Zergatik uko egiten diote zenbait hirik Munduko Txapelketaren egoitza izateari? Hauek dira FIFAren eskakizunak

Azken hilabeteetan zenbait hirik uko egin diote 2030eko Munduko Txapelketaren egoitza izateari. Nagusiki Espainian, Marokon eta Portugalen egingo da txapelketa —partida batzuk Argentinan, Paraguain eta Uruguain egingo dira—, eta zenbait hirik, hasierako baldintzak bete arren, atzera egin dute beren ekimenez. Bilbok eta Donostiak horren inguruko zalantzak agertu aurretik, Gijonek, Malagak eta Coruñak uko egin zioten Munduko Txapelketari, baldintza ekonomiko eta orokorrak zorrotzegiak zirela argudiatuta.

Duela bi hilabete eskas, Coruñak atzera egin zuen. “Antolaketa eta inbertsio eskakizunak” aipatu zituzten arrazoi nagusitzat; hala ere, Galiziako erakundeek bestelako kezka batzuk ere agertu zituzten: mugikortasunaren ingurukoak, tentsioak piztea hiriguneetan, zaleen arteko istiluak eta turistifikazioari zein gentrifikazioari lotutakoak.

Haien esanetan, testuinguru horrek espazio publikoaren kontrola galtzea ekar lezake, eta hori ez litzateke onargarria horrelako ekitaldi bat antolatzeko. Erakundeek zalantzan jarri zuten itzulkin erreala, kontuan izanda partidak sei estatuetako hiri ugaritan banatuko direla. Zabaldu zutenez, daukana baino dimentsio handiagoa egozten zaio Munduko Txapelketari.

Azpiegiturak eta zerga salbuespenak

Atzera egin duten hiriek nabarmendu dute FIFAk ezarritako baldintzak oso zorrotzak direla hainbat esparrutan. Hasteko, estadioek 40.000 ikusletik gorako edukiera izan behar dute; zelaiaren inguruan heliportu bat egon behar da, eta partida aurreko egunetan 24 orduz martxan arituko den aireportu bat gertu. Gainera, egoitzek FIFAren eskakizunak beteko dituzten lau entrenamendu zentro izan behar dituzte.

Dena den, zalantza gehien piztu dituzten baldintzak ekonomia- eta zerga-arlokoak izan dira. FIFAk ia erabateko zerga salbuespena eskatzen du, bai erakunderako, bai haren hornitzaileentzat eta izendatutako zenbait pertsonarentzat ere.

Horrez gain, tokiko erakundeek 100 milioi dolarreko asegurua sinatu behar du, nahiz eta FIFAk beretzat gordetzen duen kontratua eteteko eskubide esklusiboa. Ekitaldiaren publizitatea, bestalde, tokiko egoitzaren gain geratzen da, nahiz eta FIFAk hiriaren marka erabili ahal izango duen epe horretan. Futbola nazioartean kudeatzen duen erakundeak, orobat, kultur eta kirol ekitaldiak bertan behera uzteko ahalmena izango luke Munduko Txapelketa izango den egunetan (BBK Live jaialdia eta Jazzaldia bertan behera uzteko ahalmena izango luke, besteak beste).

Eragina segurtasunean

Segurtasunari dagokionez, operatibo guztiak egoitzen arduradun diren administrazioek ordaintzen dituzte. Horrenbestez, Ertzaintzaren eta udaltzaingoen dispositiboak Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren eta Bilbo zein Donostiako udalen gain geratuko lirateke.

Azkenik, kezka eragiten du hilabete inguruz hiriko bizimodua nabarmen aldatzeak; izan ere, beste txapelketa batzuetan ez bezala, eragina ez litzateke egun gutxi batzuetara mugatuko.

Zenbait eragilek uste dute prezio handia ordainduko luketela, kontuan hartuta txosten batzuen arabera 1970etik hona Munduko Txapelketa bakarra izan dela errentagarria: 2018an Errusian egin zena. Andrew Zimbalist ekonomialariaren Circus Maximus liburuak ideia hori sakon aztertu du, hainbat Munduko Txapelketaren eta Olinpiar Jokoen eragina ikertu ostean.

Edonola ere, euskal erakundeek eta FIFAk laster erabaki beharko dute Bilbo eta Donostia egoitza gisa mantenduko dituzten ala aukera hori baztertuko duten. Aurreko Munduko Txapelketetan egoitzak lau urte lehenago iragarri izan dira.