Trumpen eta Danimarkaren arteko akordioa Groenlandiari buruz: AEB uhartean etengabe egotea eta Txinari eta Errusiari betoa jartzea

Donald Trump AEBko presidenteak Groenlandiari buruzko segurtasun akordio bat iragarri zuen ostiral honetan. Praktikan, AEBko presentzia militarra sendotuko luke Danimarkaren lurralde autonomoa den uharte artiko horretan, eta Txinaren eta Errusiaren presentziari betoa jarri.

Trumpek berak "historikotzat" jo du akordioa, eta datorren astean sinatuko dute, NBEren Goi Mailako Astean, New Yorken, eta Groenlandiaren eta Danimarkaren onespena behar du.

Urte honen hasieran Trumpek Groenlandiarekin, Danimarkarekin eta NATOko gainerako herrialdeekin izandako harremanetan krisia eragin zuen, uhartea inbaditzeko aukera iradoki baitzuen, AEBren segurtasunerako helburu estrategikoa zela iritzita.

Zer dago jasota akordioan?

Akordioaren eduki osoa oraindik zabaldu ez den arren, Estatu Batuetako iturriek diote Groenlandiako segurtasunean paper iraunkorra bermatzen diela Estatu Batuei, eta Washingtonen arerioei debekatu egingo zaiela uhartean presentzia militarra edo baimendu gabeko inbertsioak izatea.

Washingtonen arabera, itunak "Groenlandian beharrezkoa dena egiteko" ahalmena ematen die Estatu Batuei, uhartearen eta AEBren segurtasuna bermatzeko, uhartean etengabeko presentzia eta hegaldi-eskubideak barne, eta, beharrezkoa izanez gero, base estatubatuarren kopurua handitzea ahalbidetzen du.

Gaur egun, Estatu Batuek base militar bat dute uhartean, hainbat hamarkadatan presentzia murriztu ondoren. Nolanahi ere, Danimarkako agintariek gogoratu dute politika hori Washingtonen erabakia izan zela.

Akordio berriak esplizituki debekatzen du Groenlandian NATOko kide ez den edozein herrialdetako baseak egotea, eta, beraz, Txinak eta Errusiak ezingo lukete baserik ezarri, ezta tropak zabaldu ere uhartean.

Ituna, Washingtonen arabera ere, iraunkorra da, eta aplikatzen jarraituko da Groenlandiaren balizko independentzia gertatuz gero ere; izan ere, Groenlandiako herriak Danimarkarekiko autodeterminazio-eskubidea aitortua du.

Zer diote Danimarkak eta Groenlandiak?

Danimarkako eta Groenlandiako gobernuek komunikatu baten bidez baieztatu dutenez, datorren astean Estatu Batuekin akordio bat sinatu nahi dute Artikoko uhartean "segurtasuna indartzeko", baina ez dute xehetasun gehiagorik eman.

Danimarkako lehen ministroak, Mette Frederiksenek, "alde guztietako segurtasuna indartuko duen" eta, aldi berean, Danimarkaren "subiranotasuna eta lurralde-osotasuna" zein "Groenlandiako herriak autodeterminaziorako duen eskubidea" aitortuko dituen akordioaren "ikuspegi ona" ospatu du.

Ohar berean, Jens-Frederik Nielsen Groenlandiako lehen ministroak gaineratu du akordioak uhartearen "interesak" eta "nazioarteko lankidetzan duen lekua" onartzen dituela.