Jaurlaritzaren matrikulazio dekretuaren balorazio "oso kritikoa" egin du Ikastolen Elkarteak

Ikastolen Elkarteak Eusko Jaurlaritzak 2023an indarrean jarri zuen matrikulazioaren dekretuaren balantzea egin du ostegun honetan, eta azken hiru matrikula-aldien prozedurak arautu dituen lege horren balorazio "oso kritikoa" egin dute, batez ere, neurriak ez diolako erantzun dekretuaren beraren hasierako helburu nagusienetako bati: eskolaratze inklusiboa sustatu eta segregazioarekin amaitzea. Kontrara, "albo-kalteak" eragin ditu dekretuak, Ikastolen Elkartearen esanetan.

Duela hiru urte ezarritako araua berrikustea beharrezkotzat jotzen du Elkarteak, "neurrien balorazio sakon eta partekatua, lortutako emaitzak eta sortutako albo-kalteak baloratuko dituena". 

Salatu dutenez, "matrikulazio agindu berriaren ondorioz, eta legez inon ez bada aipatzen ere, ikastoletan matrikulatzeko ikasle kopurua mugatu egin du Hezkuntza Sailak, geletan plaza libreak egonda ere", eta horrek kalte egin dio Ikastolen matrikulazio gaitasunari.

Euren iritziz, "zaurgarritasun-indizeak kalkulatzerako erabiltzen ari den formula ez da egokia, ezta sinesgarria ere" familiek borondatez betetzen duten galdetegi batean oinarritzen direlako. Horren aurrean, "zaurgarritasun-indizea kalkulatzeko adierazle zehatzak, neurgarriak eta errealak" ezarri beharra azpimarratu dute, hala nola familiaren errenta, ondasunak eta lan egoera. Euren hitzetan, indize horretan oinarritutako esleipen-mugimenduak oso mugatuak dira eta ez dira nahikoa sareen artean oreka lortzeko.

Horrez gain, Ikastolen Elkartearen aburuz, matrikula bizian (behin ikasturtea hasita dagoenean) heltzen diren atzerriko jatorria duten edo zaurgarriak diren ikasleen banaketa "ez da orekatua" eta deitoratu dutenez, "ez dago irizpide argirik banaketa hori gidatzeko, ezta ekitatearen aldeko borondate argi eta sendorik ere".

Bestalde, diotenez, ez da guztiz bermatzen familiek hezkuntza-zentroa aukeratzeko duten eskubidea. "Matrikulazio prozesuak eta zonifikazioak aukera hori mugatu egiten dute zenbait kasutan, eta horrek aukera berdintasunaren urraketa dakar", diotenez. 

Balorazio horren haritik, Ikastolen Elkarteak hainbat neurri proposatu ditu "hezkuntza-sistema inklusiboago eta bidezkoago bat eraikitzeko helburuarekin". 

Aipatu zaurgarritasun-indizea kalkulatzeko datu eta adierazle objektiboetan oinarritutako formula berri bat garatzea proposatu dute, bai eta herrietako eragin-eremuak modu orekatuan eta justuan berrikustea ere, Udal matrikulazio bulego neutroak sortzearekin batera. 

Horrez gain, eskatu dute matrikula bizia "egoki baliatzea", prozesua "gardenagoa, orekatuagoa eta bidezkoagoa" izan dadin. Gainera, Hezkuntza Zerbitzu Publikoa eskaintzen duten ikastetxe guztiei "trataera bertsua" ematea eskatu dute eta familiek ikastetxea aukeratzeko askatasuna errespetatzea.