Trumpek ere jokatuko du Munduko Kopa, ‘America is Back’ kontakizuna zabaltzeko

Etxe Zuriaren webgune ikusgarrian sartzeak Hollywoodeko trailer bat ikustearen antzeko esperientzia eskaintzen du. Helikoptero militarrak, gerra-hegazkinak, bandera erraldoiak, su artifizialak eta, guztiaren erdian, Donald Trump. Irudiek kontakizun bat iradokitzen dute: America is back. Amerika indartsu eta garaile bat; berriz martxan den herrialde bat.

Horixe da, hain zuzen, Trumpek munduari helarazi nahi dion mezua Munduko Futbol Txapelketaren bidez, nazioarteko kirol ekitaldirik handiena Olinpiar Jokoekin batera. 

Agintari estatubatuarra hasieratik saiatu da ekitaldia bere irudiari lotzen. Horren erakusgarri da Munduko Txapelketarako Lan Taldearen buru jarri izana —erabat ezohikoa presidente baten kasuan—, eta ekitaldiari lehentasuna eman izana bere agerraldi publikoetan.

“Historiako Munduko Txapelketarik handiena, seguruena eta zoragarriena izango da”, adierazi zuen Trumpek Etxe Zurian, Gianni Infantino FIFAko presidentea alboan zuela. Abenduan, erakundearen Bakearen Saria eman zion Infantinok berak.

Ipar Amerikako Munduko Txapelketa bada ere, AEBek bere egin dute hasieratik anfitrioi nagusiaren rola. Partiden % 75 AEBen jokatuko dira, bi finalaurrekoak eta finala barne. Eta Trumpek txapelketaren aurpegia nahi du izan.

1994ko Munduko Txapelketatik 32 urte igaro ondoren, AEBak berriz ere munduko futbolaren erdigunean izango dira. Oraingoan, gainera, futbola hazkunde handiena duen kiroletako bat da herrialdean: beisbolarekin lehian ari da AEBko hirugarren kirolik jarraituena izateko, futbol amerikarraren eta saskibaloiaren atzetik.

Sportwashinga: kontakizun bat proiektatzeko helburua

Kirola —garaipen handiak zein antolakuntza arrakastak— propaganda politikorako erabiltzea ez da kontu berria. Ikuskizun masibo bihurtu zenetik, botere politikoak baliatu du bere irudia indartzeko. Mussoliniren Italiako 1934ko Munduko Txapelketatik hasi eta Hitlerrek 1936ko Berlingo Olinpiar Jokoekin egindako propaganda operaziora arte —Jesse Owensek neurri batean zapuztua—. Adibideak ez dira falta. Azken urteetan, Errusiako eta Qatarko Munduko Txapelketek sportwashing-aren inguruko eztabaida eta kritika ugari eragin dituzte.

Trumpen asmoarekin pareka daitekeen aurrekari bat 1984ko Los Angeleseko Olinpiar Jokoak dira. Gerra Hotzaren azken urteetan, Ronald Reaganek ulertu zuen Jokoen balio sinbolikoa, eta arrakasta harekin lotu nahi izan zuen bere irudia.

Orain, Munduko Txapelketak plataforma paregabea eskaintzen dio Trumpri “bere” Amerika zabaltzeko. Eta AEBko presidentea prest dago aukera hori baliatzeko.

Jules Boykoff politologo eta futbolari ohiak Red Card lanean azaldu duenez, Munduko Txapelketa “salbamendu politiko” bat da Trumpentzat; kirolak sortzen duen emozio kolektiboan bilduta, “lidergo, batasun eta antolakuntza arrakastaren irudia munduari proiektatzeko” tresna.

Boykoffek aipatzen duen sportwashing horren beharra ez da kasualitatea. Trumpen egoera politikoa ez da bere unerik onenean. Inkestek erakusten dute haren onespen maila % 36 eta % 40 artean dagoela, bere historiako daturik apalenetako bat. Epstein auziak itzala eragiten dio presidenteari, eta nazioarteko politikak, bereziki Iraneko gatazka, bere irudi publikoa higatu dute. Horren adibide, aste honetan Madison Square Gardenen jasotako txistuak.

AEBko arrakalak

Munduko Txapelketa aukera bat da Trumpentzat, bere burua eta bere proiektua indartzeko. Baina arriskuak ere baditu. Agerian gera daitezke Trumpek erakutsi nahi duen Amerikaren eta benetako Amerikaren arteko kontraesanak.

Munduko Txapelketak Jorge Dioni idazleak “mugimenduaren ekonomia” deitzen duen hori behar du: pertsonen, kapitalen eta zerbitzuen joan-etorria, masiboa eta mugaz gaindikoa. Eta ekonomia mota horrek, era berean, lan baldintza prekarioak onartzen dituzten langileak behar ditu, gehienetan migratzaileak.

FIFAk Munduko Txapelketa ospakizun global eta ireki gisa aurkezten duen bitartean, Trumpen administrazioak AEBra sartzeko oztopoak areagotu ditu.

JD Vance presidenteordeak argi adierazi du: “Denak dira ongietorriak ekitaldi ikusgarri hau ikustera etortzeko, baina amaitzen denean alde egin beharko dute”.

Polemikak

Horrela, ikusteko dago Trumpek nahi duen herri irudia zabaltzea lortuko duen ala ez. Momentuz, hainbat polemikak zipriztindu dute txapelketaren antolakuntza azken hilabeteetan. Sarreren prezio altuek eta VIP paketeen ugaritzeak, ekitaldiari lotutako langileen lan baldintzek eta azpiegitura eta garraio arazoek protagonismo handia izan dute hedabideetan.

Segurtasunaren auzia ere funtsezkoa da. Asteburuan Kansas Cityn gertatutako tiroketa batek bederatzi zauritu utzi ditu. Munduko Txapelketako gune nagusietako bat izango da Kansas City, egoitza ofiziala Argentina, Ingalaterra, Aljeria eta Herbehereetako selekzioentzat.

Azken orduetan, AEBko immigrazio agintariek Somalian jaiotako arbitro bati herrialdean sartzea debekatu diote, bisa indarrean izan arren eta FIFAk epaile lanak egiteko hautatu arren. Arrazoia? Somaliatik zetorrela, eta herrialde horretako herritarrek murrizketa zorrotzak dituzte AEBra sartzeko.

Bestalde, migratzaileen eta zaleen artean kezka zabaldu da, ICE Immigrazio eta Aduana Zerbitzuko agenteek estadioen inguruan atxiloketak egin ditzaketelakoan

Trumpen Amerikak talka egin dezake beste Amerika batekin. Kendrick Lamar eta Jason Isbellen kantuek, edo Ta-Nehisi Coatesen eta Sarah Kendziorren testuek marrazten duten Amerikarekin, hain zuzen. Ikuskizun dago zein kontakizun nagusituko den.