Eta orain, zer? Eskozia berri ez independentea
Eskoziarrek Erresuma Batuan jarraitzea erabaki dute, duela bi urte Londresko Gobernuarekin adostutako erreferendum historiko batean.
Teorian, independentziaren alde edo aurka egitea erabaki behar zuten, baina, praktikan, independentzia edo autonomia handiagoa nahi zuten hautatu dute. Izan ere, buruzagi politiko britainiarrek (David Cameron kontserbadorea, Ed Miliband laborista eta Nick Clegg liberala) Eskoziari botere gehiago ematea promestu zuten erreferendumaren bezperan. Orain arte bezala jarraitzea ez zegoen balizko aukeren artean.
Hori dela eta, independentistek galdu badute ere, erreferendumak aldatu egingo du Eskoziaren eta Erresuma Batuaren arteko harremana. Eta ez hori bakarrik, Erresuma Batuaren Estatu eredua ere alda lezake.
Emaitzen berri izan bezain laster, David Cameron Erresuma Batuko lehen ministroa azkar mugitu da, eta promestutakoa bete egingo duela aurreratu du. Hau da, Eskoziari botere gehiago emango dizkiola baieztatu du. Eta iragarpen horrekin ezusteko bat etorri da: Ingalaterrarekin, Galesekin eta Ipar Irlandarekin, Erresuma Batua osatzen duten gainerako nazioekin, berdin egingo duela gaineratu du. Horrenbestez, Erresuma Batuak federalismoaren bidean barrena egingo du, Estatua deszentralizatuagoa izango baita.
Paradoxa dirudien arren, Alex Salmond Eskoziako ministro nagusi eta erreferendumaren sustatzailea ez da esku hutsik geratuko. Duela bi urte Londresekin negoziatzen aritu zenean, Eskoziak autonomia handiagoa lotzea zuen helburu, eta lortu egin du.
Negoziazioak
Londresen lehentasuna eskuduntzak transferitzeko prozesua bizkortzea da, Cameronek, Milibandek eta Cleggek promestutakoa egia dela erakusteko.
Besteak beste, hainbat zergaren (pertsona fisikoen gainekoa eta kapital mozkinena, kasu) bilketaren ostean emandakoa handitzeko prest agertu da Erresuma Batuko Gobernua.
Gainera, baliteke etxebizitzen prestazioen, lan integrazioaren eta Ongizatearen arloko beste hainbat eskuduntzaren kudeaketa ere transferitzea.
Nolanahi ere, petrolioa, pentsioak, Defentsa eta Atzerri politikak Londresen esku izango dira.
Egun, hezkuntzaren, osasunaren, ingurumenaren, etxebizitzaren eta kulturaren arloetan ditu eskuduntzak Eskoziak. Autonomia zabala da, baina Euskadikoa baino txikiagoa hala ere, zerga arloan ahalmen urria duelako.
Transferentzia berriekin, unibertsitate hezkuntzak doakoa izaten jarraitzea eta osasun sistema ez pribatizatzea lortuko dute eskoziarrek.
Epeak
David Cameronek gaur zehaztu duenez, azaroan transferentzien Liburu Zuria aurkeztuko dute, eta urtarrilaren amaieran lege bihurtuko dute.
Helburua Eskoziako autonomia 2015. urteko hauteskunde orokorrak egin baino lehen handitzea da.
Zure interesekoa izan daiteke
Arma nuklearren START III tratatua iraungi den egunean, eustearen aldeko jarrera agertu dute Errusiak eta AEBk
START III itunak arma nuklear estrategikoen kopurua mugatzen zuen, gehienez 1.550 buru nuklearretara eta 700 sistema balistikotara, bi potentzietako bakoitzerako, izan lurrean, itsasoan edo airean. Start III 2010eko apirilaren 8an sinatu zuten, Pragan, Dmitri Medvedev Errusiako eta Barack Obama AEBetako orduko presidenteek, eta 2021eko otsailean berritu zuten beste bost urterako eta gaur iraungi da.
