Bruselak Israeli muga-zergak ezartzea eta funtsak etetea proposatu du, ez ordea merkataritza haustea

EBren eta Israelen arteko Elkartze Akordioaren zenbait xedapen bertan behera uzteko eskatu du asteazken onetan Europako Batzordeak. Akordio horrek, praktikan, muga-zergak ezartzea eta funtsak etetea ekarriko du, baina ez ditu harreman komertzialak hautsiko, nahiz eta akordio hori onartzeko Hogeita zazpien gehiengo kualifikatua behar den.

Hori da Gazako krisi humanitarioaren errepresalian EBko Exekutiboak planteatu duen neurri sortaren zutabe nagusia. Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek berak "onartezintzat" jo zuen Gazako egoera.

Komisarioen Elkargoak orain hogeita zazpiei helaraziko zaien proposamena babestuko duela iragartzeko eman duen prentsaurrekoan, Kaja Kallas EBko Atzerri Politikako goi ordezkariak adierazi duenez, "Israelgo Gobernuak Gazako Zerrendaren aurka egindako erasoaldiak gerra areagotzea dakar, eta krisi humanitarioa gehiago sakontzea". 

Hala eta guztiz ere, Europako diplomaziaren buruak argi utzi nahi izan du "helburua ez dela Israel zigortzea, Gazako egoera humanitarioa hobetzea baizik".

Zehazki, ondasunen, zerbitzuen, lehiaren eta kontratazio publikoaren merkataritzarako lehentasunezko xedapen guztiak etetea planteatzen du Bruselak. Batasuneko iturriek azaldu dutenez, praktikan, merkataritza librearen eta lehentasunaren abantaila guztiak etetea dakar, baina ez dio kapitalen zirkulazioari eragingo, merkataritzak bere horretan jarraituko baitu. Badirua estatu kideen eta Israelen arteko aduana-lankidetzari buruzko xedapen batzuk, elkarren artean negoziatzen jarraitu beharko dutenak.

Horrek esan nahi du, Batzordearen kalkuluen arabera, etete partzialaren eragin ekonomiko eraginkorrak Israelek EBra egiten dituen esportazioen % 37ri eragingo diola, edo bestela esanda, 5 800 milioi euro ingururi.

Gainera, Bruselaren arabera, merkataritzak mailair eutsiko balio, Israelgo esportazioek urtebetean 227 milioi euro gehiago ordaindu beharko lituzkete aduana-eskubideetan.

Ministro, kolono eta Hamaseko kideentzako zigorrak

Bestalde, Kallasek zigorrak proposatu ditu Benjamin Netanyahuren kabineteko bi ministrorentzat: Bezalel Smotrich (Finantzak) eta Itamar Ben Gvir (Segurtasun Nazionala) Gobernuko; neurri hori onartzeko, hala ere, estatu kideen adostasuna behar da.

Ministro horien gaineko zigorrak ezarriak dituzte dagoenko EBko herrialde batzuek, tartean Espainiak. Kontseiluak proposatutako zigorrak onartuz gero, bi ministro ultraeskuindarrei aktiboak izoztuko zaizkie, Europako eragileek haiei funtsak edo baliabide ekonomikoak ematea eragotziko da eta Europar Batasunera bidaiatzea debekatuko zaie.

Era berean, zigorrak ezarriko zaizkie kolono israeldar bortitzei, eta Gazan, Zisjordanian eta atzerrian dauden Hamaseko hamar bat buruzagiri.

Aldebiko laguntza aldi baterako etetea

Von der Leyenek iragarritako paketearen hirugarren eta azken zatiak Israeli aldebiko babesa aldi baterako etetea adierazten du, 2025erako eskualdeko mekanismoaren esparruan aurreikusitako eta oraindik adopzioaren zain zeuden 6 milioi euro inguru jasotzeari utziko baitio.

Dagoeneko martxan dauden proiektuen kontratu indibidualak ere etengo dira, 14,14 milioi euro suposatuko dute guztira 2020tik 2024ra bitarteko aldirako.

Kasu horretan, finantzaketa blokeatzeko erabakia Europar Batasuneko Exekutiboaren esku dago soil-soilik, eta, beraz, aurrera atera daiteke hogeita zazpien onespenaren zain egon gabe.

Proposamen horrek argia ikusi bezperan, Israelgo Gobernuak "fede txarra" eta "arrazoi politikoengatik kanpo politikako neurri bat hartzeko arau propioak saihestea" leporatu zion Von der Leyeni gutun bidez, eta, aldi berean, salatu zuen Europar Batasuna ez zela  betetzen ari, bi eskualdeen arteko Elkartze Akordioaren markoak ezartzen duen bezala, Israelekin zituen kontsulta betebeharrak, neurriak hartu aurretik. 

Europar Batasuneko iturriek, ordea, Brusela "jokoaren arauak betetzen" ari dela defendatu dute, eta azaldu dute neurriak formalki "jakinaraziko" direla elkartze-kontseiluaren esparruan, behin proposamena estatu kideen gehiengo kualifikatu batek onartzen duenean, orduan izango baiti Batasunak neurri ofizial horik Israeli komunikatzeko modua. Horrela, Europar Batasuneko Exekutiboa ezarritako esparruaren etapa bakoitza betetzen ari dela azpimarratu dute, Israelekin elkarrizketa bilatzea barne, prozesua amaitzen den bitartean.