Euskaldun kopurua bikoiztu egin da 40 urtean, baina euskararen erabilerak ez du erritmo horretan aurrera egin

EiTB Datak euskararen bilakaerari buruzko erradiografia argitaratu du, eta ondorio nagusietako bat da aldaketa sendotu egin dela: Euskaraz dakitenen kopurua bikoiztu egin da 80ko hamarkadaren amaieratik Euskadin, eta euskaldunen kopurua guztizkoaren % 45etik gora kokatu da. Euskara gutxiengoa zen udalerri askotan hazkundea izugarria izan da. Zalduondon, adibidez, % 1etik % 47ra igo da, Aiaran % 5etik % 40ra eta Arabako hainbat udalerritan antzeko igoerak izan dira.

Bizkaian, hazkundea nabarmena izan da, eta Gipuzkoan, berriz, apalagoa izan da, hasierako ehunekoak oso altuak zirelako. Salbuespen batzuk ere badaude, hala nola Getaria, azken hamarkadetan euskaldunen proportzioa 10 puntu murriztu baita.

Nafarroan, argazkia desorekatuagoa da. Lurraldearen iparraldean, biztaleen % 80 dira euskaldunak, eta horren bueltakoak dira ehunekoak leku askotan (Baztan haranean, adibidez), eta hegoaldean, berriz, euskaldunak oso gutxi dira oraindik, Tuteran, berbarako, % 1 dira. Tarteko kuotak ere badira, eta horren adibide Altsasu da, euskaldunen kopurua hirukoiztu egin baita (% 12tik % 37ra) bertan.

Hala ere, erronka nagusia euskararen erabilera soziala da. Azterlanaren arabera, ohiko erabilera Gipuzkoan, Bizkaiko ekialdean eta kostaldean kontzentratzen da, batez ere. Hiru hiriburuetan ehunekoak ez dira % 15etik gorakoak. Gasteizko datua hasi da gehien 2016tik, eta Bilbon ere gorakada nabarmena izan da 2016ko datuekin alderatuta.

Txostenak fenomeno estruktural bat ere aipatzen du: Beste autonomia erkidego batzuetako biztanleen kopurua eta euskararen erabilera txikia bat datoz. Ez da gauza bera gertatzen atzerriko biztanleriarekin, haien hizkuntzaren ezagutza-maila baxua baita, baina haien pisu estatistikoa ez dago lotuta udalerrietan erabilerak izan duen beherakadarekin. Horrek 60ko eta 70eko hamarkadetako migrazio-fluxuen eragin kulturala dakar mahai gainera.