Zer da 'impeachment' edo kargugabetze-prozesua?
ZER DA?
Funtsean, Legegileak presidente bat, delituren bat egin duelako, kargutik kendu ahal izateko prozesua da.
'Impeachment' horretan, funtzionario publiko bati legea urratzea leporatzen diote, eta Senatuak epaitzen du. Horrek ez du esan nahi automatikoki kargutik kentzea suposatzen duenik.
AEBko Konstituzioan agertzen denez, presidenteak, presidenteordeak eta funtzionario zibilek kargua galduko dute "traizio, eroskeria edo bestelako krimen edo delitu txikiengatik akusatu eta zigortzen badituzte".
Baina definizioa oso zabala denez, Kongresuak kargugabetze-prozesua abia dezake jarduera kriminal batengatik, boterea gehiegikeriaz erabiltzeagatik, edo bestela arau-hausteengatik.
NOLA ABIATZEN DA?
Normalean, Behe Ganberako Batzorde Judiziala da izapideak abiatzen dituena eta presidentea "epaitzeko" karguen ebazpena ematen duena. Gero Ordezkarien Ganberak eta Senatuak bozkatzen dituzte.
Kargugabetzearen arrazoiak, epaiketa politikoaren artikulu deiturikoak ('Articles of Impeachment'), ganberari igorri eta bertan eztabaidatu eta bozkatzen dira banan-banan.
Horietako bakar bat onartzen badute gehiengo sinplez, presidentea kargugabetze-prozesuan sartuko dute. Baina horrek ez du esan nahi bere jardun ofiziala utziko duenik, senatarien azken erabakiaren zain geratuko baita.
Ganberako Batzorde Judiziala izan da historikoki epaiketa politikorako ikerketak bere gain hartu dituena, baina Alderdi Demokratako buruzagiek 'ad hoc' aukeratutako batzorde bat jar dezakete arduradun. Demokratak gehiengoa dira Behe Ganberan, beraz, Trumpen aurkako prozesua has dezakete boto errepublikanorik gabe ere.
Ordezkarien Ganberako lehen izapidea gaindituta, Senatuak epaiketa politikorako artikuluak jasotzen ditu, eta araudia eta prozedura adosten dira.
EPAIKETA POLITIKOA
Epaiketa politikoa bera Senatuan egiten da. Legegile talde batek fiskalaren lana egiten du, eta gainerakoek "epaimahaia"rena. Bi heren behar dira presidentea errudun jotzeko.
Prozesuaren zati honetan presidenteak abokatuen laguntza izanten du.
Aldeko eta kontrako argudioak entzun ostean, senatariek saio pribatua egiten dute ebazpenaz eztabaidatzeko. Bozketa, aldiz, saio publikoan egiten da, eta gutxienez senatarien bi herenak beharko dira prozesua burura eramateko.
Senatuaren herena berritu egiten da bi urtean behin eta, gaur egun, 53 errepublikano, 45 demokrata eta bi independente daude. Azken biek normalean Alderdi Demokratikoaren jokabide bera izaten dute. Trump kargutik kentzeko, beraz, 67 boto behar dira, hau da, 20 errepublikanok alderdiaren aurka bozkatu beharko lukete.
Azkenean presidentea kargutik kentzearen alde egiten badute, Senatuak erabaki dezake presidenteari administrazio publikoan edozein jarduera egiteko eskubidea kentzea.
Trump kargugabetuz gero, bere 'bigarrena'k hartuko luke presidente kargua, Mike Pence presidenteordeak hain zuzen ere. Bera izango litzateke presidente agintaldia amaitu arte, hau da, 2021eko urtarrilaren 20ra arte.
AURREKARIAK
Hiru presidenteri egin diete epaiketa politikoa orain arte, eta bi absolbitu egin zituzten: Andrew Johnson 1868an; eta Bill Clinton 1999an. Richard Nixonek dimisioa eman zuen 1974an prozesua hasi aurretik, 'Watergate' eskandaluaren harira.
Clintonena da aro modernoko kasu entzutetsuena. Monica Lewinsky bekadunarekin izandako sexu aferarengatik jarri zen abian 1998an, baina errugabe atera zen 100 senatarietako 55en babesarekin zina hautsi izanaren delituan, eta berdinketa eman zen justiziaren lana oztopatzearen delituan.
