Frantziak XVII. mendeko lege esklabista bat baliogabetu du
Luis XIV.ak 1685ean sinatutako legeak, Kode beltza izenekoak, esklabuak ondasun higiezinen pare jarri zituen. Esklabutza 1848an abolitu zuten, baina Kode beltza ez dute gaur arte indargabetu. Uste da Frantziako sistema kolonialak posible egin zuen 1,5-2 milioi pertsona esklabu izatea.
Frantziako Asanblea Nazionala, artxiboko argazki batean.
Frantziako Asanblea Nazionalak Kode beltza (Code Noir) lege esklabista indargabetu zuen atzo, aho batez. Legeak, 1685ean Luis XIV.ak izenpetutakoak, esklabutza arautzen zuen Frantziako kolonietan, eta esklabuak ondasun higiezin balira moduan hartzen zituen.
Frantzian 1848an indargabetu zuten esklabutza, baina Kode beltzak indarrean jarraitzen zuen, inoiz ez baitzen formalki baliogabetu. Asanblea Nazionalak legea bera eta hura aplikatzeko garatutako testu guztiak indargabetu ditu osteguneko bilkuran. Halaber, Frantziako Gobernuari txosten bat egiteko eskatu dio lege kolonialek izan zituzten ondorioak biltzeko.
"Jendeak uste duenaren kontrara, esklabutza erabat abolitu zuten 1848an, baina Kode beltzarekin ez zen horrelakorik gertatu; gure ordenamendu juridikoaren itzalean geratu zen, nolabait esatearren", salatu du Maz Mathiasin Liot alderdi independenteko diputatuak eta indargabetzearen sustatzaileak.
Diputatuaren ustez, indargabetzeaz gain "memoria ariketa zabalago bat egin behar da, esklabutzaren ondorio guztiak aitortzeko. Erreparazio lan handia dago egiteko, gaurkoaz harago doana".
Esklabuen kontrako bortxa onartuta zegoen, baita heriotza zigorra ere
Kode beltzak ondasun higiezin jotzen zituen esklabuak, eta beste ondasunen antzera, erosi eta saldu zitezkeen. Euren kontrako indarkeria erabiltzea, zigorrak ezartzea eta heriotza zigorra baimentzen zituen legeak, desobedientzia eta ihes saiakera kasuetarako.
Taubira legea onartu eta 25 urtera indargabetu dute XVII. mendeko araudia. Taubira legeak esklabutza eta gizakien salerosketa gizateriaren kontrako krimen jo zituen. Horrez gain, martxoan antzeko beste ebazpen bat onartu zuen Nazio Batuen batzar orokorrak. Horren arabera, esklabutza "gizateriaren kontrako krimen larriena da, izan dituen hedapen, iraupen, basakeria kontuan hartuta".
Adituen arabera, Kode beltzak eta Frantziako sistema kolonialak 1,5-2 milioi pertsona esklabu izatea ahalbideratu zuten.
Zure interesekoa izan daiteke
Blue Origin suziri batek eztanda egin du Floridan, jaurti aurreko proba batean
Suziria pizte estatikoaren proba batean lehertu da, etorkizunean jaurtiketa orbital bat egin aurretik.
AEBk dio Iranekin aurreakordioa lortu duela, baina honek ukatu egin du itxita dagoela
Axios hedabideak aurreratutako informazioaren arabera, Iranek “murrizketarik gabe” ahalbidetuko luke nabigazioa Ormuzeko itsasartean. Tasnim agentzia irandarrak ukatu egin du elkar ulertze batera iritsi izana, eta testua oraindik amaitu gabe dagoela gaineratu du.
Israelek Libano bonbardatu du berriro eta gutxienez 17 hildako utzi ditu
Era berean, Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroak Gazako Zerrendaren % 70 kontrolatzeko agindua eman dio Israelgo Armadari.
Gizon bat atxilotu dute Berlinen turista bilbotar bati egindako erasoaren egileari ustez laguntzeagatik
Erasoa iazko otsailean gertatu zen Europako Hildako Juduen Monumentuaren ondoan. Biktima, Bilboko 30 urteko gazte bat, erasotik bizirik atera zen Alemaniako hiriburuan hainbat egun ospitalean eman ondoren. Erasoaren egileari 13 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten martxoan, hilketa saiakera, lesio larriak eta Estatu Islamikoaren kide izatea egotzita, eta orain arte ez da ezagutu ustezko laguntzaile baten existentzia.
Porrota Enhanced Games txapelketan: milioika dolar saritan eta dopin librea, ofiziala izango ez den errekor bakar baten truke
Enhanced Gamesek, substantzia debekatuak erabiltzea baimentzen zuen kirol-esperimentu polemikoak, kale egin du. Kristian Gkolomeev igerilariak lehiaketaren errekor bakarra lortu du: milioi bat dolar irabazi du, baina bere errekorra ez da ofiziala izango. 42 parte-hartzaileetatik 38k dopatzeko substantziak erabili zituzten: % 91k testosterona eta % 71k giza hazkundearen hormona. Dopinaren Aurkako Munduko Agentziak eta federazioek atleten osasunerako arriskuaz ohartarazi dute.
Txina gero eta gertuago da Ilargitik: Shenzhou-23 ontzia bart abiatu da Tiangong espazio estaziora
Shenzhou-23 espazio-ontzia bart abiatu da Txinako Gobi basamortutik, helburu argi batekin: 2030erako astronautak Ilargira bidaltzea. Txina gainontzeko potentziak baino hamarkadak geroago batu bada ere espazioko lasterketara, urte gutxitan denei aurrea hartzen ari zaie, eta orain AEBen lehiakide gogorrena da espazioan.
Osasunaren Mundu Erakundeak 900 ebola-kasu baino gehiago zenbatu ditu RDCn, susmagarriak eta baieztatuak batuta
Tedros Adhanom Ghebreyesus Agentziako zuzendari nagusiak aitortu du zailtasunak daudela agerraldi ari aurre egiteko, Ituri probintzian batez ere; eskualde hori da krisiaren epizentroa eta bertan lau pertsonatik batek laguntza humanitarioa behar du eta bost biztanletik herrialdeko baste puntu batzuetatik ihesi iritsitakoak dira.
Marco Rubiok ziurtatu du AEBk ez dutela "akordio txar bat" egingo eta Iranen erantzuna falta dela
Irango Gobernuak jakinarazi du bake akordioa lortzeko bidean AEBrekin abiatutako elkarrizketatan aurrerapausoak egon direla. Dena den, argi utzi du ezin daitekeela esan "ituna berehala iritsiko denik". Halaber, berretsi du etapa honetan ez direla Teheranen programa nuklearrari buruz eztabaidatzen ari.
Milaka txekiarrek Kultura ministroa kargugabetzeko eskatu dute, telebista publikoaren finantzaketa aldatu nahi izateagatik
Ministroen Kontseiluak astelehen honetan, maiatzak 25, aztertuko du irrati-difusioko erakunde publikoek Estatuaren zuzeneko finantzaketa jasotzeko lege-proiektu polemikoa. Orain arte, herritarren tasen sistemaren bidez finantzatzen da.