Trumpek ez du bere ondorengoaz hitz egin nahi izan, eta nabarmendu du Vance eta Rubio "zoragarriak" direla
Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak Etxe Zurian bere ordezkoari buruz ez du iritzirik eman nahi izan, eta JD Vancen eta Marco Rubioren lana goraipatu ditu.
AEBk eta Ukrainak produktibotzat jo dituzte Errusiarekin izan dituzten negoziazioak
Ukraina eta Errusiako ordezkariak Arabiar Emirerri Batuetako hiriburuan bildu dira, Estatu Batuetako ordezkariekin batera, gerrari amaiera ematea duen bigarren bilera sorta batean. Elkarrizketek ostegunean jarraituko dute.
21 palestinar hil ditu Israelek Gazan, tartean sei haur, gauez egindako erasoetan
Erasoen biktimetako bat Hussein Hassan Hussein Al Samiri da, Palestinako Ilargi Gorriko paramediko bat. Israelek atzo gauetik jaurtitako bonbardaketa ugarietako batetik zaurituak zeramatzala eraso diote. Su-etenaz geroztik Israelek egindako erasoen ondorioz hildako gazatarren kopurua 556ra igo da, horien artean 115 adingabe baino gehiago.
Trumpek eta Petrok bakeak egin dituzte, urtebetez irainka aritu ostean
Donald Trump AEBko presidenteak eta Gustavo Petro kolonbiar homologoak astearte honetan bakeak egin dituzte, tonu atsegineko bilera batekin, Etxe Zurian, desadostasunek eta irain gurutzatuek markatutako urte baten ondoren.
Elon Muskek eduki esplizitua sustatu zuen Grok AArekin, Xn erabiltzaileak irabazteko
Aktibo egon zen hamaika egunetan, Groken irudi sortzaileak hiru milioi irudi sexualizatu baino gehiago sortu zituen; horietatik 23.000k haurrak irudikatzen zituzten eta 1,8 milioik inguru, emakumeak. Elon Muskek xAIko langileei eskatu zien eduki esplizituarekin lan egiteko trebatzeko, sexuala barne, eta langileei ohartarazi zien "eduki sentikorra, bortitza, sexuala eta/edo beste eduki iraingarri edo asaldatzaileak" ikusteko prestatu zitezela, "estres psikologikoa" eragin ziezaiekeen eta.
Nobel Institutuak adierazi du Machadoren sariaren berri filtratu zela, baina ez du zehaztu nola
"Iragarpena egin baino ordu batzuk lehenago hainbat pertsonak dirutza jokatu zuten apustu-webguneetan, eta, hortaz, ziur esan dezakegu batzuk gai izan zirela iazko erabakiari buruzko informazioa legez kanpo eskuratzeko", adierazi du Institutuak ohar batean.
X sare sozialak Frantzian dituen lokalak miatu dituzte eta Elon Musk deitu dute galdeketa egiteko
Frantziako Fiskaltza X sare soziala (lehen, Twitter) ikertzen ari da, bere bulegoetan egindako miaketa baten ondoren, eta enpresaren jabea deklaratzera deitu du, duela urtebete irekitako ikerketaren ondorioz.
Ilargirako misio tripulatua martxora arte atzeratu da, gaurko probetan erregai-ihesa izan eta bertan behera utzi behar izan dutelako
"Misio historiko honi ekiteko prest gaudela uste dugunean egingo dugu jaurtiketa", esan du Jared Isaacman NASAren buruak, eta gaineratu du taldeak datuak "sakon" berrikusiko dituela, "atzemandako arazo guzti-guztiak konponduko" dituela, beharrezko konponketak egingo dituela eta berriz egingo dituela saiakerak.
Mikel Reparazek egungo egoera geopolitikoari buruz egindako dokumentala proiektatuko dute gaur Bilbon
EITBren nazioarteko arduradunak lehia geopolitikoaren eremu liskartsuenetan grabatutako bideoak ikusentzunezko lan batean bildu dituzte. Dokumentala BBK Aretoan izango da ikusgai, eta ondoren, solasaldia antolatu dute.