Gehry: museo batekin hiri oso bat aldatu zuen maisu dekonstruktibista
Mundu osoan ezaguna da Bilboko Guggenheim museoa diseinatzeagatik, eta 100 sari baino gehiago jaso ditu egindako lan guztiengatik.
Frank Gehry, AEBko arkitekturaren izen handienetako bat, hil da ostiral honetan, 96 urte zituela, Santa Monicako (Kalifornia) bere etxean, arnas gaixotasun labur baten ondorioz.
Diseinatzaile gisa egin zuen lan handienetako bat Bilboko Guggenheim museoa izan zen, 1997an inauguratu zena; eraikuntza ausarta, euskal hiriaren ikur bilakatu dena, eta dekonstruktibismoan oinarritutako arkitektura abangoardista irudikatzen duena.
Frank Owen Gehry 1929an jaio zen Toronton (Kanada), baina Estatu Batuetako nazionalitatea hartu zuen 1947an gurasoekin Los Angelesera joan ondoren. 1954an Arkitekturan graduatu zen Kalifornia Behereko Unibertsitatean eta Victor Gruenen estudioan hasi zen lanean. Soldadutzaren ondoren Hirigintza ikasi zuen Harvarden eta Gruenen bulegora itzuli zen. 1961ean, ezkonduta eta bi alaba zituela, Parisera joan zen bizitzera, eta André Rémondetekin lan egin zuen urtebetez. 1962an, Los Angelesen bere estudioa ezarri zuen, Frank O. Gehry and Associates, eta bost hamarkada eman ditu Amerikan, Europan eta Asian proiektuak egiten.
70eko hamarkadan hasi zen nabarmentzen, oso ohikoak ez diren material industrialak (titanioa eta beira, esaterako) konbinatzen dituzten forma eskultorikoen eraikuntzengatik. Garai horretan bertan, altzari-diseinatzaile gisa hasi zen garatzen Easy Edges bildumarekin. Kostu txikiko lerro gisa sortu zen, kartoizko hamalau piezaz osatua, eta ondoren Experimental Edges, izaera artistikoagoarekin.
80ko hamarkadaren amaieratik, Frank Gehryren izena mugimendu dekonstruktibistarekin lotu izan da. Mugimendu dekonstruktibistaren ezaugarria da zatikatzea eta diseinu linealeko prozesu bat haustea, eta horren ondorioz, itxura bisual zirraragarria duten eraikinak sortzen dira. Hizkuntza formal horren adibiderik aipagarrienak Bilboko Guggenheim museoa (1997) eta Pragako Nationale-Nederlanden eraikina (1996) dira.
Bere lanen artean nabarmentzekoak dira, gainera, Kaliforniako Museo Aeroespaziala (1984), Vitra Design museoa (Weil am Rhein, Alemania, 1989), Frederick Weisman Arte Museoa Minneapolisen (1993), DZ Bankuaren eraikina Berlinen (1998), Gehry Dorrea Hannoverren (2001), Cambridgeko Institutu Teknologikoaren Stata Zentroa (2003), Walt Disney Concert Hall (2003) eta Maggie 's Dundee Zentroa Eskozian (2003).
Gehryk Parisko arte garaikideko museo batean ere lan egin du, Louis Vuitton Fundazioarentzat; New Yorken bere lehen haur-parkea diseinatu zuen, Manhattan uhartearen hegoaldeko muturrean, The Battery izenez ezaguna; eta Lisboako Mayer parkea eraberritu eta berreskuratu zuen, Capitolio Antzokia zaharberritzea barne. Euskal Herrian, 2006an inauguratu zituen Herederos del Marques de Riscal enpresaren upeltegiak, Eltziegon (Araba), eta Sagrera dorrea proiektatu zuen Bartzelonan.
Bere diseinuek ehun sari baino gehiago jaso dituzte mundu osoan, horien artean nabarmentzen dira ohorezko hamar doktoretza baino gehiago eta Arnold W. Brunner Memorial Prize (AEB, 1977), Pritzker saria (1989), Arteen Wolf saria (Israel, 1992), Praemium Imperiale saria (Japonia, 1992), Dorothy and Lillian Gish saria (1994), Friedrich Kiesler saria (Austria, 1998) eta Arkitektoen Institutu Amerikarreko Twenty Five Year Award saria (2012).
Gainera, Estatu Batuetako Arteen Domina Nazionala (1998) eta Merituaren Lotoen Domina (AEB, 1999) jaso ditu, baita Arkitektoen Institutu Amerikarraren Urrezko Domina (1999) eta arkitektura sustatzeko Urrezko Errege Domina (2000) ere, azken hau Ingalaterrako Erreginak ematen duena.
