Artea
Artea zer den zehaztea ez da lan erraza, leku bakoitzean, egoera ezberdinetan eta garai guztietan eztabaida eragile izan baita. Gizakiok, inguratzen gaituena adierazteko, ulertzen ez duguna mugatzeko, gure trebezia erakusteko edo jakituria irakasteko erabili izan dugu. Sarri giza taldeen eta herrien arima dela ere esan dute adituek…
Horregatik Emmanuel Macron presidenteak Frantzian dauden artelan afrikarrak itzultzeko azaldutako asmoak, oihartzun zabala izan du eta aspaldiko eztabaida berriro jarri du mahai gainean. Zer da artea? Norena da artelana? Zeini dagokio mendetako altxor hori kudeatzea?
Historian zehar herri gehienek antzerako jokaera izan dute egoera beretsuetan. Izan duten eragina indarrari, garapenari eta teknologiari lotutakoa izan da ia beti. Inperioek, mendean izan dituzten lurrak ustiatu eta askotan xahutu egin dituzte. Eremu horietan zegoen guztia, gizakiak barne bereganatzen zuten, tartean mendean hartutako herri horien jainkoak eta arima bera. Gaur egun azken mendetako bi inperio handienen museoak mundu guztiko artelanez, margoz, irudiz eta edozein motatako giza adierazpenez beteta daude. Behin baino gehiagotan eskatu zaie itzul ditzatela, baina legeak jartzen dituen eragozpenez gain, Frantzia eta Erresuma Batuko agintariek eta adituek diote ia nori itzuli behar dioten, gaur egungo estatuek eta garai bateko zibilizazioek ez dutelako zerikusirik. Eta, gainera, museo horietan beste inon baino hobeto daudela, ondo zainduta, babestuta eta nahi duenarentzat ikusgai.
Egipto eta Mesopotamia dira seguruenera lapurreta handienak jasan dituzten lurraldeak, baina Egipton 2.300 urtetan ez zen bertako agintaririk izan, greziarrak, erromatarrak, bizantziarrak, arabiarrak, mamelukoak, otomandarrak, britainiarrak eta frantsesak izan ziren bertan agintari. Erromatarrek Mediterraneoko lurretan egindako akueduktuak, galtzadak, eraikuntzak, margoak eta mosaikoak norenak dira? Nori itzuli behar zaizkio atzerrian artistek eta artisauek inoiz egin zutena, han babesa eta bizimodua lortu ondoren?
Gaur egungo estatu gehienak beste lur batzuekin batera zati edo menpeko ziren orain dela gutxi arte. Stefan Zweig idazleak behin baino gehiagotan esan zuen, Vienako bere etxetik mugitu gabe, 20 urteko epean hiru hiritartasun, hiru pasaporte izan zituela…
Egun, gehiegitan pertsonaren edo herriaren balioa, dituen ondasunen arabera neurtzen dugu: hainbeste duzu, hainbeste balio duzu. Balioa eta prezioa finkatzea askoz zailagoa izan arren, artelanak merkatu berean sartu izan ditugu. Orain berriz agian beste aukera bat sor liteke, artea ez dela inorena aitortzeko, artista anonimoak kobazuloetan euren beldurrak eta sinesmenak irudikatzen hasi zirenetik, gaur egungo egile miretsienen lanetaraino, guztion islada, guztion kemena, guztion ametsa direla sormen ororen eragile.
Zure interesekoa izan daiteke
Israelek gutxienez bost pertsona hil ditu UNRWAk Gazako iparraldean duen eskola baten inguruan egindako eraso batean
Dagoeneko ia 1.300 palestinar hil dira Zerrendan Israelgo Armadaren esku 2025eko urrian indarrean sartu zen su-etenaz geroztik.
Marokoko ministro batek Ceuta eta Melillaren “askapenaz” hitz egin du Mohamed VI.aren aurrean
Bi hiri autonomoei buruz hitz egin du, Afrikako iparraldeko lurralde hori 1580an Espainiaren subiranotasunaren mende egon aurretik Ceutan jaiotako bi aditu islamiko aipatuta.
Ormuzen aldi baterako igarobide seguru bat irekiko dutela laster aurreikusi du Omanek
Iranek eta Omanek negoziazio teknikoekin jarraituko dute itsas ibilbide iraunkor bati buruzko akordio bat lortzeko, bai eta informazioa trukatzeko, itsas trafikoa kudeatzeko eta nabigazio- eta segurtasun-zerbitzuak emateko mekanismoak ezartzeko ere.
1.500 haurrek igeriketa-ikastaro doakoen amaiera ospatu dute Gazako itsasoan bainu handi bat hartuz
Astearte honetan, 1.500 haur palestinar elkarrekin sartu dira itsasora Gazako hegoaldeko Mawasi hondartzan udako doako igeriketa-ikastaroak amaitu dituztela ospatzeko. Eskolak Tantesh Akademiak antolatu ditu, eta 1999tik darama haurrei igerian irakasten. Familiak hondartza ondoan kanpin-dendetan eta egoera gogorrean bizi diren arren, akademiak eskolak ematea lortu du, hondartzan bertan behin-behineko igerilekuak eraikita.
Merzek herrialdeak erregistratutako azken dron erasoen arduradunak zigortuko dituela agindu du
Alemaniako agintariek astearte honetan jakinarazi dutenez, hirugarren drone bat aurkitu dute Leipzigeko aireportutik gertu; hilabete hasieran lehergailuz kargatutako beste bi artefaktu aurkitu zituzten inguru horretan bertan.
Singapurrek 47.000 euro emango ditu seme-alaba bakoitzeko, jaiotza-tasa sustatzeko asmoz
Familiei zuzendutako neurriek, halaber, hobekuntzak dakartzate etxebizitzan, haurtzaindegietan eta seme-alabak hazteko baimenetan. Laguntza-paketea 2026an jaio diren edo 1-17 urte betetzen dituzten Singapurreko haur guztiei zabalduko zaie.
Tornado batek gutxienez 40 zauritu eta 300 etxe kaltetu ditu Frantziako hegoaldean
40 pertsona baino gehiago zauritu dira eta 15 ospitaleratu dituzte. Gainera, bi lagun Pomas herritik falta dira, Aude departamenduan, Frantziako hegoaldean.
Trumpek % 50era igoko ditu Kanadako automobilen eta beste produktu batzuen gaineko muga-zergak
Trumpen arabera, erabaki horren arrazoia da Kanadak AEBko nekazarien produktuen gainean ezartzen dituen zergak. Ildo horretatik, Kanadako lehen ministroak nabarmendu du bere herrialdea AEBren "funtsezko hornitzailea" dela, batez ere energia, mineral jakin batzuen eta hornidura-kateetarako ezinbesteko produktuen arloan.
AEBk zigorrekin mehatxatu ditu Iranekin lotura ekonomikoak dituzten herrialdeak
AEBko Altxorraren idazkariak ohartarazi duenez, Teheranekin negoziatzen duen "inor ez dago salbuetsita" zeharkako zigorren jomuga izatetik.
EBk onartu egin du Ukrainari 6.100 milioi ematea, misilak eta aire-defentsarako sistemak erosteko
Boluntarioen Koalizioak Ukrainako aireko defentsak premiaz indartzeko konpromisoa hartu du. Bilera egin dute astelehen honetan.