Trumpek aro berriari ekin dio migrazioaren, LGTBI+ kolektiboaren eta ebidentzia zientifikoaren aurka eginez
AEBko 47. presidente kargua hartu berritan, "urrezko aroa" deitu duenari ekiteko irrikan-edo, Donald Trumpek aitaren batean abiatu du Presidentetza, aurreneko erabakiak ia berehala hartuta. Hala, Kongresuko kupulapean inbestitu ostean, Capital One Arena futbol estadioan idazmahaia jartzea agindu du. Bertan sinatu ditu bere lehen dekretuak. Gerora, Etxe Zuriko bulego obalean beste hamarnaka izenpetu ditu.
Guztira, ehun bat agindu exekutibo izan dira. Denetik izan da tartean: migrazioaren, sexu aniztasunaren eta ebidentzia zientifikoaren kontrako neurriak, baina baita Kapitolioan sartzeagatik zigortutakoen aldekoak ere.
Lehendabiziko erabakiak demokraten ondarea ezerezean uzteko baliatu ditu Trumpek, eta Bidenen 80 dekretu atzera bota ditu. Tartean dira arrazen berdintasuna babesten zuena edota identitate eta orientazio sexualagatik diskriminatzearen kontra egiten zuena. Inbestidura hitzaldian bertan aurreratu duenez, bi identitate baino ez dira baimenduta egongo: gizonezkoena eta emakumezkoena.
Presidente aholkularien kaleratzeak ere iragarri ditu Trumpek. Argudiatu duenez, Bidenen aholku-emaileetako batzuk ez daude "lerrokatuta" AEB "berriro handi egiteko" duen asmoarekin. Horien artean dago, besteak beste, Jose Andres Espainiako sukaldari eta World Central Kitchen gobernuz kanpoko erakundearen sortzailea (kirol, eta nutrizio arloan aholkularia zen). "Etxe Zurian egiten dugun lehen eguna oraindik ez da amaitu", ohartarazi du presidenteak, eta agindu du Bidenek egindako 1.000 bat izendapen berrikusiko dituela.
Mexikoko mugarekin "larrialdi nazionala" ezarri du, eta militarrak bertan egotea baimendu du "segurtasuna bermatzeko eta inbasioa geldiarazteko". Dokumentu horren bidez, agintariek AEBn modu irregularrean sartzen diren pertsona guztiak "berehala deportatzeko" eskumena izango dute, berehalako kanporatzeei bide emanda.
Beste dekretu baten bitartez, AEBn jaiotako migratzaileen seme-alabei hiritartasuna ukatzeko pausoak eman ditu presidente errepublikanoak. Dena dela, AEBko Konstituzioak espresuki babesten du eskubide hori, eta Etxe Zuriak ez du zehaztu nola gauzatuko duen. Hori horrela, litekeena da Trumpen asmoak auzibide luzea izatea.
Mexikori eta Kanadari % 25eko muga-zergak jarriko zizkiela agindu bazuen ere, azkenean ez du mehatxua gauzatu. Ingurumari horretan, BRICS taldeko kideentzat % 100eko muga-zergak prest dituela iragarri du. Gorabidean dauden 11 herrialdek osatzen dute talde hori —Brasil, Errusia, India, Txina, Hego Afrika, Saudi Arabia, Egipto, Arabiar Emirerri Batuak, Etiopia, Iran eta Indonesia—, eta G7aren alternatiba gisa aurkeztu da. Espainia bera talde horretan sartu du Trumpek, nahastuta.
Ekialde Hurbilari dagokionez, Bidenen administrazioak Zisjordanian Israelgo kolonoei eta eskuin muturreko kideei ezarritako zigorrak altxatu ditu. Israelek Gaza erasotzeari ekin zionetik, beste eremu horretan asko ugaritu dira palestinarren kontrako erasoak. Gobernu demokratak "Zisjordaniako bakea, segurtasuna eta egonkortasuna urratzen zuten ekintzengatik zigorrak" ezarri zituen iazko otsailean, eta orain, zigor horiek denak kendu ditu Trumpek.
Mugekiko ez ezik, energia alorrean ere larrialdi nazionala aldarrikatu du Trumpek. AEBko energia "barra-barra" ekoitziko duela agindu du, eta petrolioaren bila, "zulatu, zulatu eta zulatu" egingo duela hitz eman. Tresna horrekin, herrialdean petrolioa eta gasa ekoiztearen lasterketa abian jarriko du Trumpek, Alaskan zulatze gehiago eginez. Halaber, Bidenek bultzatutako energia berderako trantsizioa geldiarazi du.
Mendeku gosez, indultua eman die 2021eko urtarrilaren 6an Kapitolioari eraso egiteagatik zigortutako gehienei. 1.500 pertsonari egin die mesede neurriak, eta 14 indultu Oath Keepers eta Proud Boys muturreko taldeetako kideentzat dira.
