'Falciani zerrenda'ren gakoak
Zer da?
Herve Falciani 2008n HSBC banku britainiarreko Suitzako filialean informatikari lanak egiten zituenak filtratutako dokumentua da 'Falciani zerrenda'. Munduko 203 herrialdeetako 106.000 bezerok, tartean pertsona ezagunak, 100.000 milioi dolar ezkutatu zituzten banketxe honetan. Falcianik 2008an jakinarazi zizkion datuak Frantziako Gobernuari, eta honek herrialdeko aginte fiskalaren esku utzi zituen, ikerketa egin zezan.
Zergatik izan dugu orain bere berri?
Le Monde Frantziako egunkariak dokumentuen kopia eskuratu eta Ikerketa Kazetarien Nazioarteko Partzuergoarekin (ingelesez, ICIJ) partekatu du. Bien artean ikerketa egin dute.
Aurrez, Frantziako ogasun arduradunek Espainiako Gobernuari jakinarazi zizkiten datuok kapital-ihesaren inguruko ikerketa egiteko, baina orduko hartan, bezeroen izen-abizenak kaleratzaren kontra agertu zen Espainiako Ogasuna.
Datuak epe ezberdineei dagozkion hiru artxibo mota ezberdinetatik daude aterata. Horietako batean, bezeroak eta zegozkien konu pribatuak ageri dira, gehienak 1988tik 2007ra doan epeari dagozkionak. Bigarrenean, 2006-2007 urteen artean kontuen kopuru maximoa dago. Hirugarrena 2005ean bezeroek bankuko langileekin izandako harremanen bilduma da.
Nortzuk ageri dira?
Zerrendan ageri diren pertsona ezagunetako batzuk hauek dira: Emilio Botin Santander Bankuko presidentea zena, Fernando Alonso 1 Formulako pilotua, Jordi Pujol Kataluniako presidente ohiaren familia, ABC egunkaria sortu zuen Luca de Tena familia eta Alfons Godall FC Barcelona futbol-taldeko presidenteordea, Joan Laportaren garaian.
Nazioartean oso ezagunak diren beste izen batzuk ere daude zerrendan: Mohammed VI. Marokoko erregea, Abdala II.a Jordaniako erregea, Michael Schumacher pilotua, Valentino Rossi pilotua, Elle MacPherson modeloa, Marat Safin tenis-jokalaria, Heikki Kovalainen pilotua, David Bowie eta Tina Turner abeslariak, Flavio Briatore enpresaburua, Christian Slater aktorea eta Valentino diseinatzailea.
Enpresa, noblezia, politika eta ikuskizunen munduko lagunak ez ezik, droga eta diamante trafikatzaileak eta 'gerraren gizonak' ere ageri dira zerrendan.
Espainiari dagokionez, Cristobal Montoro Ogasun eta Administrazio Publikoen ministroak jakinarazi duenez, zerrendan dauden Espainiako herritarren kontura "egin beharrekoak egin ditu aurreko legegintzaldian" Zerga Administrazioko Estatu Agentziak.
Are, Estatu Agentziak legegintzaldi honetan egiten ari denarekin alderatuta, zerrenda hau "aperitiboa baino ez" dela nabarmendu du. Izan ere, aurreratu duenez, "hamarnaka mila izen daude Agentziaren ordenagailuetan".
Zerrendan agertzeagatik, delitua egin dute HSBCko bezero horiek?
Ikerketa Kazetarien Nazioarteko Partzuergoaren (ICIJ) arabera, Suitzan kontua edukitzeak ez du esan nahi dirutzaren legez kanpoko erabilera egin denik, beraz, zerrendan ageri diren guztiek ez dute zertan Legea urratu behar izan.
Marcos Garcia Rey ICIJeko kideak Radio Euskadiri azaldu dionez, Suitzan kontua dutenek bi arrazoirengatik egiten dute: "dirua zuritzeko edo zergak ez ordaintzeko. Kontrakoa dioena, gezurretan ari da", erantsi du.
Nongoak dira Suitzan kontu gehien dituzten bezeroak?
HSBC banketxearen Suitzako filialean Suitzako herritarrek dituzte kontu gehien (11.235 bezerok), ondoren Frantzia (9.187), Erresuma Batuak (8.844), Brasil (8.667) eta Italia (7.499) ageri dira.
Espainia 12. postuan dago, 2.694 bezerorekin.
Zeintzuk herrialde dituzte kontu gehien?
Suitza da denetan buru (31.200 milioi dolar), Erresuma Batua (21.700 milioi dolar), Venezuela (14,8 milioi dolar), AEB (13,4 milioi dolar) eta Frantzia (12,5 milioi dolar).
