Klima-aldaketaren ondorioak Euskadin: 0,3 °C gehiago hamarkada bakoitzeko, bero-bolada gehiago eta itsasoaren tenperatura gora

Eusko Jaurlaritzak, Ihobe sozietate publikoaren bidez eta Euskalmet-Euskal Meteorologia Agentziaren laguntzarekin, "Klimaren Egoera Euskadin" lehen txostena argitaratu du, lurraldeko bilakaera klimatikoaren azterketa zehatza egiten duena 1970etik 2023ra arte, hau da, eskuragarri dauden azken datuekin erregistratu den urtera arte. Hori Euskalmetek egindako erregistroei esker izan da posible, 30 urte baitaramatza datuak biltzen, Lurra Behatzeko Europar Batasuneko Copernicus Programak eskaintzen duena baino zehaztasun lokal handiagoarekin.

Ondorio nagusien artean, txostenak egiaztatzen du Euskadiko batez besteko tenperatura 0,3 ºC igo dela hamarkada bakoitzeko 1970etik, eta 2022 eta 2023 urteetan erregistratu dira urterik beroenak. Gainera, bikoiztu egin da bero-boladak izan diren egunen kopurua, 1970-2000 urteen artean 4 izan baitziren urtean, eta ia 9 2014 eta 2023 urteen artean. 2022an 23 bero-bolada egun zenbatu zen, inoizko mailarik altuena.

Itsasoak ere seinale kezkagarriak erakusten ditu: maila 2,5 mm inguru igo da urtero 1993tik, hau da, azken bi mendeetan 20 cm baino gehiago, Bresteko mareografoak, Bizkaiko Golkoan, egindako erregistroen arabera.

 Aurreikuspenen arabera, 2100 urterako 51 eta 100 cm arteko igoera izango da, eta horrek kostaldeko biztanleria bereziki mehatxatzen du, euskal herritarren % 60 bertan bizi baita.

Euskal kostaldean, itsas azaleraren batez besteko tenperatura 2023an iritsi zen maximo historikora, hamarkada bakoitzeko 0,25 ºC-ko igoerarekin. Anomalia termikoek +1 ºC-ko atalasea gainditu zuten 1991-2020 aldiarekiko.

Urteko prezipitazio kopuruan eta muturreko eurien maiztasunean aldaketa argirik antzeman ez den arren, etorkizunean urtaroak eta euri-erregimena alda daitezkeela ohartarazi da, eta horrek eragina izango du ingurune naturalean eta nekazaritzan, besteak beste.

Txostenak azpimarratzen du, halaber, Euskadik berotegi-efektuko gasen emisioak % 33 murriztu baditu ere 2005etik, garraioak % 135 egin duela gora 1990etik.

Horrekin guztiarekin, euskal erakundeek klima-aldaketa egokitzeko eta arintzeko konpromisoa indartzen dute. Neurri nabarmenen artean daude Trantsizio Energetikoari eta Klima Aldaketari buruzko Euskal Legea, alerta goiztiarreko sistemak ezartzea eta KAIA koordinazio-mahaitik funtsezko puntuetan proiektu erakusleak hedatzea, hala nola Zarautzen, Bakion, Bilboko itsasadarrean edo Txingudin.

Josu Bilbao Ingurumen sailburuordeak ohartarazi duenez, "Euskadik mendearen amaieran 5 ºC-ko igoera izan dezake egoerarik okerrenean, eta horrek ondorio larriak eragin ditzake pertsonentzat, azpiegiturentzat eta ingurunearentzat". Babes Zibileko Sailburuordetzatik, Joana Egiluzek gaineratu du behaketa eta alerta klimatikoaren sarea hobetzea "funtsezkoa dela fenomeno meteorologiko larrien kalteak murrizteko, gero eta ohikoagoak baitira".

Txostenak gogorarazten du fenomeno klimatikoek EBn eragindako kalte ekonomikoak 560.000 milioi eurotik gorakoak izan zirela 1980tik 2021era bitartean, eta +3 ºC-ko egoera batean urtean 175.000 milioi izan daitezkeela galeretan.