daitekeela.
Zure interesekoa izan daiteke
Olatu zuri gorriak Iruñea hartu du
Txupinazoarekin, lehertu da festa Iruñean eta ez du atsedenik hartuko datorren uztailaren 14ra arte. Urteroko ohiturei, gaur beste protagonista bat batu zaie: beroa. Festazaleek 40 graduko tenperaturekin abiatu dituzte 2026ko sanferminak.
Antzuola eta Urretxu artean piztutako baso-sutea kontrolpean dago
Gipuzkoako hiru parketako suhiltzaileak aritu dira Antzuolan 13:45ak aldera deklaratutako sutea itzaltzen. Sugarrak ordu batzuk geroago kontrolatu dituzte.
Kontrolatu dute Imarkoainen piztutako sutea
Lizarra, Azkoien eta Tafallako suhiltzaile etxeetako brigadek 15:30ak aldera lortu dute sutea kontrolpeak hartzea. Guztira 80 hektarea baino gehiago erre dira baso eta, batez ere, laborantza artean.
ELAk arreta euskaraz bermatzeko eskatu dio Osakidetzari
Oraindik hizkuntza ez dakiten langileak euskalduntzeko plana aldarrikatu du sindikatuak Osakidetzaren Gasteizko egoitzan.
Lesakako sanferminak hasi dira
Txupinaren jaurtiketak eman die hasiera Lesakako San Fermin jaiei astelehen honetan, 12:00etan. Jai-egitarauak 50 kultura-, kirol- eta jolas-jarduera baino gehiago biltzen ditu, datozen 6 eguneton burutuko direnak. Gaita jotzaileen, musika-banden eta txarangen ohiko soinuek herriko kaleak alaituko dituzte uztailaren 11ra arte, larunbata.
Arrautza frijituak, txistorra eta zapi gorria: Hasi da festa Iruñean
Urtero bezala, ohiko hamaiketakoak izaten dira uztailaren 6ko goizean, festei hasiera emateko zain. Mokadu sendoak beti ere, hau izango baita seguraski, eguneko otordu bakarra.
40 ikasleri ez diete, kautelaz, USaPen Euskarako nota zenbatuko
Auzitegiek arrazoia ematen ez badiete kasuaren funtsari buruz, nota horiek kontuan hartuko dira azkenean.
Asiron eta Chivite: "Jendeak asko goza dezala, baina errespetuz"
Joseba Asiron Iruñeko alkateak eta Maria Chivite Nafarroako presidenteak 2026ko sanferminetara hurbiltzeko deia egin diete herritarrei, jaiez eta hiriaz gozatzeko, baina "beti errespetuz".
Txistulari eta Gaiteroen Bandak dantzan jarri du Iruñeko Udaletxe plaza
Gaur eguerdian Iruñeko Udaletxeko plaza bete duten milaka pertsonek Txistulari eta Gaitarien Bandaren doinuekin dantzan egin ahal izan dute.
3I/ATLAS izarrarteko kometa "Eguzkia baino askoz zaharragoa" dela ondorioztatu du astronomo talde batek
Aztarna kimiko espezifikoak neurtuz iritsi dira ondorio horretara, eta segur aski Eguzki sistematik kanpo sortu zela ere uste dute. Izarrarteko kometak eguzki sistemaren kanpoan sortu eta noizean behin eguzki sisteman sartzen diren izoztutako objektuak dira.