Zer da 'impeachment' edo kargugabetze-prozesua?
ZER DA?
Funtsean, Legegileak presidente bat, delituren bat egin duelako, kargutik kendu ahal izateko prozesua da.
'Impeachment' horretan, funtzionario publiko bati legea urratzea leporatzen diote, eta Senatuak epaitzen du. Horrek ez du esan nahi automatikoki kargutik kentzea suposatzen duenik.
AEBko Konstituzioan agertzen denez, presidenteak, presidenteordeak eta funtzionario zibilek kargua galduko dute "traizio, eroskeria edo bestelako krimen edo delitu txikiengatik akusatu eta zigortzen badituzte".
Baina definizioa oso zabala denez, Kongresuak kargugabetze-prozesua abia dezake jarduera kriminal batengatik, boterea gehiegikeriaz erabiltzeagatik, edo bestela arau-hausteengatik.
NOLA ABIATZEN DA?
Normalean, Behe Ganberako Batzorde Judiziala da izapideak abiatzen dituena eta presidentea "epaitzeko" karguen ebazpena ematen duena. Gero Ordezkarien Ganberak eta Senatuak bozkatzen dituzte.
Kargugabetzearen arrazoiak, epaiketa politikoaren artikulu deiturikoak ('Articles of Impeachment'), ganberari igorri eta bertan eztabaidatu eta bozkatzen dira banan-banan.
Horietako bakar bat onartzen badute gehiengo sinplez, presidentea kargugabetze-prozesuan sartuko dute. Baina horrek ez du esan nahi bere jardun ofiziala utziko duenik, senatarien azken erabakiaren zain geratuko baita.
Ganberako Batzorde Judiziala izan da historikoki epaiketa politikorako ikerketak bere gain hartu dituena, baina Alderdi Demokratako buruzagiek 'ad hoc' aukeratutako batzorde bat jar dezakete arduradun. Demokratak gehiengoa dira Behe Ganberan, beraz, Trumpen aurkako prozesua has dezakete boto errepublikanorik gabe ere.
Ordezkarien Ganberako lehen izapidea gaindituta, Senatuak epaiketa politikorako artikuluak jasotzen ditu, eta araudia eta prozedura adosten dira.
EPAIKETA POLITIKOA
Epaiketa politikoa bera Senatuan egiten da. Legegile talde batek fiskalaren lana egiten du, eta gainerakoek "epaimahaia"rena. Bi heren behar dira presidentea errudun jotzeko.
Prozesuaren zati honetan presidenteak abokatuen laguntza izanten du.
Aldeko eta kontrako argudioak entzun ostean, senatariek saio pribatua egiten dute ebazpenaz eztabaidatzeko. Bozketa, aldiz, saio publikoan egiten da, eta gutxienez senatarien bi herenak beharko dira prozesua burura eramateko.
Senatuaren herena berritu egiten da bi urtean behin eta, gaur egun, 53 errepublikano, 45 demokrata eta bi independente daude. Azken biek normalean Alderdi Demokratikoaren jokabide bera izaten dute. Trump kargutik kentzeko, beraz, 67 boto behar dira, hau da, 20 errepublikanok alderdiaren aurka bozkatu beharko lukete.
Azkenean presidentea kargutik kentzearen alde egiten badute, Senatuak erabaki dezake presidenteari administrazio publikoan edozein jarduera egiteko eskubidea kentzea.
Trump kargugabetuz gero, bere 'bigarrena'k hartuko luke presidente kargua, Mike Pence presidenteordeak hain zuzen ere. Bera izango litzateke presidente agintaldia amaitu arte, hau da, 2021eko urtarrilaren 20ra arte.
AURREKARIAK
Hiru presidenteri egin diete epaiketa politikoa orain arte, eta bi absolbitu egin zituzten: Andrew Johnson 1868an; eta Bill Clinton 1999an. Richard Nixonek dimisioa eman zuen 1974an prozesua hasi aurretik, 'Watergate' eskandaluaren harira.
