Koloniak
Gizakia gizaki denetik pertsonen eta taldeen arteko harremanak indarra izan dute oinarri. Baten batek bere jatorria nonbaiten dagoela egiaztatzeko, aitortu beharko du, berak edo bere arbasoek indarra erabili dutela han kokatzeko, han zeudenak botatzeko edo sartu nahi zutenak uxatzeko. Kolonialismoa giza taldeen antolaketa bezain zaharra da. Indar handiagoa, teknologia hobea edo armada indartsuagoa zeukatenek mendean hartzen zituzten ondoko edo urrutiko herriak, uztarriak gehienetan zama handia eta baldintzak gogorrak zekartzan.
Egia da kolonialismo guztiak ez direla berdinak izan, eta askoren iraganeko oinazeak onura nabarmenak eragin dizkiela gaur egungo oinordekoei, kolonialismoak hizkuntzak, kulturak, teknologia, legeak eta antolaketa erak ekarri eta eraman dituelako. Greziarren filosofiarik gabe, erromatarren zuzenbidea eta obra publikoak izan ez bagenitu, arabiarren zientzia eta teknologia jaso ez bagenu, gaur egun ez ginateke garenak izango. Baina gehienontzat kolonialismoa onartu ezin daiteken jarduera da, gure borondatearen aurka ezarritakoari alde onak aurkitzea zaila zaigulako.
Baina egun hauetan ohiko usteak itxuraldatzen dituen gatazka bizi dugu. Hong Kong 150 urtetan Erresuma Batuaren kolonia izan ondoren,orain dela 22 urte Txinaren agindupean utzi zuen Londresek. Berez horrela zegokiola esan genezake, Txina baita lurraldez, baina bertako biztanle gehienek ez zuten aldaketarik nahi, nahiago zuten ordurarteko estatusari eutsi edo independente izan. Londresek eta Pekinek lortutako hitzarmenaren arabera 50 urtetan zehar Hong Kongo egoera berezia izango da, ondoren Txinako erregimen orokorrera bildu beharko du. Eta horixe da egun hauetako borrokaren eragile.
Hong Kongen botere banaketa dago, herritarrek boto eskubidea dute eta sare sozialetan ia askatasun osoz ibili daitezke. Ez da erabateko demokrazia,baina gardentasuna eta parte hartzea Txinan baino askoz ere handiagoak dira. Eta egun hauetako protestek helburu garbia dute, milaka eta milaka pertsona kalera irten dira atzerapausorik nahi ez dutela aldarrikatzeko, orain arte bezala bizi nahi dutela, eta Pekinen esku-hartzea salatzeko. Paradoxa bitxia gertatzen da kasu honetan, kolonizatuek ez dute ustez dagokien lekura eta baldintzetara itzuli nahi, eta kolonialistek aldarrikatzen dute eskubideei eta demokraziari errespetua.
Oraindik kolonia dezente dago munduan, baina kolonialismoaren garaia Bigarren Mundu Gerra ondoren amaitu zela esan genezake. Hala ere neokolonialismoa iragana baino latzagoa da herrialde askotan, batez ere Afrikan. Beste zenbait lekutan kolonialismoaren ondorioak egungo ondare dira.
Zure interesekoa izan daiteke
Israelek gutxienez bost pertsona hil ditu UNRWAk Gazako iparraldean duen eskola baten inguruan egindako eraso batean
Dagoeneko ia 1.300 palestinar hil dira Zerrendan Israelgo Armadaren esku 2025eko urrian indarrean sartu zen su-etenaz geroztik.
Marokoko ministro batek Ceuta eta Melillaren “askapenaz” hitz egin du Mohamed VI.aren aurrean
Bi hiri autonomoei buruz hitz egin du, Afrikako iparraldeko lurralde hori 1580an Espainiaren subiranotasunaren mende egon aurretik Ceutan jaiotako bi aditu islamiko aipatuta.
Ormuzen aldi baterako igarobide seguru bat irekiko dutela laster aurreikusi du Omanek
Iranek eta Omanek negoziazio teknikoekin jarraituko dute itsas ibilbide iraunkor bati buruzko akordio bat lortzeko, bai eta informazioa trukatzeko, itsas trafikoa kudeatzeko eta nabigazio- eta segurtasun-zerbitzuak emateko mekanismoak ezartzeko ere.
1.500 haurrek igeriketa-ikastaro doakoen amaiera ospatu dute Gazako itsasoan bainu handi bat hartuz
Astearte honetan, 1.500 haur palestinar elkarrekin sartu dira itsasora Gazako hegoaldeko Mawasi hondartzan udako doako igeriketa-ikastaroak amaitu dituztela ospatzeko. Eskolak Tantesh Akademiak antolatu ditu, eta 1999tik darama haurrei igerian irakasten. Familiak hondartza ondoan kanpin-dendetan eta egoera gogorrean bizi diren arren, akademiak eskolak ematea lortu du, hondartzan bertan behin-behineko igerilekuak eraikita.
Merzek herrialdeak erregistratutako azken dron erasoen arduradunak zigortuko dituela agindu du
Alemaniako agintariek astearte honetan jakinarazi dutenez, hirugarren drone bat aurkitu dute Leipzigeko aireportutik gertu; hilabete hasieran lehergailuz kargatutako beste bi artefaktu aurkitu zituzten inguru horretan bertan.
Singapurrek 47.000 euro emango ditu seme-alaba bakoitzeko, jaiotza-tasa sustatzeko asmoz
Familiei zuzendutako neurriek, halaber, hobekuntzak dakartzate etxebizitzan, haurtzaindegietan eta seme-alabak hazteko baimenetan. Laguntza-paketea 2026an jaio diren edo 1-17 urte betetzen dituzten Singapurreko haur guztiei zabalduko zaie.
Tornado batek gutxienez 40 zauritu eta 300 etxe kaltetu ditu Frantziako hegoaldean
40 pertsona baino gehiago zauritu dira eta 15 ospitaleratu dituzte. Gainera, bi lagun Pomas herritik falta dira, Aude departamenduan, Frantziako hegoaldean.
Trumpek % 50era igoko ditu Kanadako automobilen eta beste produktu batzuen gaineko muga-zergak
Trumpen arabera, erabaki horren arrazoia da Kanadak AEBko nekazarien produktuen gainean ezartzen dituen zergak. Ildo horretatik, Kanadako lehen ministroak nabarmendu du bere herrialdea AEBren "funtsezko hornitzailea" dela, batez ere energia, mineral jakin batzuen eta hornidura-kateetarako ezinbesteko produktuen arloan.
AEBk zigorrekin mehatxatu ditu Iranekin lotura ekonomikoak dituzten herrialdeak
AEBko Altxorraren idazkariak ohartarazi duenez, Teheranekin negoziatzen duen "inor ez dago salbuetsita" zeharkako zigorren jomuga izatetik.
EBk onartu egin du Ukrainari 6.100 milioi ematea, misilak eta aire-defentsarako sistemak erosteko
Boluntarioen Koalizioak Ukrainako aireko defentsak premiaz indartzeko konpromisoa hartu du. Bilera egin dute astelehen honetan.