Osasun publikoan "promesetatik irtenbideetara" igarotzeko eskatu dute milaka lagunek
Milaka pertsona atera dira kalera gaur EAEko hirburuetan, OPA Osasun Publikoaren Aldeko Herri Plataformak deituta, osasun-sistemaren "eredua aldatzea" eta "egiturazko arazoei premiazko konponbideak ematea" eskatzeko. Bilbon eta Gasteizen eguerdian izan dira mobilizazioak, eta Donostian, arratsaldean.
Bizkaiko hiriburuan, Jesusen Bihotzetik abiatu da martxa, 'Osasungintza publikoaren alde! Promesarik ez!' leloa zuen pankarta buruan zuela, baina parte-hartzaileek beste pankarta eta kartel batzuk ere eraman dituzte, besteak beste, 'Dena pribatua denean, dena ukatuko zaigu', 'Publikoa ez da saltzen, publikoa babestu egiten da' eta 'Osasun publikoa herriaren zerbitzura' ziotenak.
Bilboko Kale Nagusiko ibilbidean zehar, parte-hartzaileek 'Kalitatezko osasun publikoaren alde' eta 'Osasuna murriztea ekintza kriminala da' leloak oihukatu dituzte.
Bertan bildutakoen artean ziren, besteak beste, Iker Casanova EH Bilduren Bizkaiko Batzar Nagusietako bozeramailea, Lander Martinez Sumarreko diputatua eta Richar Vaquero Euskadiko Ahal Duguren idazkari nagusia. Sindikatuek eta hainbat kolektibok ere bat egin dute protestarekin, tartean Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko ordezkaritza zabal batek.
Osasun publikoaren aldeko plataformek salatu dutenez, Alberto Martinez Osasun sailburuak itxaron-zerrendak murriztu direla esan arren, "pandemiaren aurretik zeudenen gainetik" daude oraindik, Lehen Mailako Arretan artatua izateko "astebete" itxaron behar dela salatu dute, eta "baita 19 hilabete ere espezialitate batzuetan".
"Gaixoak osasun pribatura bideratzen jarraitzen dute", deitoratu dute. "Ez da kasualitatea Osasun Saileko eta Osakidetzako goi-kargudunak sektore pribatuan amaitzea, ate birakarien bidez", esan du Jose Ignacio Martinez plataformen bozeramaileak hedabideen aurrean.
Deitzaileentzat, aurten Euskadin osasun alorrera bideratutako aurrekontua "oso eskasa" da; "% 0,35 baino ez da hazi 2024ko datuekin alderatuta", eta Europako batez bestekotik "oso urrun" dago. Horregatik, "gehiago inbertitzeko" eskatu dute, baina baita "hobeto inbertitzeko ere, Lehen Mailako Arreta lehenetsita, hura osasun-sistemaren erdigunean kokatzeko".
Ildo horretan, Martinezek ohartarazi duenez, gaur egun sustatzen ari diren Osasunaren aldeko Euskal Ituna "ez da behar bezala heltzen ari krisi-egoera horretara eraman duten arrazoiei, eta ez da egiturazko arazoak identifikatzen ari".
Hori dela eta, plataformen esanetan, "beharrezkoa da gizarteak presioa egiten jarraitzea", bai Imanol Pradales lehendakariari, bai Osasun sailburuari, bai itun honen lan-mahaian parte hartzen duten eragile politiko, sozial eta sindikalei ere, "beharrezko diren egiturazko aldaketak" eskatzeko, hala nola "pribatizazioarekin amaitzea, pribatizatutako zerbitzu guztiak leheneratzea eta gehiago inbertitzea".
Eredu-aldaketa
Bozeramailearen ustez, "eredu-aldaketa" behar da, "prebentziora eta osasunaren sustapenera bideratuko duena osasungintza" eta Lehen Mailako Arreta "indartsua, hurbilekoa, ikuspegi sozial eta genero-ikuspegiduna" lortuko duena.
Itxaron-zerrendak murriztea ere eskatu dute, "baina eremu publikoan bertan, pribatura bideratu gabe eta aparteko ordurik gabe". Ildo horretan, "profesionalen ihesa" geldiarazteko "plantilla nahikoa, egonkorra eta prekarizatu gabea" bermatu behar dela azpimarratu dute.
"Herritarrek ez dute gauzak konponduko ez dituen promesarik edo makillajerik behar, baizik eta premiazko irtenbideak egiturazko arazoentzat", adierazi du Jose Ignacio Martinezek.
