Gerra krimenengatik Putin auziperatua izan daiteke?
Frantziak, Alemaniak eta Mendebaldeko beste herrialde batzuek Butxan, Mariupolen eta Ukrainako beste hiri batzuetan gerra krimenak egiteaz salatu dituzte Errusiako agintariak. Izan ere, zibilak, kasu askotan umeak, izan dira erasoen helburu zehatzak.
Adituen arabera, Putin presidentea edo beste agintariak auziperatzea oso zaila izan daiteke, eta kasu gehienetan urteak eman ditzake.
Nola definitzen da gerra krimen bat?
Hagan egoitza duen Nazioarteko Zigor Auzitegiarentzat gerra krimen bat gertatzen da Genevako Hitzarmenaren puntu bat urratzen denean. Munduko Bigarren Gerraren amaieran lortutako Hitzarmen honek gerra garaian errespetatu beharreko arau humanitarioak ezartzen ditu. Hauen artean, debekatuta dago nahita helburu zibilei eraso egitea edo zilegi diren helburu militarrei eraso eginda gehiegizko biktima zibil eragitea.
SESBek 1954an berretsi zuen Genevako Hitzarmena. Errusiak 2019an bere protokolo bat gaitzetsi zuen, baina Hitzarmen honen gainerako edukiaren sinatzailea izaten jarraitzen du.
Nola jokatzen da kasu bakoitzean?
Karim Kahn Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskal nagusiak joan den hilean iragarri zuen Ukrainan ustez egindako gerra krimenei buruzko ikerketa zabaldu zuela.
Ez Errusia, ez Ukraina ez dira Nazioarteko Zigor Auzitegiko kideak, eta Errusiak ez du auzitegi hau aitortzen. Baina Ukrainak eman du bere oniritzia, 2014ko Krimearen anexioaz geroztik egindako ankerkeriak ikertu daitezen.
Errusiak auzitegi honi ez laguntzea erabaki dezake, orduan salatutakoa atxilotu arte epaiketa atzeratu beharko litzateke.
Nola aurkezten dira frogak?
Auzitegi honek nazioarteko atxilotze agindua zabaldu dezake fiskalak gerra krimenak egin direla erakutsiko luketen "pisuzko frogak" aurkezten baditu. Kondena bat lortzeko fiskalak, edozein zalantzaren gainetik, akusatuaren errua erakutsi beharko du, adituen ustez.
Hori lortzeko modu bat izan daiteke fiskalak frogatzea erasotutako tokian ez zegoela helburu militarrik, eta erasoa istripu bat ez izatea.
Nor izan daiteke salatutakoa?
Adituen ustez, soldadu bat, agintari militarra edo estatuburu bat izan daitezke gerra krimenengatik ikertuak.
Fiskal batek, Putin edo beste edozein buruzagi gerra krimenengatik errudun direla, frogak aurkeztu ditzake. Alegia, legez kanpoko erasoa agindu zutelako krimena egiteagatik.
Zerk egiten du zail gerra krimenengatiko kondena bat?
Adituen ustez, antzokiaren edo Mariupoleko ama-umeentzako ospitaleko bonbardaketak gerra krimenak dira, baina kondena bat lortzea oso zaila izan daiteke.
Gertaerez gain, hauen eta agintarien arteko lotura zuzena frogatu behar da. Alegia, Fiskalak frogatu behar du agintari horrek agindu hori eman duela. Gainera, fiskalak lekukoekin elkarrizketak egin behar ditu, eta askotan lekukoak ez daude hitz egiteko prest beldurragatik.
Salatuak auzitegiaren aurrera ekartzea ere oso zaila izan daiteke. Moskuk gaitzetsi egingo luke auzitegi horren edozein agindu. Beraz, Auzitegiak zain egon beharko luke salatutakoren bat beste herrialde batera doanean atxilotu dezaten.
Beste aukera, oso zaila oraingoz, Errusian aginte aldaketa izatea da. Orduan, Moskuko agintari berriek Putin auzitegi honetara eramatea.
Zure interesekoa izan daiteke
Irango erasoen aurrean defentsa gaitasunak indartuko dituela esan du Arabiar Emirerri Batuetako presidenteak
Defentsa Ministerioak astearte honetan jakitera eman duenez, "Iranek jaurtitako" misilak eta droneak atzeman dituzte; hala ere, Teheranek ez du onartu eraso horien erantzulea denik.