Zure interesekoa izan daiteke
7,2 eta 7,5 graduko bi lurrikarak Venezuela astindu eta etxeak bota dituzte dituzte Caracasen
Venezuelako agintariek larrialdi egoera ezarri dute herrialdearen ipar-mendebaldean izandako bi lurrikara indartsuen ostean; Gobernuak oraindik biktimen balantze ofizialik eman ez duen bitartean, Donald Trump AEBko presidenteak esan du lurrikarek "hildako asko" utzi dituztela.
Europa itolarrian, beroaren ondorioz
Kontinenteak egunak daramatza ezohiko tenperatura altuak jasaten. Beroari bereziki aurre egiteko egokituta ez dauden herrialdeak dira gehienak eta herritarrak ahal duten moduan ari dira egun hauek igarotzen. Okerrena, gainera, etortzeko dago herrialde horietan.
Brexitak irabazi eta 10 urtera, "rejoin": dimisioak, ekonomia ahula eta independentismoaren gorakada Erresuma Batuan
Hamarkada bat pasa da Erresuma Batua EBtik atera zenetik, eta tarte horretan Keir Starmer dimisioa emango duen seigarren lehen ministroa da; ekonomiak ez du suspertzea lortu, eta independentismoak indarra hartu du Eskozian, Galesen eta Ipar Irlandan.
Hurrengo bi hilabeetan Irango petrolioa saltzeko baimena eman du AEBk, negoziazioak ondo doazelako
Pakistanek eta Qatarrek, Burgenstocken (Suitza) egiten ari diren negoziazioetako bitartekariek, adierazi dutenez, lehenengo saioa "giro positiboan egin da" eta "aurrerapauso pozgarriak" izan dira.
Zergatik eman du dimisioa Keir Starmerrek? Hauek dira kolokan utzi zuten polemikak
Agintariaren dimisioaren ondorioz, Erresuma Batuak zazpigarren lehen ministroa izango du hamar urtean.
Keir Starmerrek Erresuma Batuko lehen ministro kargua utziko duela iragarri du
Ordezkoa bilatzeko prozesua uztailaren 9an hasiko da, eta egun horretatik aurrera hautagaitzak aurkeztu ahal izango dira alderdia zuzentzeko eta lehen ministro kargua lortzeko. Starmerrek adierazi du bere asmoa trantsizio ordenatu bat erraztea dela, eta erreleboa modu egonkorrean gertatzea.
Abelardo de la Espriella ultraeskuindarrak irabazi ditu Kolonbiako hauteskundeak, %1eko aldearekin
Hautagai ultraeskuindarrak 250.000 boto atera dizkio Ivan Cepeda ezkertiarrari bigarren itzuliko aurre-zenbaketan, eta oposizioak 33.000 mahai inpugnatu dituela iragarri du. Gustavo Petro presidenteak adierazi du oraindik ezin duela presidente berria izendatu.
Trumpen mehatxu berrien ostean, Iranek iragarri du eten egin dituela AEBrekiko negoziazioak, baina Qatarrek dio aurrera jarraitzen dutela
JD Vance AEBko presidenteordea ari da bilera horietan AEB ordezkatzen eta Trumpek ezer esan aurretik, elkarrizketetan "aurrerapauso handiak" eman dituztela adierazi du.
Iranek Libanon "arazoak" sortzen baditu, AEBk erasoei berrekingo diela ohartarazi du Trumpek
Irango Gobernuaren ordezkaritza bat eta AEBkoaren bat Suitzako bainuetxe batean elkartu dira, Teherango programa nuklearrari eta joan den astean adostutako bakerako memorandumari buruz hitz egiteko.
AEBren eta Iranen arteko bake-negoziazioak abian dira, Libanon, Ormuzko itsasartean eta garapen nuklearrean arreta jarrita
Negoziazioak ostiralean hastea espero zen, baina Iranek bertan behera utzi zituen egun horretan, Israelek Libanoko hegoaldean egindako erasoen ondorioz. Teheranek behin-behineko akordioa osorik betetzeko eskatu du, gerrari amaiera emateko.