Zure interesekoa izan daiteke
Sortzaile, ekoizle eta plataformak batuko ditu Podcast Geltokia jaialdiak
Ostegunetik, hilak 28, hasita, Tabakalera Donostiako zentroak Podcats Geltokia audioaren jaialdiaren lehen edizioa hartuko du. Hiru egunez, audioaren munduan lanean ari diren eragileak bilduko ditu Tabakalerak eta EITBk bultzatu duten topaguneak.
Iruñeko Katedralak Valentinoren 25 pieza ezezagun ditu ikusgai
'Indito Valentino' erakusketak diseinatzaile italiarraren goi-mailako 25 pieza ezezagun bildu ditu lehen aldiz Iruñeko Katedralean. Inoiz erakutsi ez den bilduma baten parte dira lanak, eta Valentinoren nortasun-ezaugarri ezagunenetako batzuk erakusten dituzte eta erakusketa ekainaren 21era arte egongo da ikusgai.
GetxoPhoto jaialdia ostegunean hasiko da, "RESET" lelopean
20 urte beteko dituen honetan, GetxoPhoto jaialdia ostegunean hasiko da, ekainaren 21era arte, "RESET" izenburupean. Antolatu dituzten 23 erakusketetatik laurdena baino gehiago Punta Begoñan egongo dira. Ereagako pasealekua eta Algortako merkatua izango dira beste bi gune garrantzitsuak, eta azken horretan egingo dute urtebetetze festa. 233 argazki, 44 herrialde eta sistema berrabiarazteko gonbita edizio honetan.
Musika proiektuei bideratuko diete Durangoko Azokaren Sormen Beka aurten
Euskarri fisiko zein digitalean bi lan baino gutxiago argitaratu dituztenek hartu ahalko dute parte deialdian, irailaren 21a baino lehen. 15.000 euroz lagundutako lana euskarazkoa izango da, hitzik badauka, eta 2027ko Durangoko Azokan aurkeztuko da emaitza.
"Fantasia eta arrazoia": Goyaren artelan handiak biltzen dituen erakusketa, Arte Ederren Gasteizko Museoan
Gerraren hondamenak, Tauromakia, Burugabekeriak eta Kapritxoak dira, besteak beste, Francisco de Goyaren lau sail nagusietakoak. Erakusketa 2027ko otsailera bitarte egongo da Arte Ederren Gasteizko Museoan. Bestetik, Donostiako San Telmo museoan Goya protagonista duen erakusketa bat dago.
Ziburuko Euskal Liburu eta Disko Azokak “arnas-unea eta sorkuntzaren plaza” irekiko ditu
Ekainaren 6an, Euskal Liburu eta Disko Azoka egingo da Lapurdiko udalerrian, zazpigarrenez, Baltsan elkartearen eta Argia komunikabidearen ekimenez. Beñat Oihartzabal hizkuntzalaria omenduko dute.
Esther Ferrerrek jasoko du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Humanitateak, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria
Donostiar artistaren “nazioarteko proiekzioa eta arte garaikidearen berrikuntzan egindako ekarpen erabakigarriak” aitortu ditu sariaren epaimahaiak. Uztailean emango diote golardoa, Maddi Alberdi San Martin Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Sariaren irabazleari bezala.
Alejandro Gonzalez Iñarrituren hitzaldia astelehenean BBK Aretoan, 'Carne y Arena' erakusketaren inguruko jardueren barruan
Hitzaldia 19:00etan izango da, eta sarrerak eskuragarri daude jada, doan. Mexiko eta AEB arteko mugako migratzaileen eta errefuxiatuen esperientzia eta testigantzetan oinarritutako 'Carne y Arena' murgiltze esperientzia EITBko 5. platoan dago ikusgai martxoaren 16tik ekainaren 20ra arte.
2028rako Veneziako Biurtekoan espazio propioa izateko lanean ari da Euskadi
Hala iragarri du Ibone Bengoetxea Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakariordeak eta Kultura sailburuak Venezian egindako ekitaldi instituzionalean. "Aurrera egin nahi dugu, eta gure helburua da euskal sorkuntza artistikoa nazioarteko erakusleiho horretan etengabe proiektatzea", gaineratu du.
"RESET" izango da Getxophotoren 20. urteurrenaren leloa, maiatzaren 28tik ekainaren 21era
Urteurrena ospatu, jaialdia birpentsatu, eta berrabiatu: horiek dira RESET 20. edizioaren helburuak. Ekimenen artean, 20 urteotako historia biltzen duen artxibo digitala, Alejandro Acinen El último lunes erakusketa eta aurreko edizioetako 7 proiektu berreskuratuta, begi berriz aurkezteko. Horrez gain, Portu Zaharreko Sirenoarekin photocalla antolatuko dute: izaera hibridoko pertsonaiaren agurra izango da.