Sei jendarme zauritu dira joan den ostegunean hasitako ‘rave’ jendetsuan izandako liskarretan
Egunotan lege-prozesu bat dute martxan Frantzian, halako jai klandestinoak saihesteko legea gogortzea aurreikusten duena.
Global Sumud ontzidiko bost euskal ekintzaile itzuli dira
Global Sumud flotillako bost euskal ekintzaile itzuli dira astelehen honetan. Goizean, Salim Malla Gutierrez Gasteizko unibertsitateko irakaslea Loiuko aireportuan lurreratu da, eta publikoki salatu du "kontzentrazio eremu flotatzaile batean bahitu" izana, bai eta jasan zituzten "tratu txar fisiko eta psikikoak" ere.
Ormuz zeharkatzen saiatzen diren ontziei eraso egingo diela ohartarazi du Iranek
Bien bitartean, Ameriketako Estatu Batuek iragarri dute gaurtik aurrera Ormuzko itsasartean harrapatuta dauden itsasontziak "askatzeko" operazioa egingo dutela.
Polymarket: apustuen eta gerraren jokoa
Polymarket kriptotxanponetan eta anonimatuan oinarritutako apustu-plataforma bat da, gertaera geopolitikoen inguruan apustu egiteko aukera ematen duena; Eric Trump, Donald Trumpen semea, da horren bazkide eta inbertitzaileetako bat. Borja Macias EHUko irakasleak ohartarazi du informazio pribilegiatua darabiltela; eta adibide moduan jarri du Maduro noiz bahituko zuten zehatz-mehatz asmatu zuen apustu bat.
Melenchon ezkertiarra 2027ko Frantziako presidentetzarako hautagai izango da
"Pribilegioek eta arrazakeriak egiten diote min gehien gure herrialdeari", salatu du politikari ezkertiarrak, eta Frantziako presidentetza lortzen badu, Espainiarekin eta "Latinoamerikako herrialde batzuekin" aliatuko dela ziurtatu du, Donald Trumpen eta Israelen AEBei aurre egiteko.
Flotillako bi aktibisten atxiloaldia bi egunez luzatu dute
Thiago Avila brasildarra eta Saif Abukeshek palestinar-espainiarra dira Global Sumud Flotillan parte hartzeagatik Israelgo indarrek atxilotuta dituztenak. Tratu txarrak jaso diuztela salatu dute euren abokatuek. Ekintzaileak "segurtasunez eta duintasunez" tratatzeko eskatu du Anitta Hipper Europar Batasuneko (EB) Kanpo Arazoetako bozeramaileak.
Estatu Batuetako bi soldadu desagertu dira Marokon, maniobra militarretan ari zirela
"African Lion 2026" izeneko ariketa militarretan parte hartzen ari ziren bi militar estatubatuar desagertu ziren larunbat gauean Cap Draa-ko entrenamendu-gune batean, Tan-Tan hiritik gertu, Maroko hegoaldean. Indar estatubatuarrak, marokoarrak eta African Lioni lotutako beste militar batzuk buru-belarri ari dira bilaketa-lanetan, lurreko zein aireko baliabideak erabiliz.
33 intoxikatu, 600 isun eta bi obus desaktibatuta, hiru egun iraun dituen 'rave' jendetsu batean, Frantzian
Le teknival izeneko ravean, 40.000 lagun elkartzera iritsi ziren larunbatean. Legez kanpoko musika topaketa hauek debekatzeko prozesu legegilea martxan da Frantzian, eta hain zuzen ere, horren kontra protesta egiteko antolatu zuten jaia, Barne ministroaren jaioterrian, eremu militar batean.
Iran aztertzen ari da bere 14 puntuko bake planari AEBk emandako erantzuna
Besteak beste, hauxe da Iranek proposatu diona: eraso militarrik egongo ez dela bermatzea, AEBren tropak Irandik ateratzea, itsas blokeoa altxatzea, izoztutako Iranen aktiboak libratzea, konpentsazioak ordaintzea, zigorrak kentzea eta gerra fronte guztietan bukatzea (Libanon ere bai).