2024. urtea historiako beroena izan da Europan, Copernicus eta MMEren txosten baten arabera
Erregistroak daudenetik, 2024. urtea Europako beroena izan zen, Copernicuseko Klima Aldaketaren Zerbitzuaren (C3S) eta Meteorologiaren Mundu Erakundearen (MME) txostenaren arabera. Arreta bereziz erreparatu diote Valentziako GOIDI gisako fenomeno klimatikoei.
Neurketa egiteko erabili diren datuen arabera, Europako erdialdeko, ekialdeko eta hego-ekialdeko eskualdeetan, iaz neurtutako tenperaturek markak hautsi zituzten, eta zenbait tokitan 2-3 ºC-ko anomaliak izan ziren batezbestekoaren gainetik, Espainiako hegoaldean barne.
C3Sren datuen multzoaren arabera, iaz Europako batez besteko tenperatura 1991-2020 tartean baino 1,5 ºC gradu altuagoa izan zen, eta 2020ko errekorra gainditu zen (0,3 ºC).
Gainera, iaz Europako itsasoen tenperatura inoizko altuena izan zen, 0,7 ºC egin zuen gora batez beste, eta Mediterraneoan, 1,2 ºC.
Adituek gogorarazi dute Europaren berotze-abiadura mundu mailakoa bikoizten ari dela, eta iazko egunen % 45 batezbestekoa baino askoz beroagoak izan zirela.
2024ko Europako Klimaren Egoerari buruzko txostenak, halaber, ekialdeko Europako lehorteen, prezipitazio-eskasiaren eta kontinentearen mendebaldeko hezetasunaren arteko kontrastea azpimarratu du. Izan ere, 1950az geroztik bildutako datuei erreparatuta, 2024 urte euritsuenetako bat izan zen.
Depresioaren eta uholdeen eraginez (horien artean Valentziako GOIDIa nabarmendu dute), 335 pertsona hil ziren eta 413.000 bat pertsonak pairatu zituzten fenomeno horrek eragindako kalteak.
"Txostenak erakusten du klima aldaketak gogor kolpatzen duela Europa", esan du Elisabeth Hamdouch Europako Batzordeko lurreko behaketa unitatearen presidenteordeak.
Samantha Burgess Epe Ertainerako Aurreikuspen Meteorologikoen Europako Zentroko kideak azaldu duenez, GOIDIa izan zenean, Espainiako prezipitazioen errekorrak hautsi ziren ordubetean, sei orduan eta 24 orduan neurtutako datuei dagokienez: maximoa 771,8 milimetrokoa izan zen, Espainian neurtutako bigarren altuena.
Prezipitazioen intentsitatea klima-aldaketarekin lotuta dagoela esan zuten bai Burgessek bai Carlo Buontempok, C3Sren zuzendariak; izan ere, atmosferako eta itsas azaleko tenperaturak altuagoak izateak hodeietan ur-lurruna metatzea dakar.
Zure interesekoa izan daiteke
Landa ingurua vs hirigune handiak: hirietako bi autoko hiru daude landaguneetan
Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) azken erregistro ofizialen arabera, Hego Euskal Herriko landa-ingurunean metropoli-eremuetan baino % 55 auto gehiago daude biztanleko, eta kasu batzuetan herriko bizilagunen kopurua gainditzen dute.
Gero eta emakume gidari gehiago dago Hego Euskal Herrian: gizonena halako bi baino gehiago hazi da kopurua azken hamarkadan
2014tik 2024ra, gidabaimena duten emakumeen kopurua % 14raino igo da Nafarroan, gizonen % 6,6ren aurretik; EAEn, aldea hirukoiztu ere egin da ia. Genero-arrakala estutzen ari da horretan, nahiz eta oraindik gizonak gehiago diren errepideetan.
Saretzen txostenaren bitxikeriak: bizilagun baino auto gehiago dituzten herriak eta emakumezko gidaririk gabeko udalerriak
Hegoaldeko mugikortasunaren berezitasunak azaleratu ditu Saretzen txostenak, besteak beste, Bizkaia motorren kopuruaren hazkundean nagusi dela, eta Nafarroak Hegoaldeko autorik zaharrenak dituela.
Genero-arrakala, Euskadiko mugikortasunean: Gizonezkoen joan-etorrien % 46k autoa erabiltzen dute eta emakumezkoen % 50 oinez
Eguneroko joan-etorrien % 40 autoz egiten dira. 19 urtetik beherakoak mugikortasun jasangarriaren buru dira, haiek baitira bizikleta eta garraio publikoa gehien erabiltzen dituztenak.
Autoa, Hegoaldean: gero eta zaharragoa, dieselak nagusi jarraitzen du eta elektrikoen presentzia oso txikia da
Euskadiko eta Nafarroako turismoen batez besteko adinak bi urte baino gehiago egin du gora (ibilgailuek 12 urte dituzte, batez beste). Errekuntzakoak (diesela eta gasolina) nagusitzen dira, eta ibilgailu elektrikoen kopurua oso txikia da (% 2tik beherakoa).
Sokamuturra berriro egiteak zatiketa eragin du Eibarren
Eibarren, bigantxak kalera aterako dituzte datorren astean, azken urteetan desagertua zen sokamuturrari berriro helduz. Udalerrian eztabaida erabatekoa da, aldekoen eta kontrakoen artean, eta zatiketa eragin du. Zatiketa horren erantzule egiten dute oposizioko alderdiek alkatea bera.
Sei adingabe artatu dituzte bero-kolpeen ondorioz, AP-68an, Kuartango parean, autobusak matxura izan ondoren
Arazo mekanikoa 13:10 aldera jazo da, ibilgailua Zaragozarantz zihoala, trenbidearen bazterbidean geldirik geratu denean matxura baten ondorioz. Autobusean 60 pertsona inguru zihoazen, gehienak 15 urte inguruko nerabeak.
GIB diagnostiko berantiarren kopurua % 60ra igo da Euskadin
Osasun Sailak uste du HIESaren eta STIen inguruko estigmak diagnostikoa atzeratzen duela eta kutsatzeko arriskua handitzen duela. Osakidetzarekin batera, "Parktikatu sex-carea" kanpaina abiarazi du.
1.778 ikaslek eskatu dute USaPeko euskara azterketa berrikustea
Behin betiko emaitzak datorren astelehenean argitaratuko dira. EHUko errektoreak zehaztu duenez, "ez dute baloraziorik egingo probaren emaitzari buruz"; izan ere, kalifikazioak, une honetan, "behin-behinekoak dira eta berrikuspen prozesuan daude".
Noiz jakingo ditugu USaPeko notak?
Datorren astelehenean, ekainaren 22an, unibertsitatera sartzeko probetako behin betiko notak argitaratuko dira, baina ikasleek azken aukera bat izango dute: azterketak ikustea.