Munduko blokeak bananduta iritsi dira Glasgowra, baina helburu komunarekin
Igandean Glasgown abiatutako COP26 klimari buruzko goi-bilera azaroaren 12ra arte luzatuko da. Eszenatoki horretan, nazioarteak aukera izango du 2015eko Parisko Itunetik egindako aurrerapenak berrikusteko. Era berean, konpromiso berriak bilatuko dituzte, mende amaierarako tenperaturen 1,5 ºC-tik gorako igoera ekiditeko.
Hauek dira munduko bloke handiek bilera horri begira azaldu dituzten konpromiso eta jarrerak:
Europa
Europar Batasunak lider globalaren rola hartu du klima-aldaketaren aurkako borrokan, eta nazioarteko lehiakortasun gehiago irabazteko asmoa du, iraunkortasuneranzko eta energia berriztagarrietaranzko lehian.
EBk % 55 murriztu nahi ditu isuriak 2030erako, 1990a erreferentziatzat hartuta; eta neutraltasun klimatikoa lortu. Europa helburu horiek lortzeko legedia diseinatzen ari da unean, eta nazioarteari dei egin dio, anbizio klimatiko gehiago eta finantza-elkartasun gehiago azaldu dezan.
Jada Europar Batasunaren parte izan ez arren, COP26aren herrialde anfitrioia, Erresuma Batua, bide beretik doa eta "zero isurien" helburua 2050erako lortzeko asmoa du. Horretarako, % 68ko murrizketa du 2030erako jomuga, eta % 76koa, 2035erako. Gainera, sistema elektrikoa deskarbonizatu nahi du 2035erako.
AEB eta Kanada
Donald Trump Etxe Zuritik atera eta gero, Joe Biden presidenteak Parisko Itunera itzularazi du AEB.
Bidenek % 53 ebaki nahi ditu isuri kutsatzaileak 2030rako, 2003ari dagokionez. Mende erdialderako, berriz, "zero isuriak" ditu xede, eta inbertsio handiak iragarri ditu sektore industrial iraunkorrak garatzeko (eguzki-energia edo ibilgailu elektrikoak, besteak beste).
Txina eta gainerako BRICS-ak
Bilerarekiko arreta Txinak bereganatuko du, hein handi batean. Izan ere, munduko lehen CO2 isurtzailea da, 2006tik. Xi Jinping presidentea ez da Glasgown izango, baina, aurreikuspenen arabera, bideokonferentzia bidez parte hartuko du.
Beijingek helburuak areagotu ditu Parisko Itunetik, eta 2060an karbono-neutraltasuna lortzea espero du, 2030 aurretik isurien gailurrera iritsiko bada ere.
Duela gutxi Txinak iragarri zuenez, atzerriko ikatz-plantetan inbertitzeari utziko dio, eta seinaletzat hartu dute keinu hori nazioarteko merkatuek.
Errusia munduko laugarren isurtzaile handiena da, eta erregai fosilen ekoizle handia, baina Vladimir Putin presidentea ez da Glasgown izango. 1990arekin alderatuta, berotegi-efektuko gasak % 79 murrizteko asmoa du 2050era arte, eta "zero isuri" helburura iristekoa, 2060rako.
Narendra Mondi Indiako lehen ministroak aurreratu du 2070 urterako lortuko dutela neutraltasun klimatikoa.
Hegoafrikak, bere aldetik, helburuak berrikusi ditu eta erabaki du 2025erako isuriak 510 milioi tona metrikora mugatzea. 2030erako, berriz, 420 milioi tona azpitik ezarri du muga, 2019an erregistratutako 471,6 tonen aurrean.
Pazifikoko Potentziak
Bestelako ekonomia garatuetan ere ugaritu egin dira bileraren aurreko akordioak.
Japoniak, mundu-mailako bosgarren CO2 isurtzaile handiena denak, errotik berrikusi ditu helburuak eta % 46 gutxitu nahi ditu berotegi-efektuko gasak, 2030erako. Hego Koreak 2050ean lortu nahi du neutraltasun klimatikoa, eta Zeelanda Berriak % 50 murriztuko ditu isurketak 2030ean.
Scott Morrison Australiako lehen ministroak ez zuen hitzordura bertaratzeko asmorik baina, presioa medio, bertan izango dela adierazi du, eta 2050 ezarri du gasa eta ikatza ekoizten dituen herrialde horretako ekonomia deskarbonizatzeko muga gisa.
Herrialde pobreak
Gutxien Garatutako Herrialdeen blokeak 1.000 milioi biztanletik gora dituzten Afrikako, Asia-Pazifikoko eta Karibeko 46 estatu biltzen ditu, COP26ak "asmo handiko eta bidezko erantzun bat" ematea nahi dutenak.
