Hauteslekuak itxi dituzte Birmanian, bost urtean lehen hauteskundeak egin ondoren, gerra betean

Birmania edo Myanmarko herritarrak botoa ematera joan dira igande honetan, 2021eko otsaileko estatu-kolpeaz geroztik herrialdea gobernatzen duen batzorde militarrak deitutako hauteskundeetan.

Oraingoz ez dago argi Hauteskunde Batzordeak (kolpistek gidatuta) gaur gauean bertan iragarriko dituen emaitza partzialak, hauteskundeak faseka egingo baitira.

Herrialdea krisi larrian dago Armadak 2020ko azaroko hauteskunde orokorren emaitzak baliogabetzeko estatu-kolpea eman zuenetik. Hauteskunde horietan, Demokraziarako Liga Nazionalak (LND) lortu zuen garaipena.

Hauteskundeok uztailean iragarri zituzten, hilabete batzuk atzeratu ostean, eta hiru fase izango dituzte: igande honetakoa izango da lehena, urtarrilaren 11n egingo da bigarrena eta urtarrilaren 25ean izango da hirugarren hitzordua.

Militarren esanetan, hauteskunde hauek "alderdi anitzeko sistema" berreskuratzea ekarriko dute, baina, kritikoen iritzian, Armadak "boterean betikotzea" baino ez du bilatzen hauteskunde hauekin.

Indar Armatuek adierazi dute beharrezkoa dela hauteskundeak egitea, gerra eta borrokak gorabehera, eta Aung San Suu Kyi LNDko buruzagiak 2020ko hauteskundeetan lortutako garaipena "legez kanpokoa" izan zela esan dute, boto-emaileak erregistratzeko prozesuan "irregulartasun" ugari izan zirelako.

Hala ere, nazioarteko behatzaileen esanetan, hauteskunde haietan ez zen arazo handirik izan botoa emateko orduan, eta ohartarazi dute indarkeriak eragotz dezakeela, oraingo honetan, gerrak gogorren jo dituen eremuetako herritarrak botoa ematera joatea.

Aung San Suu Kyi 80 urteko ekintzaile eta Bakearen Nobel saridunak kartzelan jarraitzen du, 27 urteko kartzela-zigorra betetzen ari baita, eta, ondorioz, ez du hauteskundeetan parte hartuko. Horren alderdia desegin egin zen, batzorde militarraren arau berrien arabera ofizialki erregistratzeari uko egin ondoren.

Beste alderdi batzuek ere boikot egiteko deia egin dute edo uko egin diote parte hartzeari eta militarrek ezarritako baldintzak onartzeari. Hala, asko dira prozesu hau "askea eta bidezkoa" ez dela izango azpimarratzen dutenak, eta boterea kontrolatzen jarraitzeko eta militarren eskuetan mantentzeko bideak bilatzea leporatzen diote Min Aung Hlaing batzordeko buruari.

Bestalde, nazioarteak eutsi egin die Birmaniari jarritako zigorrei, biztanleria zibilaren aurkako eraso etengabeak eta disidenteen aurkako errepresio neurri gogorrak direla eta.

Nazio Batuen Erakundeak indarkeriaren erabilera "basatia" egitea leporatu dio Birmania gobernatzen ari den batzorde militarrari, herritarrak igande honetan hauteskundeetan bozkatzera behartzeko.

Gerraren ondorioz, 65 herritan ezingo dituzte hauteskundeak egin, soldaduen eta erresistentziako talde matxinoen arteko liskarrak direla eta. Militarren ustez, lehen fase honetan, Armadak kontrolpean dituen 330 udalerrietatik 102tan bozkatuko dute.

Berrogeita hamar alderdik baino gehiagok aurkeztu dituzte hautagaiak,  baina gehienak herri mailan soilik aurkeztu dira, eta sei alderdi baino ez dira nazio mailan lehiatuko. Legeriak batzorde militarraren aldeko Batasunaren, Elkartasunaren eta Garapenaren Alderdiari (USDP) egiten dio mesede. Guztira, 5.000 hautagai inguru aurkeztu dira Birmaniako Asanblea Nazionaleko eserlekuak betetzeko.