30 urte igaro dira Stasi DDRaren Polizia sekretuaren aktak ireki zirenetik
1991ko abenduaren 29an onartu zuten lege bat, zeinari esker Alemaniako Errepublika Demokratikoko (DDR) 3,37 milioi herritar ohiek jakin ahal izan zuten zer puntutaraino zuten haien bizitza kontrolatuta Stasiak, Polizia sekretuak.
Askok ez zuten espero zetorrena, ez zuten aintzat hartu haien inguruan saretu zuen zaintza-sistema. Hans Joachim Schädlich idazlearen kasua izan zen. Bere anaiak espiatu egiten zuela konturatu zen Stasiaren dokumentuak irakurri ostean, "zur eta lur" utzi zuena, alaba Susanne Schädlichen hitzetan.
Idazlearen familiaren arazoak 1976an hasi ziren, beste hainbatek bezala manifestu bat sinatu zuenean, Wolf Biermann abeslariaren nazionalitatea kentzearen aurkakoa. Lana galdu zuen eta argitaratzea galarazi zioten. Stasiaren jazarpena hain urrutira iritsi zen non hurrengo urtean DDR utzi behar izan zuen.
Bi ahoko arma bat
Schädlic izan zen norbere akta irakurri zuen lehenetarikoa, intelektual lagun talde batekin batera. Idazleak behin eta berriro egiten zuen topo Schäfer ezizenarekin. Inongo lekukorik gabe bere anaiarekin ibilaldi bat egin zuen arte, ez zen ohartu bera izan zitekeela espioia.
Familiarentzat "hondamendi hutsa" eta "min bizia" izan zen aurkikuntza. Ez aitak ez alabak ezin izan zuten inoiz Schäfer barkatu. Halere, Schädlichek dio berdin izan zitekeela osabaren erabakia bera zein xantaia kontua, asko eta askoren kasua izanik.
1989 amaieran Egon Krenzek zuzendutako Gobernu komunista erori zenean, Stasiak 91.000 funtzionario zituen eta gutxienez 180.000 informatzaile, egungo estimazioen arabera.
Hilabete zoro horietan, DDRko segurtasun indarrak dokumentu eta akta guztiak suntsitzen saiatu ziren. Kasu askotan, eraikin publikoetako aktibistek lortu zuten akta horiek suntsitu ez izana.
Gaur egun, akta suntsitudun 15.500 zaku inguru zaharberritzeko lanetan dabiltza; momentuz, 500 zakutako dokumentuak berritzea lortu dute. Asimilazio prozesua oraindik ez da amaitu.
Zure interesekoa izan daiteke
Global Sumud ontzidiko bost euskal ekintzaile itzuli dira
Global Sumud flotillako bost euskal ekintzaile itzuli dira astelehen honetan. Goizean, Salim Malla Gutierrez Gasteizko unibertsitateko irakaslea Loiuko aireportuan lurreratu da, eta publikoki salatu du "kontzentrazio eremu flotatzaile batean bahitu" izana, bai eta jasan zituzten "tratu txar fisiko eta psikikoak" ere.
Ormuz zeharkatzen saiatzen diren ontziei eraso egingo diela ohartarazi du Iranek
Bien bitartean, Ameriketako Estatu Batuek iragarri dute gaurtik aurrera Ormuzko itsasartean harrapatuta dauden itsasontziak "askatzeko" operazioa egingo dutela.
Polymarket: apustuen eta gerraren jokoa
Polymarket kriptotxanponetan eta anonimatuan oinarritutako apustu-plataforma bat da, gertaera geopolitikoen inguruan apustu egiteko aukera ematen duena; Eric Trump, Donald Trumpen semea, da horren bazkide eta inbertitzaileetako bat. Borja Macias EHUko irakasleak ohartarazi du informazio pribilegiatua darabiltela; eta adibide moduan jarri du Maduro noiz bahituko zuten zehatz-mehatz asmatu zuen apustu bat.
Melenchon ezkertiarra 2027ko Frantziako presidentetzarako hautagai izango da
"Pribilegioek eta arrazakeriak egiten diote min gehien gure herrialdeari", salatu du politikari ezkertiarrak, eta Frantziako presidentetza lortzen badu, Espainiarekin eta "Latinoamerikako herrialde batzuekin" aliatuko dela ziurtatu du, Donald Trumpen eta Israelen AEBei aurre egiteko.
Flotillako bi aktibisten atxiloaldia bi egunez luzatu dute
Thiago Avila brasildarra eta Saif Abukeshek palestinar-espainiarra dira Global Sumud Flotillan parte hartzeagatik Israelgo indarrek atxilotuta dituztenak. Tratu txarrak jaso diuztela salatu dute euren abokatuek. Ekintzaileak "segurtasunez eta duintasunez" tratatzeko eskatu du Anitta Hipper Europar Batasuneko (EB) Kanpo Arazoetako bozeramaileak.
Estatu Batuetako bi soldadu desagertu dira Marokon, maniobra militarretan ari zirela
"African Lion 2026" izeneko ariketa militarretan parte hartzen ari ziren bi militar estatubatuar desagertu ziren larunbat gauean Cap Draa-ko entrenamendu-gune batean, Tan-Tan hiritik gertu, Maroko hegoaldean. Indar estatubatuarrak, marokoarrak eta African Lioni lotutako beste militar batzuk buru-belarri ari dira bilaketa-lanetan, lurreko zein aireko baliabideak erabiliz.
33 intoxikatu, 600 isun eta bi obus desaktibatuta, hiru egun iraun dituen 'rave' jendetsu batean, Frantzian
Le teknival izeneko ravean, 40.000 lagun elkartzera iritsi ziren larunbatean. Legez kanpoko musika topaketa hauek debekatzeko prozesu legegilea martxan da Frantzian, eta hain zuzen ere, horren kontra protesta egiteko antolatu zuten jaia, Barne ministroaren jaioterrian, eremu militar batean.
Iran aztertzen ari da bere 14 puntuko bake planari AEBk emandako erantzuna
Besteak beste, hauxe da Iranek proposatu diona: eraso militarrik egongo ez dela bermatzea, AEBren tropak Irandik ateratzea, itsas blokeoa altxatzea, izoztutako Iranen aktiboak libratzea, konpentsazioak ordaintzea, zigorrak kentzea eta gerra fronte guztietan bukatzea (Libanon ere bai).
Adur Ramirez de Alda, Global Summud Flotillako kidea: “Denboralea igarotakoan, Turkiara abiatzea da asmoa”
Israelek bidaia geldiarazi ondoren, Kreta Greziako uhartean daude une honetan lau euskal herritar. Ondorengo orduetan erabakiko dute ontzidian jarraitu ala Euskal Herrira itzuli.
830 pertsona hil ditu Israelek Gazan, 2025eko urrian su-etena indarrean jarri zenetik
Guztira, 72.608 gazatar hil eta 172.445 zauritu ditu Israelgo Armadak 2023ko urriaren 7an erasoaldia hasi zuenetik.