Clintonena da aro modernoko kasu entzutetsuena. Monica Lewinsky bekadunarekin izandako sexu aferarengatik jarri zen abian 1998an, baina errugabe atera zen 100 senatarietako 55en babesarekin zina hautsi izanaren delituan, eta berdinketa eman zen justiziaren lana oztopatzearen delituan.
Zure interesekoa izan daiteke
Iranek errefusatu egin du AEBk egindako bake proposamena, "gehiegizkoa" dela iritzita
Irango agintariek behin eta berriz esan dute Ameriketako Estatu Batuek eta Israelek Iranen aurkako "erasoa eta hilketak" gelditu behar dituztela, baita Teheranen aurkako erasoa ez errepikatzeko mekanismo zehatzak garatu ere, besteak beste.
Ezkerreko blokea nagusitu da Danimarkan, baina akordioak beharko ditu
Moderatuek edukiko dute Gobernua osatzeko giltza: 14 eserleku lortuta, ezkerreko blokearen (84) eta eskuinekoaren (77) artean erabaki beharko dute.
AEBk gerra amaitzeko 15 puntuko plana aurkeztu dio Irani, "The New York Times" egunkariaren arabera
Irango programa nuklearra desegitea eta Ormuzko itsasartea irekitzea omen daude planean. Bien bitartean, Teheranek Washingtonekin zuzeneko negoziazioak daudela ukatu egin du, eta Israelen eta AEBko baseen aurkako erasoekin jarraitu du.
Ekialde Hurbilera 3.000 soldadu bidaltzea aztertzen ari da AEB
Hainbat hedabideren arabera, 82. Aireko Brigada —aireko operazioaetako eliteko unitate epezializatua— bidali nahi du Trumpek Ekialde Hurbilera, Iranen aurkako operazio militarrean parte hartzera.
Israelek adierazi du "segurtasun eremu bat" ezarri eta kontrolatuko duela Libano hegoaldetik Litani ibairaino
Israelgo Defentsa ministroak adierazi duenez, Israel iparraldean bizi direnen segurtasuna bermatzen den arte ez dira itzuliko Libano hegoaldetik iparraldera ebakuatu dituzten ehunka mila herritarrak.
Bruselak Hungariari eskatu dio argitu dezan Errusiari egin omen dizkion filtrazioen auzia
Hungariak ukatu egin du Errusiari Europar Batasuneko barne gaiei buruzko informazioa ematen ari zaiola, eta "albiste faltsutzat" eta "gezurtzat" jo ditu horren inguruan hedabideetan agertu diren informazioak.
EBk eta Australiak merkataritza libreko akordioa sinatu dute, ia hamar urteko negoziazioen ondoren
Horri esker, Australiak guztira 1.000 milioi euroko balioa duten muga-zergak kenduko ditu. Merkataritzan ez ezik, Defentsan eta Segurtasunean ere elkarlanean aritzea adostu dute bi aldeek.
Gutxienez 66 lagun hil eta 70 zauritu dira, Kolonbian, hegazkin militar batek izandako istripuan
C-130 Hercules aireontzia Puerto Leguizamo-Puerto Asis bidea egiten ari zen, eta Armadako langileak zeuden barruan istripua izan duenean. Guztira, 128 pertsona zeuden hegazkinean.
EAEko Osasun arloko lan-eskaintzetako hizkuntza-eskakizunen eskumena "nazionala” dela ondorioztatu du Europako Batzordeak
Bruselak horrela erantzun dio Espainiako herritar batek aurkeztutako ekimen bati. Horrek salatzen zuen Osasun arloko lanpostu publikoetara sartzeko euskara eskatzea neurriz kanpoko oztopoa izan daitekeela profesional kualifikatuentzat, eta arretaren kalitaterako kaltegarria izan daitekeela.
Trumpek bost egunez atzeratu du zentral elektrikoen aurkako eraso-oldea, Iranekin "elkarrizketa oparoa" izan baitu
"Azken bi egunetan" Iranekin gatazka "erabat konpontzeko" harremanak izan dituela jakinarazi du AEBko presidenteak. Irango Atzerri Ministerioak aitortu du AEB eurekin harremanetan jarri zela, baina azpimarratu du ez dela negoziaziorik izan.