Estatu-talde horretatik gogorarazi dutenez, "herrialde garatuak ez dira 2020rako urteko 100.000 milioi dolar ematearen konpromisoa betetzen ari". Gainera, azpimarratu dute bertako biztanleak direla "klima-aldaketaren neurriz kanpoko eragina jasaten ari direnak, berotze globalarekin zerikusi gutxien dutenak izanik ere".
Asteburu honetan egindako G20aren liderrei eskatu diete isuriak murrizteko planak hobetzeko, "euren ardura eta ahalmenekin bat etorrita", 2050ean ekonomia deskarbonizatzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
Idahoko tiroketaren osteko izua: bideo batek jendea oihuka ihesi erakusten du
Auto batetik grabatutako irudietan hainbat pertsona korrika ihesi hasten diren unea ikus daiteke, tiroketa baten berri izan ostean. Gutxienez hiru pertsona hil dira, eta bi zauritu. Ustezko erasotzailea hilda aurkitu dute bertan.
Trumpek bertan behera utzi du Iranen aurkako erasoa, eta berehalako akordioa eskatu dio Teherani
AEBko presidenteak esan du erasoaldia bertan behera utzi duela, akordio baterako oinarriak adostu ostean, eta negoziazioek porrot eginez gero, "Bigarren Mundu Gerratik ikusi gabeko" indar militarra erabiliko duela ohartarazi du.
Haize bolada bortitzek hainbat sute elikatzen jarraitzen dute Atenaseko eskualdean
Hiriburutik 60 kilometro ipar-mendebaldera dagoen Porto Germenon sugarren kontra ari dira suhiltzaileak. Haizea da etsairik handiena une honetan; izan ere, bolada bortitzek sugarrak elikatu dituzte, eta egoera kritikoa da herrialde osoan.
Europar Batasunak premiazko bilera egingo du asteartean Ceutako migrazio krisia aztertzeko, barne ministroak bilduta
EBko Kontseiluaren buru den Irlandak ezohiko bideokonferentzia deitu du, Pedro Sanchezek eta Europako beste 22 liderrek idatziz eskatu ostean.
EBko 22 estatuk Ceutako migrazio krisiaren aurrean erantzun bateratua eskatu dute
Italiak eta Danimarkak bultzatutako gutunean, EBko Barne ministroen ezohiko bilera eskatu dute kanpo-mugen kontrola indartzeko, eta ohartarazi dute erregularizazio masiboek "erakarpen-efektua" izan dezaketela.
Von der Leyenen ustez, Europako mugen kontrola "are gehiago indartu behar da"
Europako Batzordeko presidenteak ohartarazi duenez, "adi egon behar dugu sarbide kritiko guztietan, eta agintari guztien arteko koordinazio estua izan". Era berean, “ikasgaien azterketa-prozesu bat" abiatzeko eskatu du, "Europaren erresilientzia hobetzeko".
Hamasek armagabetzeko akordioa berretsi du, baina Israel Gazatik erretiratzea jarri du baldintza gisa
Testuinguru horretan, talde palestinarrak berretsi du ez duela bere esku dagoen armamentua entregatuko Israel Gazako Zerrendatik erretiratu baino lehen.
AEBk Kuwaiten duen base militar baten aurkako erasoa aldarrikatu du Iranek
Irakeko Gobernuak ukatu egin du bere lurraldearen barruan erasoak baimendu izana, Estatu Batuetako presidenteak aste honetan ziurtatu ostean Saudi Arabiarekin batera eta Irakekin koordinatuta egin zituztela erasoak. Bestalde, Itsaso Gorria babesteko nazioarteko koalizio baten sorrera iragarri du Saudi Arabiak.
AEBk eta Saudi Arabiak Iranen aldeko miliziei eraso egin diete Iraken, drone bidezko eraso baten ondoren
Bonbardaketek Herri Mobilizazioaren Indarretako 20 kide hil eta 32 zauritu dituzte gutxienez, eta Irakek larrialdiko bilera deitu du tentsioak gora egin duelako.
Fujimorismoa itzuli da: Keiko Fujimorik presidente karguaren zina egin du
Alberto Fujimori presidente ohiaren (1990-2000) alabak laugarren saiakeran lortu du presidente izatea. Aurreko hauteskundeetan bigarren itzulian galdu zuen. Azken hamarkadan herrialdeak bizi izan duen ezegonkortasun politikoari aurre egin beharko dio, eta gobernatzeko akordioak lortu beharko ditu, ez baitu eta gehiengo osorik. Gainera, Keiko Fujimorik Trumpengana gerturatzeko asmoa duela iragarri du, eta horrek aldaketa ekar dezake politikan, Peruko ekonomiaren bazkide nagusia Txina baita.