Adimen gaitasun handiko helduak eta arrakastaren mitoa
Adimen handiko helduek benetan al dute bizimodu errazagoa? Asier Arrieta psikologoak eta heldutan diagnostikatutako Haizea Lopez idazleak ikuspegi anitzeko errealitatea deskribatu dute. Izan ere, potentzial handiarekin bizitzeak ez du beti bizitza errazago bihurtzen, diagnostiko berantiarrak, autoexijentziak, antsietateak eta ingurukoen itxaropen handiek tarteko.
"Edozer egiteko gauza zara", "oso bizia zara", "talentu handia duzu eta ez duzu aprobetxatzen"... Horiek dira gaitasun handiko lagunek maiz entzuten dituztenetako batzuk. Adimen gaitasun handia izateak presio eta espektatiba handiak eragiten ditu, eta, helduei buruz ari garenean, gainera, areagotu egiten dira. "Uste dut gaitasun handiek askotan ito egin zaitzaketela", dio Haizea Lopez 33 urteko idazle sopelaztarrak; duela hiru urte atzeman zuten adimen gaitasun handiak zituela. "Besteek gehiago espero dute: gauzak hobeto egitea, kale ez egitea. Eta zama emozional hori zaila da", gaineratu du.
Adimen gaitasun handiak neurodibergentzia mota bat dira: pertsona horien garunak desberdin funtzionatzen du, eta azkarrago ikasi, ulertu eta ideiak lotzeko joera handiagoa dute. "Inguruan duzunaz kontzienteagoa zara, dena ulertu beharra sentitzen duzu, eta beste batzuek planteatzen ez dituzten galderak egiten dituzu", azaldu du Asier Arrietak, Bilboko Psikokide psikologia-kabineteko profesionalak. Hala ere, intentsitate kognitibo hori bi ahoko ezpata bihur daiteke: gaitasunak indartu egin ditzake, baina eguneroko bizitza, zaildu.
Diagnostikoa helduaroan
Ohikoena da diagnostikoa haurtzaroan egitea, baina gero eta pertsona gehiagok jasotzen dute diagnostikoa heldutan. Horixe gertatu zitzaion Haizea Lopezi; alabari adimen gaitasun handia zeukala diagnostikatu zioten, eta orduan ulertu zuen bere egoera. "Hari buruzko informazioa bilatzen hasi nintzenean, neure burua ikusi nuen islatuta", kontatu du.
Desberdintasun horri izena jartzeak lasaitu egin zuen: "Desberdin sentitzen nintzen, ez nituen gauzak gainerakoek bezala ikusten. Orain hobeto ulertzen dut neure burua, eta hori kudeatzeko tresnak ditut". "Arazo handiena askotan norberak bere burua onartzen ez duelako izaten da", ohartarazi du psikologoak. Haren esanetan, estrategia anitz erabiltzen dituzte laneko eta harreman pertsonaletako inguruneetara egokitzeko, eta horrek osasun mentaleko arazoak eragin ditzakete, antsietatea edo depresioa, esaterako.
Euskadin, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailaren arabera, biztanleen % 2-3k dituzte adimen gaitasun handiak. Euskal hezkuntza-sisteman badira berariazko protokoloak gaitasun handiko ikasleak identifikatzeko eta artatzeko, baina adituek eta familiek diote oraindik badagoela tartea goiz identifikatu eta laguntza hobetzeko.
Helduei dagokienez, ordea, ez dago estatistika ofizialik. Hala ere, gaitasun handiko helduen elkarteek eta adituek diotenez, gehienek identifikatu gabe jarraitzen dute. «Espainiako Estatuan biztanleriaren % 15 eta % 20 artean izan litezkeela kalkulatzen da», azaldu du Arrietak.
Infradiagnostiko hori are handiagoa da emakumeen artean, genero-arrakalek eragina baitute detekzioan, batetik, eta emakume askok beren ezaugarri neurodibergenteak ezkutatu edo konpentsatu egiten dituztelako, bestetik.
Adimen gaitasun handiak eta arrakasta
Heldutan, adimen gaitasun handiek errealitate konplexua dakarte: potentziala eta kalteberatasuna batera ageri dira, eta horrek gaitasunaren eta arrakastaren arteko lotura zuzena elikatzen du iruditeria kolektiboan. "Arrakasta pertsonaren araberakoa da", azpimarratu du Arrietak. Batzuek etengabeko erronkak eta hazkunde profesionala bilatzen dituzte; beste batzuek, berriz, lan lasaiak aukeratzen dituzte, "buru-karga murrizteko". "Gaitasun handia izateak ez du esan nahi garatu eta erabili behar duzunik", gaineratu du.