Ebidentzia zientifikoari kontra eginez, Parisko Akordio Klimatikotik atera du herrialdea, baita Munduko Osasun Erakundetik (MOE) ere. Era berean, Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Antolakundeari jakinarazi dio aurreko gobernuak hartutako konpromisoak ezerezean geratu direla.
Milaka langileren egunerokoari zuzenean eragingo dien neurriak ere adostu ditu Trumpek. Adibidez, funtzionarioek telelanerako zuten aukera kendu du, eta asteko bost lanegunetatik lautan bulegoan egon beharko dutela agindu.
Zure interesekoa izan daiteke
Irango zentral elektrikoak suntsitzeko mehatxua egin du Trumpek, Teheranek Ormuzko itsasartea 48 orduko epean irekitzen ez badu
Iranek esan du itsasartea irekita dagoela AEBrentzat eta Israelentzat izan ezik, eta ohartarazi du azpiegitura energetikoei, gatza kentzeko plantei eta AEBk eskualdean dituen informazio-teknologien zentroei eraso egingo diela, mehatxua betetzen badu.
Iranek misilak jaurti ditu 4.000 kilometrora, Indiako ozeanoan dagoen base militar baten kontra
Batek ere ez du jo AEBk eta Erresuma Batuak bertan duten basea. Izan ere, batek hegan zihoala huts egin du, eta bestea AEBko Armadako ontzi batek geldiarazi du. Hala ere, erasoak kezka sortu du Iranek irismen handiko jaurtigaiak dituela erakutsi baitu.
Ekialde Hurbila gerraren laugarren astean sartu da, eraso artean eta Ormuzko itsasarteari begira
Israelek eta Iranek bonbardaketak areagotu dituzte, munduko energia garraioari buruzko ziurgabetasuna handitzen ari den bitartean. AEBk merkatua ireki dio, aldi baterako, Irango petrolio gordinari, eta ez du argitu Ormuzen esku hartuko duen ala ez.
Israelgo Poliziak gas negar-eragilea erabiliz sakabanatu ditu Al Aksa meskitara hurbildu diren palestinarrak
Meskita hori musulmanentzat hirugarren garrantzitsuena da. Israelek sarbidea mugatuta dauka 2023ko urriaren 7an Hamasek erasoak egin zituenetik, baina Irango gerra hasi zenetik blokeoa nabarmenagoa da; beraz, fededun asko Jerusalemgo Hiri Zaharreko harresitik kanpo elkartu dira ramadanaren amaierako otoitzak elkarrekin egiteko.
Iranek Turkiari eta Omani eraso egin izana ukatu du Khameneik, eta Israelen "bandera faltsuko operazioak" direla ziurtatu du
Irango buruzagi gorenak "harreman hobeak" izateko eskatu die Afganistani eta Pakistani "musulmanen zatiketa saihesteko", "herrialde anaiak" direlako, eta bitartekari izateko prest agertu da.
Ekialdi Hurbilean izandako azken erasoek petrolio azpiegiturak eta garraioa izan dituzte helburu
Azken orduetan ugaritu egin dira petrolio azpiegituren eta garraioen aurkako erasoak. Iranek eta Qatarrek partekatzen duten gas plantaren aurkako erasoa egin du Israelek. Iranek gogor erantzun du, misil oldea jaurtiz Bahrain, Saudi Arabia, AEB, Kuwait eta Jerusalem aldera.
EBk premiazko neurriak eskatu ditu Irango gerraren eragin ekonomikoa geldiarazteko
Europako buruzagiek energiaren prezioari buruzko berehalako neurriak eskatu dizkiote Batzordeari, eta gatazka arintzearen alde agertu dira; zenbait herrialde Ormuzko itsasartera laguntza bidaltzeko prest agertu dira.
Emakume bat hil da Suitzako Alpeetan, bera zegoen teleferikoko kabina maldan behera erorita
Ezbeharra izan da asteazken honetan Titliseko eski estazioan, Suitzako erdialdean. Teleferikoa lokabe geratu da, eta maldan behera erori da. Hildakoa zen kabinako bidaiari bakarra. Suitzako Meteorologia Bulego Federalaren arabera, istripuaren unean 100 eta 130 km/h arteko haize-ufadak zeuden.
Txertoak agortu dira eta farmaziak gainezka daude Erresuma Batuan, meningitis-agerraldi baten ondorioz
Kezka zabaldu da Erresuma Batuan. Unibertsitate-ikasleak biltzen diren Canterburyko diskoteka batean hasi da agerraldia. Dagoeneko bi pertsona hil dira, eta gutxienez 20 kutsatu dira.
Petrolio-upelaren prezioa 113 dolarrera igo da, eta gasa % 30 garestitu, Qatarko energia-azpiegituren aurka abiatutako erasoen ondorioz
Ekialde Hurbileko gatazkak merkatuak astintzen jarraitzen du: Asiako burtsek behera egin dute gogor, eta Europakoetan eguna negatiboan hastea aurreikusten da, Europako Kontseiluaren bileraren zain.