Espainian, El Confidencial egunkariak emandako datuen arabera, Espainiarekin nolabaiteko harremana duten 4.000 lagun daude. 2006-2007 urteen artean 2.317 milioi dolar gorde zituzten HSBCko banketxean.
Zure interesekoa izan daiteke
Ollo: "Demokraziaren aldeko borrokan ari zen alderdi karlista baten jarraitzaileak zituzten helburu"
Lizarrako Udaleko Memoria Batzordeak ekitaldia egin du 1976an Montejurran izan ziren gertakarien 50. urteurrenaren kariaz, eta bertan izan da Nafarroako Gobernuko bigarren lehendakariorde eta Memoria eta Bizikidetzako kontseilari Ana Ollo.
Gaur amaitu da Ernairen IV. kongresua
Ezker abertzaleko gazte antolakundeak, Ernaik, gaur amaitu du laugarren kongresua, Bergaran. Bi konpromiso berretsi dituzte bertan: gazteriarekiko konpromisoa eta Euskal Herriarekiko konpromisoa. Horren harian, gazteriaren behar eta kezkak politizatu eta askapen prozesuan txertatzeko ardura hartu dute.
Berdintasuna "betebehar demokratikoa" dela defendatu du EAJk emakume jeltzaleen lana omentzeko ekitaldian
Euzko Alderdi Jeltzaleak emakume jeltzaleen lana goraipatzeko ekitaldia egin du 1922an sortutako Emakume Abertzale Batzaren urteurrenean. Bertan azpimarratu duenez, berdintasuna "ez da aukera politikoa, betebehar demokratikoa baizik".
José Luis López de Lacalle kazetaria omendu dute haren hilketaren 26. urteurrenean
Andoaingo PSE-EEk antolatutako ekitaldian, frankismoaren aurkako militante sozialista historikoa omendu dute. Jose Luis Lopez de Lacalle 2000. urtean tirokatu zuen ETAk, etxeko atarian, egunkariak erostetik zetorrenean.
Pradalesek autoritarismoaren gorakadaz ohartarazi, eta Europa "arinago eta kohesionatuago" baten alde egin du
Lehendakariaren esanetan, nazioarteko zuzenbidea eta demokrazia liberalak mehatxupean daude mundu mailako populismoaren eta autoritarismoaren gorakadaren ondorioz. Euskadik Europa federal batean ahots propioa izatea aldarrikatu du.
50 urte Montejurrako gertakarietatik: karlisten arteko talka, italiar neofaxistak eta… Estatuaren konplizitatea?
Karlismoaren barne-gatazka bat ez ezik, Montejurrako hilketen atzean botere postfrankistek bultzatutako konspirazio izan zen, eskuin-muturreko beste elementu batzuekin batera.
Gurutze Gorriak 3.121 pertsona migratzaile artatu zituen Irunen 2025ean, aurreko urtean artatutakoen erdiak
Euskadik "iparraldeko muga" dela aldarrikatu du, eta "ziurtasuna" eskatu du Europako Migrazio eta Asilo Itunaren aurrean.
Maskaren epaiketa amaituta, epaiak argitu beharko ditu zalantzak
Jose Luis Abalosek, Koldo Garciak eta Victor de Aldamak pandemia garaian maskarak erosteko bi kontratu enpresa jakin bati eta akordio "itxi eta pribilegiatu" batekin esleitzeko erakunde kriminala osatu ote zuten argitu beharko du Auzitegi Gorenak. Zalantza hori eta beste batzuk argitzeko eperik ez du izango.
Polemikak gorabehera, Lander Martinezek ez du arriskuan ikusten EAJren eta PSE-EEren arteko koalizio gobernua
Lander Martinez Sumarreko diputatuak antzerkitzat jo du EAJren eta PSE-EEren arteko azken krisia. Horren arabera, jeltzaleek erabaki dute Moncloarekin harremana tenkatzea Eusko Jaurlaritzako edo aldundietako koalizio gobernuak zalantzan jarri beharrean. "Ez dute interesik gehiengo hori galtzeko", gaineratu du.
EAJk, PSE-EEk eta EH Bilduk zibersegurtasunari buruzko akordioa lortu dute, eta aliantzak PP haserrearazi du
Euskal Polizia modernizatzeko eskatu dio Eusko Legebiltzarrak Jaurlaritzari, ziberdelituen egungo hazkundeari eta ziberkrimenek etorkizunean ekarriko dituzten erronkei aurre egiteko.