Amnesty Internationalek ohartarazi du iaz heriotza-zigorrak % 78 igo zirela, 1981tik hona izandako kopururik handienera iritsi arte

Mundu mailan erregistratutako exekuzioak % 78 igo ziren 2025ean, 2.707ra, jakinarazi du astelehen honetan Amnesty Internationalek (AI), erakundeak 44 urtetan erregistratutako kopururik handiena. Azaldu duenez, kopuru hau Iranek egindako exekuzioek hauspotu dute, herrialdeak iaz exekuzioak bikoiztu baitzituen.

"Igoera harrigarri" hori, Heriotza zigorrak eta exekuzioak 2025 txostenean jasota dagoena, "beldurraren bidez boterea erabiltzea erabaki zuten gobernu gutxi batzuek" eragin dutela adierazi du AIk, eta Iran nabarmendu du, igoeraren erantzule nagusi gisa. Erregistratutako exekuzioen % 80 izan ziren han, zehazki 2.159, aurreko urtean lurralde horretan erregistratutakoa baino bi aldiz gehiago eta hamarkadetan izandako exekuzio kopururik handiena.

Giza eskubideen erakundeak ohartarazi du Txina "munduko exekuzio gehien egiten dituen herrialdea" izaten jarraitu dela, nahiz eta bere datuak txostenean agertzen ez diren, hango agintariek datuok estatu-sekretua kontsideratzen baitituzte. Erakundeak heriotza-zigorra indarrean duten 17 herrialdeetako datuak jaso ditu, aurreko urtean baino bi gehiago, "abolizioranzko joera global etengabea" egon arren.

"Txina, Iran edo Ipar Korea, Saudi Arabia eta Yemen, Kuwait, Singapur eta Estatu Batuetatik hasita, gutxiengo lotsagarri hau heriotza zigorra beldurra hedatzeko, disidentzia itotzeko eta estatuko erakundeek egoera zaurgarrian dauden pertsonen eta gizarte-bazterreko komunitateen gaineko duten indarra erakusteko arma gisa erabiltzen ari da", adierazi du Amnesty Internationaleko idazkari nagusi Agnes Callamardek komunikatu batean.

Saudi Arabian, heriotza droga-delituak zigortzeko erabili zen batez ere iaz, 356 exekutatuta, 2024an baino 11 gehiago; Kuwaiten ia hirukoiztu egin zen kopurua (seietatik 17ra), eta Egipton ia bikoiztu (13tik 23ra).

Estatu Batuetan 47 pertsona exekutatu ziren 2025ean, aurreko urteko 25 izan ziren bitartean;, eta Singapurren kopurua 9tik 17ra igo zen.

Erakundeak, azken txosten honetan, zenbait herrialdetan, hala nola Aljerian, Kuwaiten eta Maldivetako uharteetan, droga-delituetarako heriotza-zigorraren erabilera zabaltzeko bultzada nabarmendu du: exekuzioen % 46 (1.257) "drogen aurkako gerraren" testuinguruan egin ziren.

"Heriotza-zigorrerako joera areagotu egin da, hainbat herrialdetako agintariek zigor krudel hori segurtasun publikoari eta 'delinkuentziaren aurka gogor jokatzeko' politika faltsuei buruzko narratiben erdian jarri baitute, kontrola baliatzeko, estatuaren boterea proiektatzeko eta politikoki puntuak berenganatzeko”, azpimarratzen du txostenak.

Burkina Fason, gobernuak iaz lege-proiektu bat onartu zuen "goi-traizioa", "terrorismoa" eta "espioi-ekintzak" bezalako delituetarako heriotza-zigorraren berrezarpena barne hartzen zuena; eta Txadeko agintariek batzorde bat eratu zuten gaiarekin lotutako auziak aztertzeko, berrezarpena barne.

Lau herrialdek heriotza-zigorrak berrezarri zituzten 2025ean (Japonia, Arabiar Emirerri Batuak, Hego Sudan eta Taiwan), eta "munduko gainerako herrialdeetan aurrerapausoak eman ziren (zigor mota honen aboliziorako), beldurra baino itxaropena indartsuagoa dela erakutsi zutenak", gaineratu du AIren oharrak.

Amnesty Internationalek heriotza-zigorraren aurkako lana hasi zuen 1977an, eta 16 herrialdek soilik abolituta zuten ordurako. Gaur egun, aldiz, 113 dira, munduko herrialdeen erdia baino gehiago, eta heren bat baino gehiago legean edo praktikan abolizionistak dira.

Aik hainbat iturritako informazioa baliatuta osatzen du urtez urte heriotza-zigorrari buruzko txostena; horien artean, eskuragarri dauden datu ofizialak, emandako sententziak, kondenatuta dauden pertsonen eta haien familien eta ordezkarien informazioa, komunikabideetako berriak eta, zehazten denean, gizarte zibileko beste erakundeen txostenak.