Haizea Lopezek ere estereotipo hori hautsi nahi izan du. "Nire kasuan, arrakasta handia izan dut lanean. Hiperfokua dut idazten dudanean, eta ordu asko ematen ditut horretan, izugarri gustatzen zaidalako", azaldu du. "Eta hortik dator arrakasta, ez gaitasun handiak izatetik", ondorioztatu du. Haren ustez, agian arrakasta ez dago potentzialean, baizik eta potentzial hori nola —eta noraino— erabili nahi duen erabakitzeko moduan.
Zure interesekoa izan daiteke
Aranako harrera zentroa urrian zabalduko dute eta 120 pertsonentzako lekua izango du
Espainiako Gobernuak azaldu duenez, plaza kopurua murriztu izanaren arrazoia da —hasiera batean, 350 plaza zeuden aurreikusita— duela hiru urte proiektua pentsatu zenean baino errefuxiatu gutxiago ari direla iristen egun Estatura. Ondorioz, "presioa nabarmen murriztu" da.
Ikertzaileek nabarmendu dute akusatuak "bere borondatez" bi aldiz aitortu zuela Lukas Agirre hil zuela
Halaber, agente batek adierazi du bigarren auzipetuak jakinarazi ziola krimenean erabilitako labana berea zela eta ustezko hiltzaileari berak eman ziola.
Jokabide homofoboa egotzita Iruñean epaitu dituzten lau gazteek ukatu egin dute gertakarietan parte hartu izana
Biktimari elkartasuna adierazteko, Egham Nafarroak elkarretaratzea egin du auzitegiaren atarian eta homofobiari aurre egiteko neurriak eskatu ditu.
100.000 € gorde dira indarkeria matxistaren biktimen seme-alaben laguntzetarako Euskadin
2025ean emakumeen aurkako indarkeria matxistaren ondorioz hildako emakumeen 8 seme-alaba lagundu dira. Laguntza ama hiltzen den unean adingabeak diren seme-alabei zuzenduta dago, eta 21 urte bete arte eska daiteke.
Insaustik airean utzi du 2030eko Munduko Futbol Txapelketarako Donostiaren hautagaitza: “Zer ekarriko duen aztertu egin behar da”
Alkateak “zuhur eta zorrotz” aztertu nahi du ekitaldiak ekonomian, logistikan eta gizartean izango duen eragina; PSE-EEk, berriz, Donostiaren hautagaitza irmoago babestea eskatu du.
Maialen Mazonen hilketagatik akusatutako gizonak uko egin dio epaiketan deklaratzeari
Ondorioen idatzian, akusazioek 45 urteko kartzela eskariari eutsi diote Mazonen ustezko hiltzailearentzat, eta defentsak ere hasierako eskaria mantendu eta absoluzioa galdegin du.
Honako hauek dira Euskadiko bizitegi-larrialdiari erantzuteko gaurtik indarrean diren premiazko neurriak
Etxebizitzaren arloko politika publikoak merkatuaren errealitate berrira egokitzea bilatzen du Eusko Jaurlaritzak onartutako dekretuak, estaldurak eta laguntzak handituz, tresnak malgutuz eta gaur egun etxebizitza duina eta egokia lortzeko zailtasun handiagoak dituztenei "modu azkarragoan eta eraginkorragoan" erantzuteko. Gainera, etxebizitza babesturako eta alokairu publikorako higiezinen-parkea handitzeko neurriak aurreikusten ditu.
Isabel Aaiun, Boney M, Ojete Calor eta Shinova taldeek kontzertuak eskainiko dituzte 2026ko sanferminetan
Nafarroako hiriburuko Udalak aurtengo sanferminetan kontzertuak eskainiko dituzten artistetako batzuk ezagutzera eman ditu.
Kartzelara bidali dute, behin-behinean, Arrasaten ikasle-egoitza batean sexu-erasoa egin duelakoan atxilotutako gizona
Ustezko bortxaketa joan den otsailean gertatu zen Arrasateko ikasle-egoitza batean, eta 22 urteko emakumeak ostiralean jarri zuen salaketa. Mondragon Unibertsitateak oharra zabaldu du gaur goizean, ikasle eta langileen artean bortxaketaren berri emateko, eta elkarretaratzeak egin ditu unibertsitateko campus guztietan.