Gehry: museo batekin hiri oso bat aldatu zuen maisu dekonstruktibista
Mundu osoan ezaguna da Bilboko Guggenheim museoa diseinatzeagatik, eta 100 sari baino gehiago jaso ditu egindako lan guztiengatik.
Frank Gehry, AEBko arkitekturaren izen handienetako bat, hil da ostiral honetan, 96 urte zituela, Santa Monicako (Kalifornia) bere etxean, arnas gaixotasun labur baten ondorioz.
Diseinatzaile gisa egin zuen lan handienetako bat Bilboko Guggenheim museoa izan zen, 1997an inauguratu zena; eraikuntza ausarta, euskal hiriaren ikur bilakatu dena, eta dekonstruktibismoan oinarritutako arkitektura abangoardista irudikatzen duena.
Frank Owen Gehry 1929an jaio zen Toronton (Kanada), baina Estatu Batuetako nazionalitatea hartu zuen 1947an gurasoekin Los Angelesera joan ondoren. 1954an Arkitekturan graduatu zen Kalifornia Behereko Unibertsitatean eta Victor Gruenen estudioan hasi zen lanean. Soldadutzaren ondoren Hirigintza ikasi zuen Harvarden eta Gruenen bulegora itzuli zen. 1961ean, ezkonduta eta bi alaba zituela, Parisera joan zen bizitzera, eta André Rémondetekin lan egin zuen urtebetez. 1962an, Los Angelesen bere estudioa ezarri zuen, Frank O. Gehry and Associates, eta bost hamarkada eman ditu Amerikan, Europan eta Asian proiektuak egiten.
70eko hamarkadan hasi zen nabarmentzen, oso ohikoak ez diren material industrialak (titanioa eta beira, esaterako) konbinatzen dituzten forma eskultorikoen eraikuntzengatik. Garai horretan bertan, altzari-diseinatzaile gisa hasi zen garatzen Easy Edges bildumarekin. Kostu txikiko lerro gisa sortu zen, kartoizko hamalau piezaz osatua, eta ondoren Experimental Edges, izaera artistikoagoarekin.
80ko hamarkadaren amaieratik, Frank Gehryren izena mugimendu dekonstruktibistarekin lotu izan da. Mugimendu dekonstruktibistaren ezaugarria da zatikatzea eta diseinu linealeko prozesu bat haustea, eta horren ondorioz, itxura bisual zirraragarria duten eraikinak sortzen dira. Hizkuntza formal horren adibiderik aipagarrienak Bilboko Guggenheim museoa (1997) eta Pragako Nationale-Nederlanden eraikina (1996) dira.
Bere lanen artean nabarmentzekoak dira, gainera, Kaliforniako Museo Aeroespaziala (1984), Vitra Design museoa (Weil am Rhein, Alemania, 1989), Frederick Weisman Arte Museoa Minneapolisen (1993), DZ Bankuaren eraikina Berlinen (1998), Gehry Dorrea Hannoverren (2001), Cambridgeko Institutu Teknologikoaren Stata Zentroa (2003), Walt Disney Concert Hall (2003) eta Maggie 's Dundee Zentroa Eskozian (2003).
Gehryk Parisko arte garaikideko museo batean ere lan egin du, Louis Vuitton Fundazioarentzat; New Yorken bere lehen haur-parkea diseinatu zuen, Manhattan uhartearen hegoaldeko muturrean, The Battery izenez ezaguna; eta Lisboako Mayer parkea eraberritu eta berreskuratu zuen, Capitolio Antzokia zaharberritzea barne. Euskal Herrian, 2006an inauguratu zituen Herederos del Marques de Riscal enpresaren upeltegiak, Eltziegon (Araba), eta Sagrera dorrea proiektatu zuen Bartzelonan.
Bere diseinuek ehun sari baino gehiago jaso dituzte mundu osoan, horien artean nabarmentzen dira ohorezko hamar doktoretza baino gehiago eta Arnold W. Brunner Memorial Prize (AEB, 1977), Pritzker saria (1989), Arteen Wolf saria (Israel, 1992), Praemium Imperiale saria (Japonia, 1992), Dorothy and Lillian Gish saria (1994), Friedrich Kiesler saria (Austria, 1998) eta Arkitektoen Institutu Amerikarreko Twenty Five Year Award saria (2012).
