Munduko Osasunaren Erakundeak ohartarazi du egungo finantzaketa ez dela nahikoa etorkizuneko pandemia "are handiagoei" aurre egiteko
Munduko egoera zeharo aldatu da hamar urtean: zatiketa nabarmenagoa, zor handiagoa eta herritarrak babesteko gaitasun txikiagoa dago. Ondorioz, osasun krisien ondorioak are suntsitzaileagoak izan litezke gizartean eta ekonomian.
Munduko Osasun Erakundeak (MOE) ohartarazi du egungo finantzaketa ez dela nahikoa pandemiak izateko arriskuari aurre egiteko. Osasun sistemak prestatzeko eta erantzuteko baliabideak indartu ezean, munduak ondorio "are larriagoak" jasateko arriskua duela azpimarratu du.
Hori jasotzen du Prestakuntza Globalerako Monitorizazio Batzordearen (GPMB, ingelesezko sigletan) azken txostenak. Erakunde independentea 2018an sortu zuten MOEk eta Munduko Bankuak, osasun krisien aurreko prestakuntza indartzeko eta kontuak eskatzeko helburuarekin.
Txostenak argi utzi du gaixotasun infekziosoen agerraldiak, maizago gertatzeaz gain, "gero eta kaltegarriagoak" direla. Horrek eragin zuzen eta gero eta sakonagoa du osasunean, ekonomian, politikan eta gizartean, eta herrialdeen suspertze gaitasuna mugatzen du.
Batzordearen esanetan, azken hamarkadan egindako inbertsioak ez dira nahikoak izan arriskuari aurre egiteko. Ekimen berriek alderdi batzuk hobetu dituzten arren, ahalegin horiek indargabetu egin ditu gaur egungo testuinguruak: zatiketa geopolitikoa, krisi ekologikoa eta nazioarteko bidaiak hazten ari dira; garapenerako laguntzak, ordea, 2009tik ikusi ez diren mailetara jaitsi dira.
Azken hamar urteetako Nazioarteko Kezkako Osasun Publikoko Larrialdiak (PHEIC, ingelesez) aztertu ditu dokumentuak, hala nola Mendebaldeko Afrikako ebola, covid-19a eta mpoxa. Ondorioa kezkagarria da: diagnostikoak, txertoak eta tratamenduak modu bidezkoan eskuratzeko neurri nagusiei dagokienez, munduak "atzera egin du".
Kolinda Grabar-Kitarovic GPMBren presidenteordearen esanetan: "Munduak ez du konponbiderik falta. Baina konfiantzarik eta ekitaterik gabe, irtenbide horiek ez dira iritsiko gehien behar dituztenengana. Lider politikoek, industriak eta gizarte zibilak norabidea alda dezakete oraindik, baldin eta euren konpromisoak lorpen ukigarri bihurtzen badituzte hurrengo krisia lehertu baino lehen."
Hiru lehentasun nagusi
Joera hori nola edo hala iraultzeko, GPMB erakundeak hiru helburu zehatz ezarri dizkie agintariei: jarraipen mekanismo iraunkor eta independente bat sortzea pandemia-arriskua kontrolatzeko; txerto, proba eta tratamenduak modu bidezkoan eskuragarri egon daitezen bermatzea, Pandemien gaineko Akordioa sinatuz; eta finantzaketa sendoa ziurtatzea, bai prestakuntza jardueretarako, baita zero eguneko erantzun eraginkor bat bermatzeko ere.
Joy Phumaphi GPMBren presidenteordeak gaineratu duenez, prestakuntza ez da soilik erronka tekniko bat, "lider politikoen azterketa bat" baizik. Azterketa hori aurten bertan iritsiko da, eta bitartean gobernuek MOEren akordioa adosteko eta Nazio Batuen adierazpen politiko esanguratsu bat lortzeko lanean dihardute.
Zure interesekoa izan daiteke
NATOren goi-bileraren ostean Espainia "oso eskuzabal" aritu dela esan du Trumpek
Estatu Batuetako presidenteak ziurtatu duenez, Espainiako Gobernuak Aliantza Atlantikoaren "ordainketa ugari" egiteko eskaerari erantzun dio, eta aliatuek Ankaran egindako bileraren ostean erakutsitako batasuna goraipatu du.
AEBek 90 helburu militar inguru bonbardatu dituzte Iranen, eta Teheranek base estatubatuarrei eraso egin die
Washingtonek Iranen aurkako beste erasoaldi militar baten berri eman du, esan dutenez, Teheranek Ormuzeko itsasartean merkataritza-ontzien aurka egindako erasoei erantzuteko. Iranek dio operazioak su-eten iraunkorra urratu duela.
Koro Barriolaren gorpua aurkitu dute Venezuelan, hondakinen artean hildako hirugarren euskalduna
81 urte zituen eta donostiarra zen; Alazne Solabarrieta eta Jon Sustacharen gorpuak aurkitu zituzten aurretik.
"Espainiarekin alferrik da": Trumpek merkataritza guztia eteteko mehatxua egin du
AEBko presidenteak merkataritza-trukeak hausteko asmoa agertu du Espainiak gastu militarra igotzeari uko egin ondotik; Espainiako Gobernuak, berriz, "lasaitasunez eta normaltasunez" hartu du mehatxua.
Trumpek amaitutzat eman du Iranekin adostutako su-etena eta dio ez duela gehiago negoziatu nahi
Donald Trump AEBko presidenteak Ankaran adierazi duenez, Iranekin adostutako su-eten akordioa "amaitu da", eta baztertu egin du negoziazioekin jarraitzea, herrialdea "gaixo, gaizto eta bortitzek zuzentzen" dutela iritzita.
AEBren erasoei "erantzun irmoa" emango diela mehatxatu du Iranek, eta Bahrainek eta Kuwaitek alarmak piztu dituzte
Irango agintariek salatu dutenez, AEBko bonbardaketek hautsi egin dute ekainean lortutako su-eten akordioa, eta Ameriketako Estatu Batuek diote Ormuzeko itsasartean ontzi komertzialen aurka egindako erasoei erantzun zietela.
Marine Le Pen hauteskundeetara aurkeztuko da, Justiziak zigorra murriztu ostean
Iazko martxoan, kargu publikoan aritzeko bost urteko inhabilitazioa eta lau urteko espetxe zigorra ezarri zioten politikari ultraeskuindarrari, diru publikoa bidegabe erabiltzeagatik. Orain, zigor hori hiru urteko espetxe zigorrera eta 15 hilabeteko inhabilitaziora murriztuta geratu da eta ultraeskuineko liderrak iragarri du hauteskundeetan lehian arituko dela.
Politikaren itzala futbolean: Mussolini, Trump eta beste zenbait adibide
Balogunen indultuak mundu mailako oihartzuna izan du; Munduko Kopetan antzeko kasu gehiago izan dira.
Macronek Damaskora egiten ari den bidaiaren agendari eutsiko dio, bere hotelaren ondoan leherketa batzuk izan arren
Bi leherketa gogor izan dira astearte honetan Damaskon, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak Siriako hiriburura egindako bisitarekin bat eginez. Agintarien esanetan, badira guxtienez 18 zauritu.
NATO osatzen duten herrialdeetako buruzagiak bilduko dira Ankaran, defentsa gastua eta Ukraina hizpide hartuta
Trump eta aliatu europarren arteko tentsio betean egingo da NATOren goi bilera, presidente estatubatuarrak defentsan gastu nahikorik ez egitea leporatzen baitie. Iazko goi bileran 2035erako defentsa gastua Barne Produktu Gordinaren % 5era handitzea adostu zuten.