Osasun sailburuaren erantzuna
Osasun sailburu Alberto Martinezek, bestalde, Telegram bidez esan du EAEko osasun-sistema "Europako publikoena" dela. Halaber, nabarmendu du martxorako 11.000 lanpostu egonkortuko direla Osakidetzan, eta beste 4.000 postu sortuko direla abendutik aurrera. Horretarako, 5.000 milioi euroko inbertsioa aurreikusi dute.
Gogora ekarri duenez, "itxaron-zerrendetako itxaronaldiak asko txikitu dira", eta Euskadik hainbat ekimen jarri ditu martxan "sendagile gabeziaren aurrean".
Zure interesekoa izan daiteke
Emakume bat hil da Tuteran, auto istripu batean
Ezbeharra NA-134 errepidean gertatu da, gaur arratsaldean. Hildako emakumeak gidatzen zuen autoak kamioi bat jo du aurrez aurre.
Osakidetzak gezurtatu egin du igandeko erizaintzako proba beroagatik bertan behera geratu dela
Osasun Sailak zehaztu du proba aurreikusita zegoen bezala egingo dutela, eta gogorarazi du Osakidetzak bere kanal ofizialen bidez ematen duela balizko aldaketen berri.
Iganderako aurreikusitako hainbat ekitaldi bertan behera utzi dituzte, bero handia dela eta
Bilbon, hiribilduaren sorreraren 726. urteurrenaren desfile ofiziala ez dute egingo. Bestalde, Gogorak bertan behera utzi du Artxandan egin behar zuen gudari eta milizianoen omenaldia. Sopelan, Kosta Trail mendi lasterketa bertan behera geratu da, eta Barakaldon hainbat ekitaldi moldatu dituzte.
Osakidetza kontaktuak bilatzen ari da Trapagarango klub batean tuberkulosi kasu bat antzeman ondoren
Euskal Osasun Zerbitzua proba diagnostikoak zabaltzea eta establezimenduko langileak banan-banan deitzea aztertzen ari da, miaketa osatzeko eta kutsatze berriak baztertzeko.
Basauriko banketxe batean lapurreta egin zuen gizonaren bila ari da Ertzaintza
Lapurreta ostegunean gertatu zen, 14:45 aldera, eta gizonak dirua hartu eta ihes egitea lortu zuen. Ertzaintzak ikerketa abiatu du, eta oraingoz ez du lapurretaren inguruko datu gehiagorik zabaldu.
Landa eremuetako mugikortasuna aztertuta, EAEko herriguneetako 3 kotxeko 2 daude hiriguneetan
Saretzen txostenean aztertu dituzten Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren azken erregistro ofizialen arabera, Hego Euskal Herriko landa eremuetan metropolietan baino % 55 auto gehiago daude biztanleko, eta toki batzuetan bizilagunak baino gehiago dira kotxeak.
Gero eta emakume gidari gehiago dago Hego Euskal Herrian: gizonena halako bi baino gehiago hazi da kopurua azken hamarkadan
2014tik 2024ra, gidabaimena duten emakumeen kopurua % 14raino igo da Nafarroan, gizonen % 6,6ren aurretik; EAEn, aldea hirukoiztu ere egin da ia. Genero-arrakala estutzen ari da horretan, nahiz eta oraindik gizonak gehiago diren errepideetan.
Saretzen txostenaren bitxikeriak: bizilagun baino auto gehiago dituzten herriak eta emakumezko gidaririk gabeko udalerriak
Hegoaldeko mugikortasunaren berezitasunak azaleratu ditu Saretzen txostenak, besteak beste, Bizkaia motorren kopuruaren hazkundean nagusi dela, eta Nafarroak Hegoaldeko autorik zaharrenak dituela.
Genero-arrakala, Euskadiko mugikortasunean: Gizonezkoen joan-etorrien % 46k autoa erabiltzen dute eta emakumezkoen % 50 oinez
Eguneroko joan-etorrien % 40 autoz egiten dira. 19 urtetik beherakoak mugikortasun jasangarriaren buru dira, haiek baitira bizikleta eta garraio publikoa gehien erabiltzen dituztenak.
Autoa, Hegoaldean: gero eta zaharragoa, dieselak nagusi jarraitzen du eta elektrikoen presentzia oso txikia da
Euskadiko eta Nafarroako turismoen batez besteko adinak bi urte baino gehiago egin du gora (ibilgailuek 12 urte dituzte, batez beste). Errekuntzakoak (diesela eta gasolina) nagusitzen dira, eta ibilgailu elektrikoen kopurua oso txikia da (% 2tik beherakoa).