Gainera, Estatu Batuetako Arteen Domina Nazionala (1998) eta Merituaren Lotoen Domina (AEB, 1999) jaso ditu, baita Arkitektoen Institutu Amerikarraren Urrezko Domina (1999) eta arkitektura sustatzeko Urrezko Errege Domina (2000) ere, azken hau Ingalaterrako Erreginak ematen duena.
Zure interesekoa izan daiteke
Ikus-entzunezkoen euskal sektorea zinema akademia propio bat eratzeko aukera lantzen hasi da
Sektoreak aitortu du apirilaren 23rako dutela hitzordua jarrita, gogoeta prozesuari ekiteko. Nolanahi ere, "topaketa itxia eta erabat profesionala" izango dela argi utzi dute, eta horregatik, prozesua "errespetatzeko" eskatu diete komunikabideei. "Kanpoko dinamikek" ekimena "baldintzatzea" saihestu nahi dute.
Gero Axular Dantza Taldeak "Agoteak" lana estreinatuko du
90 minutuko ikuskizunean, 90 dantzarik 24 koreografia interpretatuko dituzte. "Gizarte irekiago, askatzaileago eta errespetutsuago baten aldeko aldarria" da lana, dantza taldeak azaldu duenez, eta apirilaren 19an estreinatuko dute, Victoria Eugenian.
Alejandro G. Iñarritu: "Bilbon egotea benetan sinbolikoa da niretzat"
Hotz zaplada batez hartzen du bisitaria, EITBren Bilboko egoitzaren 5. platoan, “Carne y arena” Alejandro Gonzalez Iñarritu mexikar zuzendariak sortutako errealitate birtualeko “esperientziak”.
Ura Bere Bidean jaialdiak hirugarren emanaldi bat izango du urriaren 22an
Aurresalmentan urriaren 23ko eta 24ko emanaldietarako sarrerak agortu ondoren, antolatzaileek hirugarren bat gehitzea erabaki dute, urriaren 22an, osteguna. Besteak beste, Olaia Inziartek, Eñaut Elorrietak, Zea Maysek edota Pantxoa eta Peiok hartuko dute parte aurtengo edizioan.
Korrontzik BECen amaituko du nazioartean egingo duen 50 kontzertuko birari
BECeko kontzertua "Mundua Dantzan" biraren amaiera izango da. Hain zuzen ere, 50 kontzertuko bira izango da, eta, besteak beste, Malaysia, Kanada eta Txekia Errepublikara iritsiko da.
Iñaki Viñespre: "Egia esan, espero nuen besteak gainetik egotea, oso saio ona egin baitzuten bost bertsolariek"
Lehenengo aldiz prestatuko da Euskal Herriko txapelketarako, eta txapela urruti duela uste badu ere, ahalik eta lanik txukunena egiten saiatuko dela esan du Arabako txapeldunak.
Bengoetxeak "begirada aldaketa" eskatu dio Gobernuari, 'Guernica' Euskadira ekartzeko
Guernica Picassoren koadroa Euskadira lekualdatzeko aukerak teknikoki aztertzeko eskatu du Ibone Bengoetxea Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakariorde eta Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak "Egun on Euskadi" saioan egin dioten elkarrizketan.
Reina Sofiak baztertu egin du "Gernika"Euskadira ekartzea
Bonbardaketaren 90. urteurrena dela eta, Eusko Jaurlaritzak koadroa epe batez Euskadira ekartzeko eskatu ondoren, Reina Sofiak txosten tekniko bat argitaratu du, margolanaren egoeraren azterketa sakon batekin. Horren arabera, "ez da inolaz ere gomendatzen hura lekualdatzea".
Oteiza eta Basterretxea, elkarrekin, “Espazioaren arazoa” erakusketan
Oteiza Museoak Nestor Basterretxearen eta Jorge Oteizaren arteko harremana aztertzea proposatzen du erakusketa berri batean; biek partekatutako tokiak, proiektuak eta gertakariak aintzat hartuz. 80 obraz, filmaz, jatorrizko material dokumentalez eta argazkiz osaturiko multzo zabal baten bidez, bi sortzaileen ibilbide bateratua erakusten du. Martxoaren 26tik abuztuaren 30era egongo da ikusgai.
Euskarazko lau serie labur, pantailara bidean EITBk bultzatuta
Amarekin goxo goxo, Aloka(h)iru eta Izaki pixka bat gardenak filmatzen ari dira, eta apirilean hasiko dira Estu filmatzen. Primeranen estreinatuko dira, udazkenetik aurrera.